28 Februari 2017

Sokongan PAS Kepada Penyata Razak 1956 Membentuk Asas Hari Guru

Penyata Pelajaran Razak 1956 adalah salah sebuah penyata pelajaran terpenting dalam proses pembentukan dasar pelajaran kebangsaan menjelang kemerdekaan. Sebelum itu, Penyata Jawatankuasa Barnes 1951 dan Penyata Jawatankuasa Fenn-Wu 1952 telah menggariskan beberapa dasar berkaitan dasar pendidikan dalam menangani masalah perpaduan masyarakat. Ia adalah lanjutan daripada Penyata Jawatankuasa Cheeseman 1939 berkaitan pendidikan vokasional. Asas utama Penyata Pelajaran Razak 1956 adalah mewujudkan perpaduan melalui sistem sekolah kebangsaan dengan bahasa Melayu menjadi pengantar.

Penyata Pelajaran Razak telah dibentangkan oleh Menteri Pelajaran, Dato’ Abdul Razak Hussain pada 15 Mei 1956 di Majlis Undangan Persekutuan. Ia bertujuan untuk menggabungkan penyata ini ke dalam Seksyen 3 Ordinan Pelajaran 1952 bagi membentuk Ordinan Pelajaran 1957. Pada asalnya, Jawatankuasa Penyiasat Pelajaran ditubuhkan oleh Menteri Pelajaran untuk mengkaji ketidakpuasan hati rakyat pelbagai kaum terhadap Penyata Barnes dan Penyata Fenn-Wu. Penyata Pelajaran Razak kemudiannya diluluskan oleh Majlis Undangan Persekutuan pada 16 Mei 1956 dengan sokongan penuh ahli-ahli majlis tersebut, termasuk wakil tunggal pembangkang, Tuan Guru Haji Ahmad Tuan Husin (PAS – Krian).

Wakil PAS yang berucap untuk membahas dan menyokong penyata ini pada 16 Mei 1956 telah mempertegaskan beberapa aspek, iaitu:

I. Menyokong Penyata Pelajaran Razak dalam memperkukuhkan kedudukan bahasa Melayu sebagai bahasa pengantar pelajaran dan bahasa kebangsaan;
II. Mempertegaskan kedudukan dan kepentingan bahasa Melayu sebagai alat perpaduan nasional;
III. Mencadangkan semua sekolah diwajibkan menjadikan bahasa Melayu sebagai pengantar kerana masih ramai imigran yang tidak menguasai bahasa Melayu; dan
IV. Mempersoalkan kegagalan kerajaan menyediakan bantuan kewangan kepada sekolah-sekolah persendirian, sehingga memungkinkan sekolah-sekolah tersebut ditutup.

Terdahulu, ketika Jawatankuasa Penyiasat Pelajaran sedang menjalankan kajiannya, pada 14 Mac 1956, Tuan Guru Haji Ahmad Tuan Hussin telah membangkitkan dalam mesyuarat Majlis Undangan Persekutuan supaya Jawatankuasa Penyiasat Pelajaran turut mengkaji bantuan kepada sekolah-sekolah agama rakyat dan mencadangkan supaya kerajaan menubuhkan Jawatankuasa Penyiasat Bantuan Sekolah Agama Rakyat, sebagai sebahagian daripada isu penting dalam pembentukan dasar pelajaran. Kerajaan kemudiannya menubuhkan Jawatankuasa Menimbang Bantuan Kewangan Kepada Sekolah Agama Bukan Kerajaan yang diketuai oleh Abdul Rahman Talib, Timbalan Menteri Sumbet Asli dan Kerajaan Tempatan.

Dengan sokongan padu daripada PAS ini, proses pembentukan dasar pelajaran kebangsaan melalui Ordinan Pelajaran 1957 telah berjalan dengan lancar, terutama apabila ordinan ini diluluskan dengan sokongan penuh pada 16 Mei 1956. Tarikh ini dianggap sangat penting kepada pembentukan sistem pendidikan kebangsaan sebelum ia dikemaskan lagi oleh Penyata Pelajaran Rahman Talib 1960. Menghargai proses pembentukan dasar pelajaran pada 16 Mei 1956 ini, tarikh tersebut telah dipilih sebagai tarikh sambutan Hari Guru setiap tahun.

Disusun oleh: Arkib PAS

27 Februari 2017

Perjuangan Dr. Burhanuddin Al-Helmy Dalam Isu Palestin

Palestin adalah isu terbesar umat Islam abad ke-20 yang merupakan natijah terdekat daripada kejatuhan kekhalifahan Islam yang bermula dengan pemecatan Sultan Abdul Hamid II sebagai Khalifah Othmaniyah pada 27 April 1909. Bahkan punca utama pemecatan Sultan Abdul Hamid II adalah kesan dari usaha keras beliau mempertahankan Palestin sehingga dicatatkan oleh Fauzi Thughai dalam akhbar Buyuk Dhughu bertarikh 2 Mei 1947 sebagai “Sultan Abdul Hamid mencegah keinginan Yahudi untuk merealisasikan tujuan orang-orang Yahudi mendirikan negara Yahudi di Palestin. Tindakan ini harus menelan kos yang sangat mahal dengan akibat disingkirkannya dari singgahsana kekuasaan. Bahkan inilah yang kemudiannya mengakibatkan kehancuran Khilafah Othmaniyah keseluruhannya”.

Di sebalik perjuangan Sultan Abdul Hamid II mempertahankan Palestin, beberapa tokoh ulamak Melayu terlibat secara langsung dalam perjuangan ini semenjak Pan-Islamism (Wehdatul Islam) dilancarkan oleh Khilafah Othmaniyah selepas Persidang Berlin 1887. Antara mereka ialah Sheikh Wan Ahmad al-Fathani, Raja Khalid Hitam Riau, Tuan Guru Haji Hassan Munas (Tok Janggut) dan Dr Burhanuddin al-Helmy. Sheikh Wan Ahmad al-Fathani selaku Pengarah Percetakan Othmaniyah diketahui mempengaruhi murid-muridnya yang ramai termasuk Raja Uthman al-Haitami atau lebih dikenali sebagai Raja Khalid Hitam dan Tok Janggut untuk mempertahankan Palestin daripada dikuasai Yahudi. Raja Khalid Hitam terlibat secara langsung merundingkan dengan Jepun untuk menghalau British sebelum 1913, sedangkan Tok Janggut terkenal dengan kebangkitannya di Kelantan pada 1915, saat Perang Dunia Pertama sedang meletus.

Perkembangan penjajahan Palestin sejak kejatuhan Sultan Abdul Hamid II pada 1909, telah diikuti oleh Perang Dunia Pertama (1914-1918), Perjanjian Sykes-Picot (1916), Deklarasi Balfour (1917) dan Perjanjian Lausanne (1923), di mana tanah suci itu akhirnya jatuh secara berperingkat ke tangan Yahudi. Secara khusus Deklarasi Balfour pada 2 November 1917 telah merealisasikan rancangan Zionis Yahudi pimpinan Theodor Herzl sejak 1896 untuk menubuhkan “Der Judenstaat (The State of The Jews)”. Pengganti Herzl, Chaim Weizmann telah berunding dengan Perdana Menteri British, Arthur Balfour pada 1904 untuk menubuhkan negara Yahudi. Proses yang berlaku antara 1896 hingga 1908 inilah yang membuatkan Sheikh Wan Ahmad al-Fathani menggerakkan kadernya menentang penubuhan negara Yahudi oleh British.

Pada generasi lain, pada 1911 lahir Dr Burhanuddin al-Helmy yang melanjutkan perjuangan orang Melayu dalam mempertahankan Palestin. Selepas mendapat pendidikan di Madrasah al-Mashoor al-Islamiyah, Pulau Pinang pada 1928, beliau bertolak ke India untuk belajar di Aligarh Muslim University. Setelah itu, beliau belajar homeopathy di Singapura sebelum kembali ke India pada 1933 dan terpengaruh dengam gerakan Mohamad Ali Jinnah dalam All Indian Muslim League (AIML) dan Mahatma Ghandi di India sehingga beliau mulai lantang terhadap British. Pada 1922, Nation League (sekarang PBB) telah mengiktiraf kedudukan Yahudi di Palestin yang menyebabkan kemasukkan besar-besar orang Yahudi. Isu penjajahan Palestin oleh British untuk membentuk negara Yahudi telah mendapat perhatian Dr Burhanuddin al-Helmy.

Kesan kemasukkan Yahudi ini, telah wujud gerakan Palestin untuk mempertahankan hak mereka, sedangkan Khilafah Othmaniyah telah runtuh pada 1924. Gerakan ini dipimpin oleh Sheikh Mohamad Amin al-Hussayni (Mufti Besar Baitul Maqdis) dan Sheikh Izzuddin al-Qasam (Imam Masjid Istiqlal). Pada 16 Mei 1930, Sheikh Mohamad Amin telah mengisytiharkan tarikh tersebut sebagai Hari Palestin, sedang al-Qassam mula bergerak menentang Yahudi secara gerila yang membuatkan beliau terbunuh pada 1935. Al-Hussayni kemudiannya melancarkan pemberontakan Arab pada 19 April 1936 bermula di Nablus. Dr Burhanuddin al-Helmy kemudiannya menyertai pemberontakan ini di Palestin yang berakhir dalam bulan Oktober 1936, di mana beliau telah ditahan oleh British selama empat bulan di sana.

Selepas pulang ke Tanah Melayu dan tinggal di Singapura pada 1937, beliau menjadi guru di Madrasah al-Junied, di samping menjadi Setiausaha Jamiyatul Dakwah Islamiyah Singapura yang dipimpin oleh Sheikh Abbas Taha. Pada tahun 1937 ini, beliau telah menghasil sebuah majalah, “Taman Bahagia” yang mendedahkan rancangan jahat British ke atas Palestin. Ini menyebabkan majalah tersebut diharamkan dan beliau ditangkap sekali lagi oleh British di Singapura dan dipenjarakan. Ketika Perang Dunia Kedua, Dr Burhanuddin al-Helmy menjadi Penasihat Adat Istiadat Melayu di Markaz Tentera Jepun di Singapura dan Taiping. Kedatangan Jepun mempunyai kaitan dengan peranan Raja Khalid Hitam sebelumnya.

Selepas Perang Dunia Kedua, Dr Burhanuddin al-Helmy yang memimpin Partai Kebangsaan Melayu Malaya (PKMM) telah mempengaruhi Ustaz Abu Bakar al-Baqir untuk menubuhkan Hizbul Muslimin pada 24 Mac 1948. Antara isu penting yang dibincangkan dalam Persidangan MATA di Gunung Semanggol ini ialah tentang kedudukan Palestin sebelum penubuhan negara haram Israel diisytiharkan pada 14 Mei 1948. Sejak 15 Mei 1948 itu juga, perjuangan rakyat Palestin dikenali sebagai “Nakbah” yang kini sudah berusia 69 tahun. Sikap non-co (tidak bekerjasama) dengan British telah menjadi prinsip bagi Dr Burhanuddin al-Helmy juga difaktorkan oleh isu Palestin. Ketika menentang penubuhan Malaysia pada 1963-1965, Dr Burhanuddin al-Helmy sebagai Yang Dipertua Agung PAS telah menggagaskan penubuhan negara Melayu Raya bagi melumpuhkan peranan Singapura sebagai “Israel” di Alam Melayu.

Disusun oleh: Arkib PAS

26 Februari 2017

Mesyuarat Agung Tahunan PAS Kali Kedua Tetapkan Resolusi Negara Islam Dan Bendung Kristianisasi

Mesyuarat Agung Tahunan PAS Kali Kedua di Madrasah al-Ulum as-Syar’iyyah, Batu 20, Bagan Datuk, Perak pada 26-27 Ogos 1953 telah membincangkan dua isu kritikal yang dihadapi oleh umat Islam menjelang kemerdekaan. Dua isu tersebut ialah tentang tujuan PAS untuk menegakkan hukum-hukum Islam secara menyeluruh dalam negara ini dan menyusun langkah bagi membendung gejala Kristianisasi ke atas orang Melayu yang dilakukan melalui sekolah-sekolah muballigh Kristian. Dua resolusi penting ini adalah bertujuan untuk menjamin kekentalan aqidah Islam dapat dipertahankan dari ancaman musuh-musuh yang menggunakan jarum halus dalam merosakan aqidah umat Islam.

Mesyuarat Agung Tahunan PAS Kali Kedua ini telah dibuka oleh Menteri Besar Perak, Datuk Panglima Bukit Gantang Abdul Wahab Toh Muda Abdul Aziz, sebelum Yang Dipertua Agung PAS, Tuan Guru Haji Ahmad Fuad Hassan menyampaikan ucapan dasarnya. Menteri Besar Perak itu dalam ucapannya berharap PAS akan benar-benar berjuang untuk rakyat dan berjaya menegakkan syariat Islam di negara ini. Sedangkan Yang Dipertua Agung PAS itu pula menjelaskan usaha-usaha untuk menyatukan pentadbiran agama dan menuntut pilihan raya segera ke arah berkerajaan sendiri (self government) bagi memerdekakan Tanah Melayu. Mesyuarat Agung Tahunan PAS ini dihadiri oleh wakil 12 buah Cawangan PAS, lapan orang Ahli Jawatankuasa Kerja Agung PAS dan sekitar 600 orang pemerhati.

Antara resolusi yang diputuskan oleh mesyuarat agung ini ialah persetujuan supaya PAS mengadakan mesyuarat agung khas untuk membincangkan sama ada PAS menyokong National Conference atau National Convention, selain resolusi untuk meminda Undang-undang Tubuh PAS (Pindaan) Januari 1953 berkait masalah organisasi, yuran, nama PAS dan tujuan perjuangan PAS untuk menegakkan Islam dalam kehidupan individu dan negara. PAS turut membentuk jawatankuasa khas berkait cadangan-cadangan bagi Pilihan Raya Persekutuan dan bersetuju menganjurkan Muktamar Islam Se-Malaya. Resolusi-resolusi lain adalah kebanyakkannya berkait dengan perlaksanaan hukum Islam dalam pelbagai aspek kehidupan, termasuk menamakan negeri-negeri Melayu sebagai “Darul Islam”.

Bertolak dari usul untuk memperkemaskan tujuan PAS yang berbunyi, “Berikhtiar melaksanakan hukum-hukum dan ajaran-ajaran Islam dalam kehidupan seorang (individu) dan masyarakat menuju keredhaan Allah,” PAS kemudian memutuskan supaya hari cuti mingguan ditukar dari Ahad kepada Jumaat, mendesak perlaksanaan hukum jenayah Islam berkait judi, arak, pelacuran dan hiburan melampau, mengukuhkan aqidah melalui sistem pendidikan, memberikan kuasa kepada mahkamah syariah melaksanakan hukum Islam dan menamakan negeri-negeri Melayu sebagai Darul Islam. Inilah wawasan PAS yang telah digariskan sejak awal sejarahnya bagi mendukung cita-cita untuk menegakkan negara Islam.

Selain itu, PAS turut memberikan perhatian kepada ancaman Kritianisasi yang berlaku kepada anak-anak orang Islam di sekolah-sekolah Inggeris. Ancaman ini dianggap serius oleh PAS kerana pelajaran agama Kristian diajar kepada anak-anak Islam di semua sekolah mereka. Bermula dengan desakan cuti mingguan ditukar kepada hari Jumaat supaya pelajar tidak ke gereja, PAS turut menuntut supaya diwujudkan biasiswa sekolah agama untuk mengelakkan anak-anak Islam dihantar ke sekolah tajaan misionari Kristian. PAS juga menuntut supaya kerajaan mewujudkan pelajaran Agama Islam kepada anak-anak orang Islam di semua Sekolah Inggeris bagi peperiksaan School Certificate menggantikan pelajaran Religious Knowledge yang berasaskan agama Kristian. PAS turut mendesak Raja-raja Melayu menjaga kehormatan agama sebagai Ketua Agama Islam di negeri masing-masing.

Selepas merumuskan semua resolusi ini, PAS memilih semula Tuan Guru Haji Ahmad Fuad Hassan sebagai Yang Dipertua Agung PAS bersama Dr Haji Abbas Alias (Timbalan Yang Dipertua Agung PAS), Cikgu Ahmad Awang (Setiausaha Agung PAS), Ustaz Mohd Asri Haji Muda (Setiausaha Kewangan PAS), Tuan Guru Haji Ahmad Tuan Husin (Bendahari Agung PAS), Ustaz Haji Zabidi Ali, Ustaz Haji Ahmad Long, Tuan Guru Haji Mohd Noor Mahyuddin, Ustaz Haji Mansor Hassan JP, Ustaz Haji Ahmad Maliki, Mohamad Hanif, Ustaz Haji Ahmad Badawi Abdullah dan Haji Othman Taat (Ahli-ahli Jawatankuasa Kerja Agung PAS). Jawatan Naib-naib Yang Dipertua Agung PAS dijadikan jawatan khas untuk Ketua-ketua Dewan Ulamak, Pemuda dan Muslimat PAS, di mana ketika ini hanya Dewan Pemuda PAS sahaja yang wujud dengan diketuai oleh Ustaz Othman Abdullah.

Disusun oleh: Arkib PAS

25 Februari 2017

Kepentingan Islam - Asas Kerjasama Politik PAS Dalam Menuntut Pilihan Raya Disegerakan

Isu tuntutan pilihan raya segera menjadi tajuk utama perkembangan politik Tanah Melayu selepas 1950. Pilihan raya ini dianggap anak tangga yang penting ke arah berkerajaan sendiri, seterusnya mencapai kemerdekaan. Dalam memacu tuntutan pilihan segera ini, terdapat dua gerakan politik yang utama iaitu National Conference yang ditaja oleh 16 orang kenamaan termasuk tujuh orang Menteri Besar dengan Dato’ Onn Jaafar sebagai pemimpin de factonya, serta National Convention yang ditaja oleh Umno-MCA pimpinan Tunku Abdul Rahman Putra. Kedua-dua gabungan politik ini saling bersaing membentuk pengaruh masing-masing.

PAS sebagai sebuah parti yang baru muncul pada akhir 1951 dengan mendukung dasar Islam telah mendapat perhatian kedua-dua badan ini dalam memaut sokongan orang Melayu. National Conference menggunakan hubungan rapat Yang Dipertua Agung PAS, Tuan Guru Haji Ahmad Fuad Hassan dengan Dato’ Onn Jaafar untuk memancing PAS, sedangkan National Convention memanfaatkan pengaruh Umno dalam PAS yang diketuai oleh Ustaz Haji Ahmad Badawi Abdullah untuk menarik dukungan PAS. Sedangkan PAS berpendirian akan menyokong mana-mana badan politik yang menawarkan pilihan terbaik dalam tuntutan pilihan raya segera ini.

Tindakan Umno yang menarik diri dari National Conference selepas sidang pada 12 Februari 1953 telah menyebabkan PAS muncul sebagai wakil tunggal Melayu dalam persidangan tersebut mulai 27 April 1953. PAS mendukung cadangan National Convention supaya pilihan raya diadakan pada 1956. Tercabar dengan gerakan National Conference, Umno berusaha menarik sokongan PAS menerusi Persidangan Pertubuhan-pertubuhan Melayu pada 14 Ogos 1953, sebelum mereka menubuhkan National Convention yang turut disertai oleh PAS pada 23 Ogos 1953. National Convention mencadangkan pilihan raya diadakan pada 1954, satu tarikh yang popular di kalangan rakyat, tetapi PAS melihat ia sukar dilaksanakan kerana Pilihan Raya Bandaran belum selesai dan Pilihan Raya Negeri belum diadakan.

Bertolak dari penglibatan PAS dalam kedua-dua badan ini, Mesyuarat Agung Tahunan PAS Kali Kedua pada 26-27 Ogos 1953 memutuskan supaya perkara ini dibawa ke Mesyuarat Agung Khas PAS. Ekoran ini, PAS telah mengadakan mesyuarat agung khas pada 26 September 1953 di Bukit Mertajam untuk menentukan sama ada PAS menyokong National Conference atau National Convention. Dalam Mesyuarat Agung Khas PAS ini, satu garis panduan dikemukakan oleh wakil Pasir Mas untuk memandu keputusan tentang kerjasama politik atau tahaluf siyasi ini. Garis panduan ini merangkumi tiga perkara:

I. Kerjasama politik sama ada dengan National Conference mahupun National Convention hendaklah menguntungkan Islam, memberi kesan positif terhadap usaha PAS menegakkan Islam dan membolehkan Islam menjadi sistem hidup bernegara;

II. National Conference dan National Convention kedua-duanya didalangi oleh penjajah. PAS perlu mengambil sikap berhati-hati supaya tidak terperangkap dengan pelan politik penjajah; dan

III. Hasrat utama rakyat adalah menyegerakan kemerdekaan. Kelewatan mengadakan pilihan raya akan menyebabkan kelewatan dalam mencapai kemerdekaan. Cadangan mengadakan pilihan raya pada 1954 adalah lebih menguntungkan rakyat berbanding 1956.

Berasaskan tiga prinsip ini, kemudiannya Mesyuarat Agung Khas PAS telah memutuskan supaya PAS bersama National Convention dan tidak lagi bersama National Conference. Apa yang terpenting dalam memutuskan sikap PAS terhadap kerjasama politik ini ialah keupayaan PAS memberikan keuntungan kepada Islam terutama dalam rangka menegakkan negara Islam. Adapun sokongan PAS kepada National Convention adalah langkahan politik bagi mempercepatkan proses kemerdekaan negara. Kerana itu, apabila PAS melihat pendirian National Convention pada 11 Oktober 1953 merugikan Islam dan orang Melayu, pada 25-26 Disember 1953, PAS segera memutuskan hubungan dengan National Convention yang ditaja Umno-MCA itu.

Disusun oleh: Arkib PAS

24 Februari 2017

Jemaah Pemangku Yang Dipertua Agung PAS - Merungkai Konflik Kepemimpinan PAS

Perletakan jawatan oleh Yang Dipertua Agung PAS, Tuan Guru Haji Ahmad Fuad Hassan pada 26 September 1953 telah menimbulkan krisis kepemimpinan PAS beberapa ketika. Ini kerana PAS baru sahaja mengadakan pemilihan parti sebulan sebelumnya, dalam Mesyuarat Agung Tahunan PAS Kali Kedua pada 26-27 Ogos 1953. Tambahan pula Timbalan Yang Dipertua Agung PAS, Dr Haji Abbas Alias yang baru dipilih berada di Mekah kerana memimpin pasukan perubatan jemaah haji. Keadaan menjadi semakin sukar kerana Undang-undang Tubuh PAS 1953 tidak memperuntukkan tentang “Pemangku Yang Dipertua Agung PAS” jika berlaku sebarang insiden melibat jawatan tertinggi PAS itu.

Faktor ketiadaan Dr Haji Abbas Alias dalam negara dan ketiadaan peruntukan undang-undang untuk memangku jawatan Yang Dipertua Agung PAS telah mendorong Jawatankuasa Tadbir PAS (hari ini Jawatankuasa Harian PAS) pada 30 Oktober 1953 membincangkan langkah-langkah untuk merungkai masalah ini. Dua keputusan penyelesaian dicapai iaitu; pertama, bersetuju supaya Dr Haji Abbas Alias diangkat sebagai Pemangku Yang Dipertua Agung PAS tetapi ia mesti dipersetujui sebelum 15 November 1953; atau kedua, jika Dr Haji Abbas Alias menolak, Setiausaha Agung PAS akan membuka pencalonan kepada semua Ahli Jawatankuasa Agung PAS dan semua Cawangan PAS. Kemudian nama calon-calon akan diedar untuk dipilih oleh Ahli-ahli Jawatankuasa Kerja Agung PAS dan semua Cawangan PAS, di mana calon yang terpilih akan disahkan sebagai Pemangku Yang Dipertua Agung PAS.

Pada 15 November 1953, sebaik sahaja pulang dari Mekah, Dr Haji Abbas Alias telah dikunjungi tiga pimpinan PAS iaitu Ustaz Othman Abdullah (Ketua Dewan Pemuda PAS), Tuan Guru Haji Mohd Nor Mahyuddin dan Haji Abdullah Akin (Ahli-ahli Jawatankuasa Kerja Agung PAS) untuk memaklumkan keputusan Jawatankuasa Tadbir PAS itu. Melihat krisis ini, Dr Haji Abbas Alias dilaporkan “dengan penuh keikhlasan dan keinsafan sanggup memimpin PAS ini sehingga Mesyuarat Agung yang ketiga.” Pada 17 November 1953, Dr Haji Abbas Alias mengesahkan penerimaannya untuk memangku jawatan Yang Dipertua Agung PAS. Beliau kemudiannya secara rasmi menjadi Pemangku Yang Dipertua Agung PAS mulai 27 November 1953.

Pada 25 Disember 1953, buat pertama kali Dr Haji Abbas Alias memimpin Mesyuarat Jawatankuasa Kerja Agung PAS. Beliau menegaskan, “Saya mengambil tempat ini (jawatan Yang Dipertua Agung PAS) kerana saya ingin melihat persatuan yang berdasarkan agama ini maju dan berkekalan….” Dalam mesyuarat pertama yang dipimpin oleh Dr Haji Abbas Alias ini, PAS memutuskan supaya penglibatan PAS dalam National Convention tajaan Umno-MCA ditamatkan kerana dasar-dasar mereka yang merugikan agama Islam dan orang Melayu. Walau bagaimanapun PAS mengambil pendirian untuk menyokong usaha menuntut pilihan raya segera diadakan ke arah berkerajaan sendiri.

Dalam tempoh antara Januari hingga Mei 1954, PAS terpaksa berhadapan dengan isu-isu yang besar dalam soal kenegaraan yang memerlukan kepemimpinan yang berkesan. Antaranya ialah penghantaran Rombongan ke London pada 21 April 1954 setelah kerajaan British sedia berunding tentang tuntutan pilihan raya segera, dan pada hari yang sama berlangsung Muktamar Islam Asia Tenggara di Kuala Lumpur kerana membincangkan hukum penyertaan umat Islam dalam pilihan raya. Ini ekoran terbitnya Kertas Putih Bilangan 21 pada 1 Februari 1954 tentang cadangan mengadakan pilihan raya. Perkembangan politik Tanah Melayu sepanjang awal 1954 terfokus kepada persoalan pilihan raya yang akan diadakan dan PAS sangat memerlukan pemimpin yang berkesan, sedangkan Dr Haji Abbas Alias yang berkhidmat sebagai Pegawai Kesihatan di Pejabat Kesihatan Malaya di Kelang menghadapi masalah perhubungan dengan Pejabat Agung PAS yang terletak di Kepala Batas, Seberang Perai.

Di sebalik usaha keras Dr Haji Abbas Alias mengemudi dan mengembangkan pengaruh PAS, pada Jun 1954, rombongan haji 1337 Hijriyah dari Tanah Melayu akan bertolak ke Mekah dan Dr Haji Abbas Alias sekali lagi akan memimpin pasukan perubatan jemaah haji. Ini memaksa beliau meninggalkan PAS antara Jun hingga November 1954, yang sekali gus memberi kesan buruk kepada kepemimpinan parti dalam menghadapi perubahan politik yang sedang berkembang ketika itu. Bagi menghadapi kelompangan kepemimpinan untuk tempoh lima bulan ini, Jawatankuasa Kerja Agung PAS pada 25 Mei 1954 telah memutuskan untuk membentuk dan melantik sebuah “Jemaah Pemangku Yang Dipertua Agung PAS” untuk memimpin PAS.

Jemaah Pemangku Yang Dipertua Agung PAS ini ditugaskan untuk mengendali dan memimpin PAS dalam tempoh pemangkuan sehingga Mesyuarat Agung Tahunan PAS Kali Ketiga yang dijangka diadakan dalam bulan Ogos 1954 melantik seorang Yang Dipertua Agung PAS yang baru. Tiga tokoh yang diberikan amanah untuk memimpin PAS dalam Jemaah Pemangku Yang Dipertua Agung PAS ini ialah Cikgu Ahmad Awang (Setiausaha Agung PAS), Tuan Guru Haji Ahmad Tuan Husin (Bendahari Agung PAS) dan Haji Mansor Hassan JP (Ahli Jawatankuasa Kerja Agung PAS). Mereka berfungsi sehingga Mesyuarat Agung Tahunan PAS Kali Ketiga pads 12-14 Ogos 1954, di mana Tuan Guru Haji Ahmad Tuan Husin menyampaikan Ucapan Dasar Yang Dipertua Agung PAS pada pembukaan mesyuarat agung itu, sebelum Dr Haji Abbas Alias dipilih secara rasmi sebagai Yang Dipertua Agung PAS pada 14 Ogos 1954 yang sekali gus merungkai masalah kepemimpinan PAS.

Disusun oleh: Arkib PAS

23 Februari 2017

Kebangkitan Gerakan Islam Di India Pasca Kesultanan Mughal

Kesultanan Mughal (atau Mongol) adalah kerajaan Islam yang terakhir di India sejak masuknya Islam ke benua kecil ini pada tahun 711 melalui gerakan yang dipimpin oleh Panglima Muhammad al-Qassim di Sind. Setelah itu, perluasan Islam di India dilakukan oleh Kerajaan Ghaznawi (977-1186) apabila Kandahar dan Kabul jatuh ke tangan Islam pada tahun 998, diikuti kejayaan Sultan Mahmud Ghaznawi menawan Delhi dan Gujerat sehingga 1025. India kemudiannya dikuasai pula oleh Kesultanan Ghowri (1000-1215), sebelum terbentuknya Kesultanan Delhi (1206-1526) yang menyebabkan pengaruh Islam berkembang ke seluruh benua India.

Kesultanan Delhi yang terdiri dari Dinasti Mamluk (1206-1290), Khilji (1290-1320), Thuglaq (1320-1413), Sayyid (1414-1451) dan Lodi (1451-1526) telah menguasai wilayah utara India atau kawasan Hindustan sekarang. Kerajaan Islam lain yang wujud ialah Kesultanan Deccan (1347-1687) di tengah India, Kesultanan Bangla (1343-1576) di timur India, Kesultanan Gujerat (1398-1513) di barat India, selain Kesultanan Janpur (1349-1477) dan Kesultanan Malwa (1401-1534). Pada 1526, telah bangkit Kesultanan Mughal di Delhi yang kemudiannya menguasai seluruh India pada abad ke-17 dan 18, sebelum ia dijatuhkan oleh British pada 1857. Kejatuhan Kesultanan Mughal pada 1857 telah menamatkan penguasaan Kerajaan Islam di India selama 11 abad sejak 711.

Hal ini menimbulkan kebangkitan umat Islam selepas berlakunya Dahagi 1857. Muncul dua tokoh pembaharu (reformis) yang penting di India ketika ini iaitu Syed Ahmad Khan (1817-1898) dan Dr Mohammad Iqbal (1877-1938) yang dianggap pelopor kebangkitan Islam. Pada 1875, Syed Ahmad Khan mengasaskan Muhammadan Anglo-Oriental College (kemudian dikenali sebagai Aligarh Muslim University) sebagai universiti Islam yang pertama di India, diikuti oleh penganjuran Muhammadan Educational Conference sejak 1886. Melalui persidangan pendidikan ini, pada 30 Disember 1906, umat Islam telah menubuhkan All India Muslim League (AIML) yang dipimpin oleh Agha Khan III. AIML yang memperjuangan pemisahan India dan menyokong British telah tidak mendapat sokongan umat Islam sehingga ia didukung oleh Mohammad Iqbal dan kemunculan Mohamad Ali Jinnah pada 1913 sebagai pemimpin utamanya. Pada 1916, melalui Pakatan Lucknow, AIML telah mengadakan kerjasama dengan parti Kongres India untuk membendung perbalahan Muslim-Hindu di India, sehingga akhirnya timbul gagasan menubuhkan Pakistan untuk memisahkan Muslim dan Hindu.

Di sebalik gerakan AIML yang berbau sekular kebangsaan dan pro British, dua reformis Islam yang muncul di Delhi lebih awal iaitu Syah Waliyullah ad-Dehlawi (1703-1762) dan Syed Jamaluddin al-Afghani (1838-1897) turut memberi pengaruh. Al-Afghani yang berada di Delhi pada 1855-1856 turut menyaksikan saat kejatuhan Kesultanan Mughal, telah mengemukakan gagasan Pan-Islamisme kepada Khalifah Othmaniyah yang turut berpengaruh di India dan Alam Melayu. Oleh kerana Kesultanan Mughal adalah cabang kekhalifahan Othmaniyyah sejak 1526, pergolakan politik yang menjatuhkan Sultan Abdul Hamid II di Istanbul oleh gerakan Revolusi Turki Muda pada 1908 telah dianggap ancaman yang menggugat kekhalifahan. Kesan Perang Dunia Pertama (1914-1918) yang turut melibatkan Khilafah Othmaniyah telah mewujudkan Gerakan Khalifat di India antara 1919-1924 yang dipimpin oleh Muhammad Ali dan Shaukat Ali bersaudara.

Dalam pada itu, pada 1867, ulamak-ulamak pengikut ad-Dehlwi seperti Abdul Rashid Ahmad Gangohi, Mohammad Qassim Natotvi dan lain-lain telah menubuhkan Darul Ulum Deoband, sebuah universiti yang menentang Pakistan. Kerana kegagalan dasar AIML, mereka kemudiannya menubuhkan Jamaat Ulamak Hind pada 1916 untuk membela dan mempertahankan Islam dan menjadi induk gerakan-gerakan ulamak di India. Jamaat Ulamak Hind ini dipimpin oleh Maulana Syed Hussain Ahmad Madani dengan didukung oleh keseluruhan ulamak Deoband. Mereka kemudiannya bekerjasama dengan Kongres India dalam perjuangan kemerdekaan dan perpaduan Muslim-Hindu, tetapi memperjuangkan India sebagai sebuah negara Islam dengan menolak pemecahan India-Pakistan. Beberapa ulamak Deoband seperti Sheikh Rahmatullah Khan dan Maulana Ubaidullah Sindi yang kuat memperjuangkan negara Islam telah dibuang negeri oleh British dan menubuhkan Madrasah Shaulatiyah al-Hindiyah di Mekah. Muhammad Iqbal yang awalnya menyokong AIML, telah beralih mendukung Jamaat Ulamak Hind kerana mahukan sebuah negara yang melaksanakan syariat.

Kegagalan AIML mendukung perjuangan Islam kerana pengaruh sekular kebangsaan, kelumpuhan Gerakan Khalifat pada 1924 ekoran penangkapan pimpinannya dan perpecahan Jamaat Ulamak Hind lantaran isu pembentukan Pakistan sepanjang dekad 1930-an, telah mendorong seorang tokoh ulamak India, Syed Abul A’la al-Maududi membentuk gerakan Islam berpusat di Pathankot dengan sokongan Muhammad Iqbal pada 1938, yang akhirnya membawa kepada penubuhan Jamaat Islami pada 26 Ogos 1941 dengan matlamat menegakkan negara Islam. Selepas pemecahan India-Pakistan pada 1947, Jamaat Islami juga turut berpecah mengikut negara di seluruh benua India.

Perkembangan gerakan Islam di India selepas 1857 telah memberi kesan besar terhadap gerakan Islam di Tanah Melayu. Pada peringkat awal, Gerakan Khalifat yang mendukung Pan-Islamism mula berkembang di Singapura dan memberi pengaruh kepada Jam’iyat Khair di Jakarta, di mana ia kemudiannya berkembang dalam Sarekat Islam. Ketika berlakunya pemberontakan Tuan Guru Haji Abdul Rahman Limbong di Terengganu pada 1924-1928 yang menjulang “Bendera Stambul (Istanbul),” British segera merumuskannya sebagai “wing of Sarekat Islam.” Selepas 1930, mula terdapat pelajar-pelajar Melayu yang belajar di India dalam sistem Deoband dan juga Aligarh, selain mengikuti pengaruh Deoband di Madrasah Shaulatiyah al-Hindiyah di Mekah. Akhirnya, pengaruh India menjadi dominan dalam politik Islam di Tanah Melayu selepas Perang Dunia Kedua.

Dalam aliran Aligarh, tokoh terbesar yang lahir ialah Prof Dr Burhanuddin al-Helmy (bekas Yang Dipertua Agung PAS) dan Dato’ Abu Bakar Umar (bekas Timbalan Yang Dipertua Agung PAS). Manakala aliran Deoband pula melahirkan Tuan Guru Haji Abbas Mohamad (bekas Yang Dipertua PAS Kuala Terengganu Utara), Tuan Guru Haji Azhari Abdul Razak (bekas Pesuruhjaya PAS Kedah), Mufti Haji Ishak Baharom (bekas Ahli Majlis Syura PAS), Tuan Guru Nik Abdul Aziz Nik Mat (bekas Mursyidul Am PAS) dan lain-lain. Sedangkan menerusi Madrasah Shaulatiyah al-Hindiyah, sebahagian besar ulamak pengasas PAS termasuk Mufti Haji Ghazali Abdullah (bekas Timbalan Yang Dipertua Agung PAS) dan Tuan Guru Haji Abdul Samad Noh (bekas Ketua Dewan Ulamak PAS) adalah antara alumninya.

Disusun oleh: Arkib PAS

22 Februari 2017

Madrasah Ulum Asy-Syar'iyyah Bagan Datuk - Pusat Kebangkitan PAS Perak

Peranan madrasah sebagai pusat kebangkitan ummah adalah satu fakta yang tidak dapat ditolak, terutama dalam konteks sejarah gerakan Islam di Malaysia. Seperti mana peranan Maahad al-Ihya as-Syariff, Gunung Semanggol yang terkenal sebagai pusat kebangkitan Islam, sekolah-sekolah agama yang lain di seluruh negeri Perak juga mempunyai peranan yang serupa, termasuklah Madrasah al-Ulum as-Syar’iyah, Batu 20, Bagan Datuk yang menjadi pusat gerakan PAS di Perak sepanjang 1950-an dan 1960-an. Madrasah ini bukan sahaja melahirkan tokoh-tokoh besar PAS, tetapi telah menyaksikan kelahiran sayap-sayap Pemuda, Muslimat dan Ulamak PAS, selain pernah menjadi tuan rumah Mesyuarat Agung Tahunan PAS.

Madrasah al-Ulum as-Syar’iyah telah ditubuhkan pada 21 Oktober 1937 oleh Jawatankuasa Penaja Madrasah setelah idea penubuhannya dikemukakan terlebih dahulu oleh Haji Ali Hussein. Mereka telah melantik seorang ulamak berketurunan Banjar, Tuan Guru Haji Mohamad Arsyad Mohamad Salleh sebagai mudir pengasasnya. Madrasah yang terletak di Batu 20, Bagan Datok, Perak ini telah diberikan nama “al-Ulum as-Syar’iyyah” oleh dua orang tokoh iaitu Tuan Guru Haji Mohamad Arsyad dan Sheikh Zubir Ahmad al-Filfulani, yang juga naib mudir pada saat penubuhannya. Sejak ia ditubuhkan pada 1937 hingga Tanah Melayu mencapai kemerdekaan pada 1957, madrasah ini telah mencipta nama besar kerana peranannya dalam gerakan kebangkitan Islam yang memacu perjuangan kemerdekaan.

Pemimpin utama madrasah ini ialah Tuan Guru Haji Mohamad Arsyad Mohamad Salleh yang berasal dari Pulau Kei, Daerah Tual, Provinsi Maluku Tenggara dan telah berhijrah ke Tanah Melayu dari Banjarmasin pada 1918. Beliau kemudian berkahwin dengan seorang gadis Banjar, Saiyah Ujal di Kampung Parit Dayang, Bagan Datok. Pada 1928, mereka ke Mekah dan dikurniakan anak di sana pada 1929, iaitu Ustaz Haji Hassan Adli Mohd Arshad yang kemudiannya menjadi Timbalan Yang Dipertua Agung PAS (1971-1977), selain menjadi Menteri Persekutuan (1976-1978) dan Duta Besar Malaysia ke Mesir (1978-1983).

Seorang lagi tokoh besar madrasah ini, Sheikh Zubir Ahmad al-Filfulani adalah ulamak kelahiran Pulau Pinang pada 1905. Beliau mendapat pendidikan di Madrasah al-Mashoor al-Islamiyah di Pulau Pinang (1920-1924) dan Madrasah Shaulatiyah al-Hindiyah, Mekah (1925-1930) dan pernah menjadi Mudir Madrasah Darul Ulum, Mekah (1935-1940). Pada 1940, beliau pulang ke Tanah Melayu dan dilantik sebagai Naib Mudir Madrasah al-Ulum as-Syar’iyyah (1940-1946), sebelum dilantik sebagai Mudir Madrasah al-Akhlak al-Islamiyah, Masjid Tinggi (1946-1948) dan Mudir Madrasah Idrisiah, Kuala Kangsar (1948-1977). Beliau aktif dalam Hizbul Muslimin dan PAS. Pada 1959, beliau bertanding dalam pilihan raya mewakili PAS di Parlimen Bagan Datok, tetapi tewas.

Tokoh terbesar PAS yang lahir di madrasah ini ialah Datuk Haji Hassan Adli yang merupakan mudir selepas era ayahnya. Ustaz Hassan Adli yang mendapat pendidikan di madrasah ini dan juga Madrasah al-Akhlak al-Islamiyah, Masjid Tinggi pernah menjadi Ketua Dewan Pemuda PAS (1956-1958), Pengerusi Tetap PAS (1959), Ahli Jawatankuasa Kerja Agung PAS (1959-1965), Naib Yang Dipertua Agung PAS (1965-1971) dan Timbalan Yang Dipertua Agung PAS (1971-1977). Beliau pernah menjadi Ahli Parlimen Kuala Terengganu Utara (1959-1964) dan Bagan Datok (1974-1982), selain turut menjadi Timbalan Menteri dan Menteri di peringkat Persekutuan.

Di samping melahirkan tokoh-tokoh besar PAS, Madrasah al-Ulum as-Syar’iyyah juga berperanan besar dalam menggerakan pemuda dan pelajar Islam. Melalui peranan Dewan Penuntut al-Ulum yang dipimpin oleh Ustaz Saim Yunus, telah tertubuh di madrasah ini Kesatuan Pelajar Islam Perak (KPIP) yang pada awalnya dipimpin oleh Ustaz Hassan Shukri dan Ustaz Jaiz Anwar. Daripada KPIP muncul pula pada 1954 Kesatuan Pelajar Agama Se-Malaya (KPAS) yang dipimpin oleh Ustaz Jamaluddin Amini Marzuki dari Kedah. Hari ini, gerakan KPAS telah diganti oleh PKPIM sejak 1961. Selain itu juga, pada 1958, telah berdiri di madrasah ini juga Persatuan Guru-guru Madrasah Rakyat Perak (PGMR) yang dipimpin oleh Tuan Guru Haji Abdul Samad Noh, Mudir Madrasah Yahyawiyah, Padang Rengas. PGMR adalah tenaga utama yang mendesak supaya sekolah-sekolah agama rakyat diberikan geran perkapita.

Dalam konteks PAS sendiri, madrasah ini telah menjadi tuan rumah Mesyuarat Agung Tahunan PAS Kali Kedua pada 26-27 Ogos 1953, di mana PAS telah mengekalkan Tuan Guru Haji Ahmad Fuad Hassan sebagai Yang Dipertua Agungnya. Sebelum itu, pada 25 Ogos 1953, satu Kongres Pemuda Islam Se-Malaya diadakan di madrasah ini sehingga berjaya menubuhkan Dewan Pemuda PAS. Selain turut menjadi tuan rumah Kongres Dewan Pemuda PAS Kedua pada 23 Disember 1956 dan Ketiga pada 13-14 Disember 1957, madrasah ini pada 13 Disember 1957 menjadi saksi kepada penubuhan Dewan Muslimat PAS dan juga Dewan Ulamak PAS.

Sepanjang tempoh antara 1951 hingga akhir 1960-an, ternyata Madrasal al-Ulum as-Syar’iyah telah menjadi pusat gerakan Islam yang penting di Perak. Selain tokoh-tokoh yang tersenarai, turut terlibat dengan madrasah ini ialah Tuan Guru Haji Ghazali Arshad Batu 26 dan Ustaz Haji Ghazali Abdullah (bekas Timbalan Yang Dipertua Agung PAS). Oleh kerana ia turut menjadi markas gerakan PAS Hilir Perak, tokoh-tokoh PAS seperti Ustaz Othman Abdullah (bekas Naib Yang Dipertua Agung PAS), Haji Hashim Abdullah al-Baghdadi (bekas Setiausaha Agung PAS) dan Datin Sakinah Junid (bekas Ketua Dewan Muslimat PAS) juga turut bergiat di sini. Alumni terkenal madrasah ini ialah Datuk Haji Hassan Adli dan Ustaz Jaiz Anwar yang kedua-duanya pernah menjadi Ketua Dewan Pemuda PAS.

Disusun oleh: Arkib PAS

21 Februari 2017

Sikap PAS Terhadap Laporan Fenn-Wu Dipertegaskan Di Majlis Undangan Persekutuan

Perubahan dasar pendidikan sangat penting dalam membentuk kemajuan masyarakat, terutama bagi masyarakat pra merdeka. Dalam sejarah pendidikan negara, perkembangan pendidikan yang berlaku sejak abad ke-19 adalah berasaskan pendidikan vernakular di mana wujudnya sekolah Melayu, sekolah Cina, sekolah Tamil dan sekolah Inggeris, selain sekolah agama yang berpengantar bahasa Arab. Kebanyakkan sekolah bukan sahaja berkiblat negara masing-masing, tetapi juga mengalami masalah infrastruktur yang sangat daif, selain masalah kewangan. Selepas PAS ditubuhkan pada 1951, isu pendidikan ini adalah antara aspek yang sangat diberikan perhatian oleh PAS, terutama dalam pembentukan dasar pendidikan.

Setelah British membentuk Negeri-negeri Selat sebagai tanah jajahannya pada 1826, pada akhir 1860-an, barulah isu pendidikan mendapat perhatian. Laporan Woolley 1870 telah melaporkan bahawa perkembangan pendidikan sangat perlahan di tanah jajahan British kerana ia tidak mendapat perhatian pihak pentadbiran Negeri-negeri Selat. Sebelum itu, laporan Jawatankuasa Isemonger 1869 telah mempertegaskan keperluan kerajaan memperuntukkan bajet untuk pendidikan di Negeri-negeri Selat, terutama kepada sekolah mubaligh Kristian. Dengan pembentukan Negeri-negeri Melayu Bersekutu pada 1895, Education Code 1899 telah diwujudkan sebagai lanjutan kepada perlantikan Federal Inspector of Schools for the Malay States pada 1896. Education Code ini dipinda pada 1908 untuk memajukan pendidikan dengan diwujudkan sistem perperiksaan dan geran bantuan. Laporan Cheesement 1938 pula telah mencadangkan supaya kurikulum sekolah Inggeris dan vernakular memberikan fokus kepada pendidikan kemahiran hidup atau vokasional.

Rancangan Cheesement telah dilaksanakan oleh British selepas Perang Dunia Kedua tetapi menghadapi masalah dengan sistem vernakular sehingga Jawatankuasa Barnes dibentuk pada 1950 untuk menyelesaikan masalah masyarakat majmuk melalui pendidikan. Selain mencadangkan tambahan bantuan kewangan, Jawatankuasa Barnes juga mencadangkan diwujudkan satu sistem sekolah di peringkat rendah berasaskan bahasa Melayu dan Inggeris, tetapi dibantah oleh orang Cina. British kemudiannya membentuk Jawatankuasa Fenn-Wu pada 1951 untuk mengkaji semula laporan Jawatankuasa Barnes. Dr William Fenn, seorang rakyat Amerika dan Dr Wu Teh-yao, seorang pegawai PBB dari China telah mengetuai kajian tentang pendidikan Cina di Malaya dan mengeluarkan laporan mereka pada 1952 yang bertajuk “Chinese Schools and the Education of Chinese Malayans: The Report of a Mission Invited by the Federation Government to Study the Problem of the Chinese in Malaya” yang mencadangkan supaya sekolah vernakular dikekalkan tetapi bahasa Melayu dan Inggeris turut diajar di sekolah-sekolah Cina dan Tamil.

Laporan Jawatankuasa Fenn-Wu telah dijadikan asas penggubalan Ordinan Pelajaran 1952 yang dibentangkan di Majlis Undangan Persekutuan pada 20 November 1952. Yang Dipertua Agung PAS, Tuan Guru Haji Ahmad Fuad Hassan yang merupakan Ahli Tidak Rasmi Majlis Undangan Persekutuan turut membahaskan dasar pelajaran yang dikemukakan berasaskan laporan Jawatankuasa Fenn-Wu ini. Beliau bercakap mewakili suara PAS tentang pendidikan nasional, terutama menghadapi masalah perpaduan nasional. Terdahulu, beberapa Ahli Majlis Undangan Persekutuan seperti Dato’ Abdul Razak Hussein, Datin Puteh Mariah, Raja Musa Raja Mahadi, Tengku Mahmood Mahyudien dan Mohd Yusof Ahmad turut membahaskan penyata ini dengan menyentuh soal kedudukan bahasa Melayu dan bahasa Inggeris dalam arus perdana pendidikan kebangsaan, pendidikan wanita dan pendidikan agama. Persoalan pendidikan vernakular tidak mendapat perhatian Ahli-ahli berbangsa Melayu sama ada mewakili Umno, IMP atau PAS kerana isu sekolah Cina dan Tamil telah diberikan kedudukan oleh laporan ini, sebaliknya kedudukan bahasa Melayu sebagai pengantar tidak dipertegas kerana ia hanya menjadi pilihan yang diajar di sekolah Cina, Tamil dan Inggeris.

PAS memberikan perhatian yang berbeza terutama kepada dua isu iaitu kedudukan sekolah agama dan sekolah al-Quran yang dijangka akan terjejas kerana ia tidak termasuk dalam kelompok sekolah vernakular yang diiktiraf oleh dasar pelajaran yang baru ini. Tuan Guru Haji Ahmad Fuad Hassan juga turut menekankan kedudukan pelajaran agama dan Jawi yang hanya diperuntukkan masa selama setengah jam sehari di sekolah Melayu yang dianggap tidak memadai untuk membentuk kefahaman anak-anak tentang agama, terutama pelajar yang tidak belajar di sekolah agama atau sekolah al-Quran. Walaupun wakil-wakil Umno berpandangan bahawa sekolah Melayu bukan tempat belajar agama, tetapi wakil PAS mahukan waktu belajar agama dan Jawi lebih lama diberikan kepada sekolah vernakular yang mempunyai pelajar Islam seperti mana mereka dikehendaki belajar bahasa Melayu. PAS juga mencadangkan supaya kerajaan menyediakan guru-guru agama yang berkelayakan dan berkebolehan bagi mengisi waktu setengah jam tersebut. Dalam menyokong pandangan Yang Dipertua Agung PAS ini, Mohd Yusof Ahmad, Ahli Tidak Rasmi yang mewakili Umno berpandangan bahawa pendidikan agama perlu diperluas kepada golongan remaja dan orang tua juga.

Disusun oleh: Arkib PAS

20 Februari 2017

Kejatuhan Khilafah Islamiyyah Bangkitkan Penubuhan Gerakan Islam

Kekuatan umat Islam yang dilindungi oleh kuasa politik kekhalifahan semenjak 632 Masehi telah berakhir dengan pembubaran Khilafah Othmaniyah pada 3 Mac 1924. Kejatuhan Khilafah Othmaniyah menandakan berakhirnya kekuasaan politik umat Islam selama 1,342 tahun semenjak Nabi Muhammad SAW berhijrah meninggalkan Mekah untuk mendirikan negara Islam yang pertama di Madinah pada tahun 622 Masehi. Dengan kejatuhan Khilafah Othmaniyah ini, para ulamak telah bangkit memimpin umat Islam dengan menubuhkan gerakan-gerakan Islam di tempat masing-masing bagi memperjuangkan tertegak semula kekhalifahan umat Islam.

Sepanjang sejarah umat Islam, setelah kewafatan Nabi Muhammad SAW pada 632, kepemimpinan umat Islam telah digantikan oleh Khulafa ur-Rasyidin sehingga 662. Setelah itu kekhalifahan Islam disambung oleh Daulah Umaiyyah (622-750), Daulah Abbasiyah (750-1512) dan Daulah Othmaniyah (1512-1924). Pada zaman Daulah Othmaniyah, wilayah umat Islam terbentang dari barat Afrika hingga ke tenggara Asia, di mana terdapat empat kerajaan utama yang bernaung di bawah Daulah Othmaniyah iaitu Dinasti Saadi (1554-1659) di barat Afrika, Dinasti Safawi (1501-1736) bermazhab Syiah di Parsi dan Asia Tengah, Dinasti Mughal (1526-1857) di Asia Selatan dan Kesultanan Aceh (1496-1903) di Nusantara, selain Daulah Othmaniyah yang menguasai Afrika Utara, Semenanjung Arab, Syam, Anatolia, Balkan dan Eropah Timur.

Kejatuhan Granada pada tahun 1492 telah membuka ruang kepada penjajahan Barat pada abad ke-16 di mana wilayah-wilayah Afrika dan Asia mulai dijajah secara berperingkat terutama selepas penaklukan Portugis ke atas Goa di India pada 1510 dan Melaka pada 1511. Setelah itu, kuasa-kuasa Barat yang lain termasuk Belanda, Perancis, Itali, British dan lain-lain telah menguasai wilayah-wilayah Islam di seluruh dunia terutama wilayah yang jauh dari Istanbul bagi melaksanakan agenda “God, Glory and Gold,” yang pada hakikatnya mereka berusaha meruntuhkan kekuasaan politik Islam. Kemuncak kepada proses penjajahan ini, Barat bukan sahaja menguasai perdagangan Timur-Barat, tetapi telah menjatuhkan kerajaan-kerajaan Islam yang wujud di seluruh dunia selepas berjaya menjatuhkan Granada (1492), Goa (1510) dan Melaka (1511).

Kesan dari gerakan melumpuhkan kekuasaan politik Islam ini, menjelang abad ke-20, kuasa-kuasa politik Islam mulai runtuh bermula dengan runtuhnya Daulah Mongol di India pada 1857, diikuti oleh kejatuhan kerajaan-kerajaan Islam di Afrika antara 1850 hingga 1900 seperti Toro (1861), Gomma (1886), Harrar (1887), Kong (1894), Jallon (1896), Wassoulou (1898) dan lain-lain. Di Nusantara, Perjanjian Inggeris-Belanda 1824 telah berjaya memecahkan Kesultanan Johor Riau dan Kesultanan Aceh, sebelum Kesultanan Maguindanao dilumpuhkan pada 1888. Kekuasaan politik Islam di Nusantara berakhir dengan jatuhnya Kesultanan Pattani (1902), Aceh (1903), Tidore (1904) dan Banjar (1905). Kemaraan Revolusi Bolsheviks pada 1917 pula meruntuh saki-baki kerajaan Islam di Asia Tengah apabila Kerajaan Khiva dan Bukhara jatuh pada 1920.

Di wilayah Arab, pendudukan British di Mesir pada 1882 menggantikan Perancis dan penaklukan wilayah Utara Afrika oleh Itali pada 1911 dan Perancis pada 1912 telah melumpuhkan wilayah Khilafah Othmaniyah di Afrika, sedangkan kekuasaan Islam di Afrika Barat berakhir dengan jatuhnya Kerajaan Dendi (1901) dan Sokoto (1903). Kemuncak penguasaan mereka adalah berlakunya perjanjian Sykes-Picot pada 1916 yang memecahkan wilayah Syam dan Iraq sehingga membawa kepada terbentuknya kesultanan baru yang pro Barat dalam usaha memecahkan Khilafah Othmaniyah seperti Hashimiyah Jordan dan Iraq (1921) serta Saudiyah di Semenanjung Arab (1932). Keupayaan Barat menguasai wilayah Arab ini berkait rapat dengan peranan golongan sekular yang melakukan Revolusi Turki Muda pada 1908 sehingga membawa kepada kejatuhan Sultan Abdul Hamid II.

Pemecatan Sultan Abdul Hamid II sebagai khalifah pada 1909 telah mengubah dasar Khilafah Othmaniyah menjadi sekular pada era tiga pemerintah terakhirnya. Disebabkan penglibatan Khilafah Othmaniyah dalam Perang Dunia Pertama (1914-1918), berlakunya Perjanjian Sykes-Picot 1916 yang memecahkan wilayah Arab dan Perjanjian Belfour 1917 yang memulakan pembentukan negara Yahudi di Palestin. Pada 1923, menerusi Perjanjian Lausanne, Sultan Abdul Majid II dipaksa menerima Persyaratan Curzon untuk menghapuskan kekhalifahan dan seterusnya menghapuskan perlembagaan negara berasaskan al-Quran dan Sunnah. Bertolak dari Perjanjian Lausanne 1923 ini, pada 3 Mac 1924, Mustafa Kamal Atarturk telah membubarkan kekhalifahan Othmaniyah yang berdiri sejak 1299, sekali gus meruntuhkan kekuasaan politik Islam di seluruh dunia.

Antara faktor utama pecah dan runtuhnya kekhalifahan Islam adalah kerana penyebaran fahaman sekular (pemisahan politik dari agama) dan nasionalisme (kebangsaan) di kalangan orang Islam. Menangani perpecahan ini, pada 1870-an, Sultan Abdul Hamid II telah melancarkan Pan-Islamism (al-Wehdah al-Islamiyah) untuk menyatukan umat Islam di bawah negara Islam yang dipimpin oleh khalifah. Semangat Pan-Islamism di Nusantara digerakkan oleh Jam’iyatul Khairiyah yang ditubuhkan di Jakarta pada 1905, diikuti oleh Pergerakan Khalifat di India pada 1919 ekoran kemerosotan Khalifah Othmaniyah. Lebih menonjol dari pergerakan ini ialah munculnya gerakan politik Islam yang memperjuangkan tertegak semula khilafah Islamiyah dengan munculnya Sarekat Islam di Indonesia (1905) dan All Indian Muslim League di India (1906), Tanzhim Ittihad Muhammadi di Istanbul (1909) dan Ikhwanul Muslimin di Mesir (1928). Setelah itu, berlaku metamorfosis dengan tertubuhnya Istiqlal di Maghribi (1937), Jamaat Islami di India (1941), Masyumi di Indonesia (1943), serta Hizbul Muslimin (1948) dan PAS (1951) di Tanah Melayu.

Disusun oleh: Arkib PAS

19 Februari 2017

Perlembagaan Malaya - Rangka Awal Pemikiran Kenegaraan PAS

Perjuangan menuntut kemerdekaan yang dipacu oleh PAS membawa konsep yang tersendiri kerana hasrat parti Islam ini mahukan sebuah negara yang melaksanakan syariat ditegakkan di atas runtuhan penjajah. Sebagai sebuah parti yang masih baru, pada 27 April 1953, PAS telah menyertai National Conference, sebuah persidangan yang menggabungkan parti-parti politik di Malaya anjuran 16 orang kenamaan termasuk tujuh orang Menteri Besar bagi menuntut pilihan raya segera ke arah berkerajaan sendiri. Kerana penglibatan PAS dalam badan ini, di mana Yang Dipertua Agung PAS, Tuan Guru Haji Ahmad Fuad Hassan dilantik menjadi Ahli Jawatankuasa National Conference, PAS telah menggariskan satu konsep negara yang menjadi asas kepada semua perundingan PAS berkaitan isu-isu kenegaraan. Konsep dasar ini telah dinamakan sebagai “Perlembagaan Malaya”.

Perlembagaan Malaya yang digubal oleh Jawatankuasa Kerja Agung PAS pada 26 Mei 1953 ini telah merangka garis-garis besar tentang bentuk negara Tanah Melayu merdeka, yang sekali gus memperlihatkan komitmen PAS untuk mengambil pendekatan demokrasi sebagai pendekatan perjuangannya sebagaimana yang disebut dalam Program Politik PAS. Ia menjadi testament politik PAS ketika bersama National Conference, kemudiannya National Convention dan juga pakatan politik yang lain pra merdeka. Ia juga merupakan terjemahan sikap PAS yang disebut oleh Yang Dipertua Agungnya bahawa kerjasama politik ini tidak akan mengikat PAS, bahkan PAS boleh berkecuali jika pendirian mana-mana badan yang disertainya bercanggah dengan prinsip-prinsip asas yabg digariskan oleh PAS menerusi Perlembagaan Malaya.

Perlembagaan Malaya ini pada asasnya menggariskan lima prinsip utama yang pegang oleh PAS untuk semua perundingan dalam soal kenegaraan. Lima prinsip tersebut ialah:

I. Nama perlembagaan negara;
II. Agama negara;
III. Bahasa rasmi negara;
IV. Corak kerajaan; dan
V. Kerakyatan.

PAS memutuskan perlembagaan negara ini mestilah dinamakan sebagai “Perlembagaan Persekutuan Semenanjung Tanah Melayu” atau “The Constitution of the Federation of Malay Peninsula.” PAS menolak perkataan Malaya kerana perkataan ini bukan sahaja berbau penjajah, tetapi tidak menggambarkan orang Melayu sebagai tuan punya negeri yang mempunyai hak ketuanan secara mutlak ke atas Tanah Melayu. Nama negara yang disebut sebagai Persekutuan Semenanjung Tanah Melayu menunjukkan bahawa hak ketuanan dan kebangsaan negara ini mestilah Melayu, dan orang asing boleh diberikan hak sebagai imigran secara terhad. Nama Tanah Melayu adalah nama asal yang sangat sesuai pada bunyi, makna dan isinya.

Kedua, PAS mempertegaskan Islam hendaklah dijadikan agama rasmi negara dan sekali gus menjadi dasar negara. Islam menjadi agama rasmi bagi semua sembilan buah negeri Melayu dan empat buah wilayah Negeri-negeri Selat iaitu Melaka, Pulau Pinang, Seberang Perai dan Singapura, di mana PAS mahu sebuah kementerian khas diwujudkan untuk memusatkan pentadbiran agama. Hal ini sesuai dengan tujuan PAS untuk memperjuangkan tertegaknya syariat Islam di negara ini, sekali gus menolak pendekatan sekular dalam soal kenegaraan. Ketiga, bahasa Melayu dijadikan bahasa rasmi bagi Persekutuan Semenanjung Tanah Melayu, sedangkan bahasa Inggeris menjadi bahasa kedua untuk suatu tempoh sementara dalam masa peralihan. Oleh kerana bahasa Melayu adalah bahasa anak negeri dan ia telah diterima sebagai bahasa pengantar oleh rakyat, maka ia perlu menjadi bahasa negara, iaitu bahasa rasmi dan bahasa kebangsaan bagi Tanah Melayu.

Keempat, PAS memberikan fokus kepada corak atau bentuk kerajaan bagi Persekutuan Semenanjung Tanah Melayu. Beberapa aspek yang ditekankan oleh PAS iaitu negara ini mestilah berbentuk persekutuan (federal), iaitu gabungan negeri-negeri Melayu di Semenanjung Tanah Melayu. Persekutuan ini ditadbir secara demokrasi di mana sebuah dewan perwakilan rakyat (parlimen) dibentuk sebagai majlis tertinggi dengan ahli-ahlinya dipilih oleh rakyat melalui pilihan raya. Pentadbiran awam dijalankan oleh kuasa eksekutif melalui penubuhan kementerian-kementerian di mana sebuah jemaah menteri (kabinet) yang bertanggungjawab kepada dewan perwakilan rakyat dibentuk untuk menjalankan pentadbiran awam negara. Dan kelima, soal kerakyatan. PAS berpegang bahawa dasar kerakyatan sedia ada mengikut Perlembagaan Persekutuan Tanah Melayu 1948 (Pindaan 1952) adalah wajar dikekalkan, di mana imigran tidak diberikan kerakyatan secara mudah, sebaliknya melalui syarat-syarat yang ketat.

Pada asasnya, PAS telah mempunyai pandangan yang terkehadapan tentang realiti politik dan bentuk negara ini apabila berkerajaan sendiri. Selain mahu negara ini diberikan hak ketuanannya kepada pemilik asal iaitu orang Melayu, PAS juga mahukan kedudukan Islam sebagai dasar negara serta perlaksanaan syariat ditegaskan, selain kedudukan bahasa Melayu sebagai bahasa rasmi dan bahasa kebangsaan. Dalam menentukan corak kerajaan, PAS memilih bentuk negara persekutuan yang mengamalkan demokrasi berparlimen dengan kuasa rakyat untuk memilih kerajaan dan kewujudan pengasingan kuasa antara eksekutif (jemaah menteri) dan legislatif (dewan perwakilan). Setelah Perlembagaan Malaya ini dibentuk, ia telah menjadi asas kepada PAS dalam semua perundingan kenegaraan dalam National Conference dan National Convention antara 1953 hingga 1954.

Disusun oleh: Arkib PAS

18 Februari 2017

Sarekat Islam - Perintis Pergerakan Poltik Islam Di Nusantara

PERUBAHAN politik Nusantara ekoran bermulanya penjajahan Portugis di Melaka pada 29 Ogos 1511, diikuti oleh kedatangan Belanda (1595) dan Inggeris (1786) yang telah menyebabkan Alam Melayu mulai terjajah secara berperingkat apabila kerajaan-kerajaan Islam yang wujud sejak tahun 1292 telah jatuh ke tangan kuasa-kuasa Barat. Kehancuran kuasa politik Islam telah ditandai oleh pecahnya Kerajaan Melayu Johor Riau melalui Perjanjian Inggeris-Belanda 1824, diikuti runtuhnya Kerajaan Melayu Pattani (1902), berakhirnya Kerajaan Melayu Aceh (1903) dan bubarnya Kerajaan Melayu Banjar (1905).

Di Jawa sendiri, kejatuhan kerajaan-kerajaan Islam seperti Kesultanan Demak (1475-1548), Kesultanan Ceribon (1430-1666), Kesultanan Banten (1527-1813) dan Kesultanan Mataram (1588-1681), telah membolehkan Belanda meluaskan pengaruh mereka dengan menubuhkan Syarikat Hindia Timur Belanda (VOC) pada 1602. Selepas jatuhnya Belanda dalam Perang Nepoleon di Eropah pada 1806, mulai 1808, setelah VOC dibubarkan pada 1799, Belanda telah menjadikan Hindia Timur (Indonesia) sebagai jajahannya, terutama selepas Konvensi London 1814. Abad ke-19 menjadi abad yang menyaksikan siri-siri perperangan umat Islam dalam mempertahankan tanah air mereka. Tercetusnya Perang Maluku (1817), Perang Sulawesi (1824), Perang Dipinegoro (1825-1830), Perang Paderi (1821-1838), Perang Aceh (1873-1903) dan Perang Banjar (1883-1905) adalah sebahagian dari penentangan umat Islam terhadap penjajahan. Dengan berakhirnya Kerajaan Aceh (1903) dan Kerajaan Banjar (1905), bermakna kekuasaan politik umat Islam telah berakhir, kerana beberapa kesultanan yang masih ada telah tunduk dan jatuh ke tangan Belanda.

Di sebalik kejatuhan kerajaan-kerajaan Islam ini, penubuhan Rusyidiyah Klab atau Jam’iyatul Rusyidiyah di Pulau Penyengat pada 1800 sebagai lanjutan dari Jam’iyatul Fathaniyah yang ditubuhkan di Mekah pada 1873, telah memberi nafas baru kepada perjuangan politik umat Islam. Dengan pengaruh Raja Ali Kelana dan Syed Sheikh al-Hadi, telah tertubuh pula Jam’iyatul al-Khariyah di Riau, kemudian satu badan yang serupa ditubuhkan di Betawi (Jakarta) pada 1901. Belanda kemudiannya menaja Jam’iyat Choiry yang dipimpin oleh R.M.T Adhisuryo untuk menyaingi badan kebajikan Islam itu. Pada 16 Oktober 1905, seorang pedagang, Haji Samanhudi telah menubuhkan Sarekat Dagang Islam (SDI) di Surakarta, Solo untuk menyaingi pedagang Cina. Serentak dengan itu juga, ditubuhkan Sarekat Islam sebagai sebuah pergerakan politik bagi membela umat Islam setelah kejatuhan kerajaan-kerajaan Islam. Sebagai mana SDI, Sarekat Islam turut dipimpin oleh Haji Samanhudi. Pada 1909, SDI pula disaingi oleh R.M Tirtoadisuryo yang menubuhkan Sarekat Dagang Islamiyah yang ditaja Belanda.

Perkembangan Sarekat Islam menjadi lebih menarik apabila Haji Omar Said Choakroaminoto menyertai Sarekat Islam dan diangkat sebagai pemimpin utamanya pada 1912. Sarekat Islam telah didaftarkan secara rasmi pada akhir 1912 dengan memberi fokus kepada gerakan politik, ekonomi dan sosial berasaskan Islam. Pada 1916, Central Sarekat Islam.(CSI) diwujudkan badan hukum yang mentadbir persekutuan seluruh cawangan Sarekat Islam, sebelum mereka memutuskan untuk memperjuangkan kemerdekaan dan terlibat dalam Volksraad (Parlimen) pada 1917, selain turut mendukung Pan-Islamisme. Sehingga 1919, keahlian Sarekat Islam dilaporkan berjumlah lebih dua juta orang, sekali gus menjadikannya gerakan Islam terbesar di dunia ketika itu.

Selain berhadapan dengan Belanda, Sarekat Islam terpaksa berhadapan pula dengan ISDV, sebuah pertubuhan komunis yang ditubuh pada 1914, tetapi telah melakukan infltrasi terhadap Sarekat Islam pada 1916 sehingga parti Islam ini berpecah membentuk Sarekat Islam Putih (pro Islam) dan Sarekat Islam Merah (pro komunis). Keadaan ini memaksa Sarekat Islam yang dikenali sebagai Partai Sarekat Islam (PSI) sejak 1920, mewujudkan disiplin parti pada 1921 yang menyebabkan Sarekat Islam Merah, Muhammadiyah dan Persis terkeluar dari badan induk gerakan Islam itu. Pada 1923, PSI telah mengukuhkan disiplin parti dengan menukar namanya kepada Partai Sarekat Islam Hindia Timur (PSIHT), sedangkan Sarekat Islam Merah membentuk Partai Komunis Indonesia (PKI). Sejak 1929, mereka dikenali pula sebagai Partai Sarekat Islam Indonesia (PSII). Namun begitu, telah berlaku krisis kepemimpinan terutama selepas kewafatan Haji Omar Omar Said Cokroaminoto pada akhir 1934 sehingga mewujudkan PSII Abikusono, PSII Kastosuwiryo, Partai Islam Indonesia (PARII) pimpinan Sukiman, selain PSII asal yang dipimpin oleh Haji Agus Salim, sebelum mereka bergabung semula pada 1937.

Dalam bulan September 1937, PSII yang dipimpin oleh Wondoamiseno sejak 1936 telah menyertai Majlis Islam A’la Indonesia (MIAI) bersama Nahdatul Ulamak (NU), Muhammadiyah serta 10 pertubuhan lain untuk menyatukan umat Islam, sebelum ia bertukar menjadi Majlis Syuro Muslimin Indonesia (Masyumi) pada 1943. Pada 1947, PSII telah menarik diri dari Parti Masyumi yang mengakibatkan mereka hanya mampu memenangi lapan kerusi sahaja dalam Pemilihan Umum (Pemilu) Indonesia 1955. Penghapusan parti-parti Islam oleh Sukarno pada 1960 telah menyebabkan PSII hanya menjadi organisasi masyarakat (ormas) yang dikenali sebagai Syarikat Islam (PSII) pada 1973. Selepas reformasi politik pada 1998, Majlis Tahkim (kongres nasional) ke-35 di Garut, nama PSII kembali dikenali sebagai Syarikat Islam (SI).

Disusun oleh: Arkib PAS

17 Februari 2017

Perlantikan Dato' Ishak Lotfi Omar Sebagai Menteri Besar Kelantan

Pilihan Raya Umum Kali Pertama 24 Jun 1959 telah menyaksikan PAS berjaya merampas negeri Kelantan dari Perikatan setelah parti perkauman itu menguasai Kelantan sejak 1955. PAS berjaya menguasai 28 dari 30 kerusi Dewan Undangan Negeri (DUN) Kelantan membolehkan PAS membentuk kerajaan yang pertama selepas merdeka. PAS kemudiannya telah menamakan bekas pegawai kanan Majlis Agama Islam dan Adat Ustiadat Melayu Kelantan (MAIK) yang juga ADUN Kota Bharu Selatan, Ustaz Ishak Lotfi Omar sebagai sebagai Menteri Besar Kelantan yang pertama selepas merdeka.

Menteri Besar Kelantan sebelum ini, Tengku Seri Maharaja Tengku Hamzah Tengku Zainal Abidin menjadi Menteri Besar Kelantan sejak 1953. Sebelum itu Menteri Besar Kelantan ialah Dato’ Che Hassan Salleh (1900-1920), Dato’ Perdana Menteri Paduka Raja Nik Mahmud Ismail (1921-1944), Dato’ Seri Setia Raja Nik Ahmad Kamil Nik Mahmud (1944-1953). Selepas Tanah Melayu mencapai kemerdekaan, perlantikan Menteri Besar Kelantan dibuat berdasarkan sistem demokrasi di mana parti yang menguasai DUN Kelantan akan membentuk kerajaan dengan diketuai oleh seorang Menteri Besar. Kejayaan menguasai 28 kerusi DUN dalam Pilihan Raya Negeri 1959, telah membolehkan PAS melantik pemimpin mereka menjadi Menteri Besar Kelantan.

Kemenangan PAS ke atas 28 dari 30 kerusi DUN Kelantan pada 24 Jun 1959 telah menyebabkan Badan Perhubungan PAS Kelantan memilih Ustaz Ishak Lotfi Omar, seorang ulamak lulusan Mekah sebagai Menteri Besar Kelantan, bersama Haji Mohamad Nasir (Machang Utara) selaku Timbalan Kepada Menteri Besar serta Tengku Mohamad ibni Sultan Mohamad Ke-IV (Pasir Puteh Utara), Ustaz Abdullah Yusof (Tok Uban), Ustaz Wan Sulaiman Ibrahim (Pasir Puteh Tengah), Nik Abdul Rahman Nik Mohamad (Meranti), Mohd Yusof Noor (Machang Selatan), Abdul Rahman Daud (Rantau Panjang) dan Cikgu Mohd Daud Jamil (Tanah Merah Timor) sebagai anggota Exco Kerajaan Negeri Kelantan, manakala Mohd Asri Haji Muda (Kota Bharu Tengah) sebagai Speaker DUN Kelantan. Mereka telah menangkat sumpah untuk membentuk kerajaan pada 9 Julai 1959 sekali gus menjadi negeri kedua yang dikuasai oleh PAS selepas Terengganu.

Ustaz Haji Ishak Lotfi Omar yang dilahirkan pada 1917 merupakan anak saudara kepada Mohd Asri Haji Muda dan berpangkat cicit kepada bekas Menteri Besar Kelantan 1890-1894, Dato Maha Menteri Che Saad Ngah (Dato’ Che Ha’) yang terkenal itu. Beliau mendapat pendidikan di Sekolah Majlis (Madrasah Muhammadiyah) dan Sekolah Melayu Jalan Post Office Lama, selain belajar di Masjid Muhammadi, sebelum ke Mekah pada 1927 selama 10 tahun. Pada 1937, beliau pulang ke Kelantan dan menubuhkan Matba’ah al-Maarif sebelum menerbitkan majalah ar-Riwayah pada 1938. Beliau yang menjadi pegawai MAIK telah terlibat aktif dalam pergerakan politik di Kelantan sejak 1937 melalui Setiawan Belia dan Dewan Bahasa Melayu, selain turut terlibat dengan Pemuda Asuhan Bekerjasama (PAB) dan menyertai Kesatuan Melayu Muda (KMM) sebelum Perang Dunia Kedua. Pada zaman Jepun, beliau menyertai Barisan Pemuda Sukarela Kelantan (BPSK), kemudian menjadi Setiausaha Agung Persekutuan Persetiaan Melayu Kelantan (PPMK) sejak 1945, terlibat mengasaskan Umno pada 1946 dan akhirnya beliau menyertai PAS pada 1952.

Dengan terbentuknya Kerajaan PAS Kelantan pada 9 Julai 1959, ia menjadi kerajaan yang kedua ditubuhkan oleh PAS selepas pembentukan Kerajaan PAS Terengganu 29 Jun 1959. Kerajaan yang dibentuk ini bertahan selama 18 tahun sehinggalah ia tewas dalam Pilihan Raya Negeri pada 11 Mac 1978 setelah Kelantan didaruratkan sejak November 1977. Datuk Bentara Jasa Haji Ishak Lotfi Omar yang merupakan Menteri Besar Kelantan yang ke-11 dalam kerajaan Dinasti Long Yunus sejak 1775 telah menjadi Menteri Besar Kelantan sehingga Pilihan Raya Umum 1964, sebelum digantikan oleh Dato’ Mohd Asri Haji Muda.

Disusun oleh: Arkib PAS

16 Februari 2017

Pergolakan Kaum Muda Dan Kaum Tua Pecahkan Kesatuan PAS

Pergolakan khilafiyah menjadi salah satu punca perpecahan gerakan Islam di seluruh dunia dan ia dijadikan senjata ampuh oleh musuh dalam menghadapi kebangkitan Islam. Di Alam Melayu, pengalaman Sarekat Islam sejak 1912 yang mengalami perpecahan kerana isu Kaum Muda yang membentuk Muhammadiyah dan Kaum Tua di bawah Nahdatul Ulamak sangat menguntungkan Belanda, bahkan perpecahan itu berlarutan hingga kini. Isu-isu khilafiyah telah dijadikan alat untuk memecahkan umat Islam yang asalnya bersatu atas perkara kewajipan menuntut kemerdekaan, menegakkan negara Islam dan melaksanakan syariat.

Kebangkitan Islam di Tanah Melayu yang ditandai oleh penubuhan Majlis Tertinggi Agama Malaya (MATA) pada 1947, diikuti oleh terbentuknya Hizbul Muslimin (1948) dan PAS (1951) sangat mendapat perhatian penjajah. Setelah berjaya melumpuhkan Hizbul Muslimin dengan Ordinan Darurat 1948 atas isu keganasan komunis, isu Kaum Muda-Kaum Tua dijadikan alat untuk memecahkan PAS. Penubuhan PAS pada 23 Ogos 1951 telah didukung oleh ulamak dari kedua-dua aliran kerana kesepakatan mereka tentang kewajipan menegakkan negara Islam dan melaksanakan syariat, di samping perjuangan menuntut kemerdekaan. Penyatuan ini telah berjaya mengukuhkan tapak perjuangan Islam sehingga penubuhan PAS dianggap ancaman kepada penjajah.

Penubuhan PAS pada awalnya dipelopori oleh ulamak Kaum Tua seperti Tuan Guru Haji Ahmad Fuad Hassan, Sheikh Fadhlullah as-Suhaimi, Sheikh Abdullah Fahim dan lain-lain. Kerana dasar dan matlamat PAS yang mahu menegakkan Islam, ulamak Kaum Muda seperti Sheikh Ibrahim Aqibi juga turut menyertai PAS. Pada 9 Mac 1952, Sheikh Ibrahim Aqibi telah mengetuai penubuhan PAS Cawangan Bandar Pulau Pinang, manakala pada 3 April 1952, PAS telah melantik Sheikh Abdullah Fahim sebagai Ketua Dewan Ulamak PAS, sedangkan dalam bulan Mei 1952, Dewan Ulamak PAS telah menganjurkan Perjumpaan Sekolah-sekolah Agama Rakyat yang menyatukan ulamak kedua-dua aliran. Menyedari perkembangan positif ini, mula wujud usaha melaga-lagakan ulamak PAS dengan membangkitkan isu-isu khilafiyah seperti bilangan rakaat terawih, cara penetapan permulaan puasa dan hari raya, cara bayaran zakat, jumlah minimum solat Jumaat dan lain-lain sehingga timbulkan perdebatan dan polemik antara ulamak-ulamak PAS pada separuh kedua 1952. Media massa menjadi wahana yang menghangatkan polemik ini sehingga wujud keretakan dalam PAS.

Menyedari fenomena yang tidak menguntungkan kebangkitan Islam ini, Yang Dipertua Agung PAS, Tuan Guru Haji Ahmad Fuad Hassan telah mengambil langkah menganjurkan Muzakarah Ulamak Se-Malaya di Madrasah ad-Daeratul Maarif al-Wathaniyah, Kepala Batas pada 4 Januari 1953 untuk membincangkan 16 perkara khilafiyah antara kedua-dua aliran. Malangnya, muzakarah ini tidak dihadiri oleh ulamak Kaum Muda yang menyebabkan objektif muzakarah tidak tercapai. Dalam pada itu, tokoh Kaum Muda terkenal, Sheikh Tahir Jalaluddin telah menuliskan sebuah buku, “Risalah Penebas Bid’ah di Kepala Batas” yang menghangatkan lagi perselisihan. Pada 2-3 Mei 1953 pula, ulamak Kaum Muda yang dipimpin oleh Sheikh Ibrahim Aqibi telah menjemput Sheikh A Hassan Bandung, tokoh Kaum Muda terkenal di Indonesia untuk mengadakan Muzakarah Ulamak di Chung Long School, Pulau Pinang yang tidak disertai pula oleh ulamak Kaum Tua PAS.

Perselisihan yang tidak berkesudahan ini akhirnya menyebabkan PAS berpecah. PAS Cawangan Bandar Pulau Pinang yang dipimpin oleh Sheikh Ibrahim Aqibi telah mulai tidak aktif dan akhirnya terbubar kerana tidak bersetuju dengan Ketua Dewan Ulamak PAS, Sheikh Abdullah Fahim yang juga Mufti Pulau Pinang dan Seberang Perai. PAS Cawangan Bandar Pulau Pinang tidak menghadiri Mesyuarat Agung Tahunan PAS Kedua di Bagan Datuk pada 26-27 Ogos 1953. Berlanjutan dari konflik ini, pada 1956, ulamak-ulamak Kaum Tua telah menubuhkan Nahdatul Ulamak Malaya di Perak, diikuti oleh penubuhan Muhammadiyah oleh Kaum Muda di Pulau Pinang pada 1957. Penyatuan semula kedua-dua aliran ini hanya dapat diwujudkan semula dalam PAS setelah Dr Burhanuddin al-Helmy dilantik sebagai Yang Dipertua Agung PAS pada akhir 1956.

Disusun oleh: Arkib PAS

15 Februari 2017

“Rahsia Kemenangan Islam” - Karya Motivasi Perjuangan Ustaz Amaluddin Darus

Kemenangan merupakan matlamat bagi perjuangan Islam, kerana dengan kemenangan ini Islam dapat ditegakkan. Oleh kerana usaha untuk mencapai kemenangan adalah sangat berat, terutama setelah runtuhnya kekhalifahan Islam pada 1924, umat Islam perlu dirangsang untuk menggapai kemenangan. Sejak jatuhnya Khilafah Othmaniyah, keyakinan manusia kepada Islam telah merosot dengan mendadak, sedangkan gerakan Islam berkerja membina semula kesedaran dan keyakinan ini sehingga Islam kembali tertegak.

Salah satu usaha yang dibuat oleh Ketua Dewan Pemuda PAS Pusat, Ustaz Amaluddin Darus ialah menghasilkan sebuah buku berjudul “Rahsia Kemenangan Islam”. Buku ini telah membina keyakinan pembaca bahawa umat Islam akan bangkit semula untuk mencapai kejayaan setelah ia jatuh akibat penjajahan. Buku bercorak motivasi Islam ini menggariskan beberapa perkara termasuk janji-janji Allah terhadap kemenangan Islam dan masa depan Islam yang optimis. Buku yang diterbitkan oleh Pustaka Islam, Kota Bharu ini mengandungi empat bab iaitu “Perjanjian Allah”, “Fajar baru menyinsing”, “Mega mendung selama ini” dan “Umat yang satu”. Buku ini siap ditulis pada awal 1963 dan diterbitkan pada tahun itu juga.

Buku Rahsia Kemenangan Islam ini merupakan karya kedua yang ditulis oleh Ustaz Amaluddin Darus setelah karya pertamanya “Umat Islam di Antara Dajjal dan Yakjuj wa Makjuj” berhasil diterbitkan pada 1962. Selepas 1963, Ustaz Amaluddin mula menulis buku-buku tentang perjuangan Islam dan isu-isu semasa umat Islam sehingga meletakkan beliau antara penulis yang prolifik dalam PAS, di mana karyanya berjumlah lebih 30 puluh buah. Pada 1956, Ustaz Amaluddin Darus telah dilantik sebagai Penolong Pengarang “Suara Islam,” lidah rasmi PAS yang terbit antara 1956 hingga 1962, sebelum beliau menubuhkan Pustaka Islam sebagai penerbit buku-buku Islam di Kota Bharu pada 1962.

Karya kedua buah tangan Ustaz Amaluddin Darus ini pada asasnya menjawab beberapa perkara tentang kelemahan yang dialami oleh umat Islam setelah sekian lama dijajah, terdedah dengan ideologi-ideologi barat, meninggalkan cara hidup Islam, mengalami kemunduran, perpecahan atas semangat bangsa dan akhirnya kehilangan khilafah. Mendung yang meliputi umat Islam telah mula menampakkan masa depannya apabila bangsa-bangsa Islam mencapai kemerdekaan dan peranan yang dimainkan oleh gerakan Islam dalam merangsang kesedaran umat. Penyatuan umat Islam atas nama aqidah akan menjadi sumber kekuatan utama orang yang beriman sehingga tercapai semua janji Allah untuk memberikan kemenangan kepada agama-Nya.

Penulis buku ini, Ustaz Amaluddin Darus adalah tokoh PAS yang dilahirkan pada 24 Disember 1927 di Kulim, Kedah tetapi berkhidmat sebagai pegawai bomba di Kelantan sejak 1951. Beliau yang menyertai PAS pada 1952 merupakan pengasas PAS Kelantan di mana dengan jasa beliau tertubuhnya PAS Cawangan Pasir Mas pada 23 Julai 1953 sebagai cawangan PAS yang pertama di Pantai Timur. Beliau mendapat pendidikan agama di Madrasah al-Huda, Pulau Pinang sebelum Perang Dunia Kedua dan merancang menyambung pengajian di Mekah dan Indonesia, tetapi memasuki Pusat Latihan Bomba di Kuala Kubu Baru 1947. Beliau memulakan khidmatnya sebagai anggota bomba di Kota Bharu pada 1950.

Penghasilan buku Rahsia Kemenangan Islam ini merupakan terjemahan keyakinan tinggi beliau terhadap perjuangan Islam. Beliau yang merupakan Setiausaha PAS Pasir Mas (1953-1954), Yang Dipertua PAS Kota Bharu (1954-1959), Setiausaha PAS Kelantan (1954-1959), Ahli Jawatankuasa Kerja Agung PAS (1957-1962), Pengarah Pilihan Raya PAS (1959) dan Ketua Dewan Pemuda PAS Pusat (1962-1964), merupakan antara pemimpin muda PAS yang lantang dan terkehadapan dalam memacu perjuangan Islam. Menerusi buku ini, beliau mengungkapkan harapannya, “Saya telah cuba menggambarkan suatu mengenai umat Islam yang saya harap mereka akan dapat bersabar mengikutinya. Akan tetapi saya juga telah membayangkan suatu di mana saya berharap umat Islam tidak berputus asa di dalam perjuangan di dunia ini”.

Disusun oleh: Arkib PAS

14 Februari 2017

PAS Dorong Penubuhan Sekolah Dewasa Untuk Membanteras Generasi Buta Huruf

Pendidikan adalah antara elemen terpenting dalam membina bangsa yang merdeka. Sebelum kedatangan penjajah, pendidikan orang Melayu tertumpu kepada pendidikan agama di masjid dan pondok-pondok sehingga dapat melahirkan ulamak-ulamak besar. Namun begitu, dengan kehadiran penjajah, sistem pendidikan telah berubah, di mana sekolah-sekolah mula diperkenalkan, dengan sekolah Melayu pertama di buka pada 1816 iaitu Sekolah Melayu Gelugur. Sekolah Melayu pada masa ini hanya wujud di peringkat rendah sahaja dengan kemudahan yang sangat tidak memuaskan, dan hanya bermatlamat untuk mengekalkan cara hidup tradisional orang Melayu. Walaupun sekolah Melayu wujud di seluruh Tanah Melayu untuk mengajar menulis, membaca dan mengira, menjelang kemerdekaan, terdapat 1,868,948 orang dewasa yang buta huruf di Malaya, sedangkan kanak-kanak berusia 10-14 tahun yang buta huruf pula berjumlah 2,379,213 orang.

Setelah PAS ditubuhkan pada 23 Ogos 1951, antara tumpuan penting PAS ialah memajukan pendidikan masyarakat Islam terutama membangunkan sekolah agama, mewujudkan dana pendidikan dan membasmi buta huruf di kalangan masyarakat. PAS sangat sedar bahawa faktor pendidikan dan kebolehan membaca telah membantu mengubah pemikiran orang Melayu sejak awal 1900 sehingga mereka bangkit menentang penjajah dan mahu menegakkan semula negara Islam. Melalui media massa seperti al-Imam, Sekola Melayu, Saudara dan sebagainya, kesedaran orang Melayu telah meningkat, yang kemudiannya mewujudkan pula organisasi-organisasi yang membawa kepada kebangkitan bangsa Melayu. Atas asas ini, para ulamak dalam PAS memberikan tumpuan untuk “mencerdikkan umat” sebagai persiapan mencapai kemerdekaan dan menegakkan semula daulah Islam.

Antara langkah penting yang dipelopori oleh PAS ialah dengan menubuhkan Sekolah Membenteras Buta Huruf dan Buta Agama di Perak pada 1954 sebagai sekolah dewasa. Pendidikan dewasa atau andragogi adalah pendidikan yang menekankan supaya masyarakat menjadi celik pendidikan, terutama untuk menghapuskan buta huruf di kalangan orang dewasa di luar bandar. Inisiatif ini dibuat oleh PAS Cawangan Kerian, dengan menubuhkan sekolah dewasa yang bertujuan untuk membasmi buta huruf dan buta agama dalam masyarakat. Selain berusaha mencelikkan masyarakat, ia juga mempunyai matlamat “mengajar (masyarakat) mengenal agamanya dan menanam iman lebih dalam,” di mana ia dapat menyediakan umat Islam yang bersedia untuk mencapai kemerdekaan dan menegakkan syariat Islam.

Menurut laporan dalam Penyata Tahunan PAS 1953-1954, sehingga pertengahan tahun 1954, sebanyak empat buah Sekolah Membenteras Buta Huruf dan Buta Agama telah berjaya ditubuhkan oleh PAS Cawangan Kerian. Usaha yang dibuat oleh PAS Cawangan Kerian ini telah mendapat perhatian daripada Jawatankuasa Kerja Agung PAS, di mana ia diiktiraf sebagai salah satu program dakwah dan politik terpenting PAS dalam mesyuarat pada 26-27 Mac 1954. Ternyata program sekolah dewasa yang diperkenalkan oleh PAS di Kerian ini telah memberikan kesan yang besar terhadap peningkatan kesedaran rakyat, sekali gus menambahkan pengaruh PAS. PAS Cawangan Kerian adalah antara cawangan yang mempunyai Ranting PAS paling banyak sebelum 1955. Kesan segera yang dicapai oleh PAS ialah kemenangan PAS dalam Pilihan Raya Federal pada 27 Julai 1955 di Kerian.

Kejayaan PAS dalam Pilihan Raya Federal 1955 ini telah menyedarkan pemimpin Umno tentang kepentingan sekolah dewasa dalam meningkatkan pengaruh mereka di kalangan orang Melayu di luar bandar. Pada 1961, Timbalan Perdana Menteri yang juga Menteri Pembangunan Negara dan Luar Bandar, Tun Abdul Razak Hussein telah menubuhkan Bahagian Pelajaran Dewasa dengan tujuan utama untuk membasmi buta huta huruf. Ia bermula dengan kejayaan PAS melahirkan kumpulan orang dewasa yang celik huruf, diikuti oleh berkembangnya pengaruh PAS menjelang pilihan raya, pada tahun 1958, Persidangan Pembangunan Masyarakat Kedua di Kuala Lumpur telah menerima perakuan dari Jawatankuasa Khas Pelajaran Dewasa pada 3 Ogos 1960 untuk mewujudkan sekolah dewasa kerana buta huruf sebagai fenomena yang boleh menghalang kemajuan negara. Ia membawa penubuhan Bahagian Pelajaran Dewasa pada 1961. Pada 1969, bahagian ini dikenali sebagai Kemajuan Masyarakat (KEMAS) sebagai agensi di bawah Kementerian Pembangunan Negara dan Luar Bandar.

Disusun oleh: Arkib PAS

13 Februari 2017

Pilihan Raya Negeri Kelantan 1955 - Permulaan Langkah PAS

Negeri Kelantan adalah antara negeri yang mengadakan Pilihan Raya Negeri 1954-1955 selepas Pilihan Raya Umum Federal 1955, setelah ia bermula dengan negeri Johor pada 10 Oktober 1954. Kelantan mengadakan Pilihan Raya Negeri bagi memilih 16 orang ahli Majlis Undangan Negeri (State Legislative Council) pada 19 September 1955, iaitu setelah Pilihan Raya Persekutuan selesai pada 27 Julai 1955. Pilihan Raya Negeri diadakan secara berperingkat ekoran desakan parti-parti politik termasuk gabungan National Conference pimpinan Dato’ Onn Jaafar dan National Convention pimpinan Tunku Abdul Rahman Putra, yang kedua-duanya pernah disertai oleh PAS untuk menuntut diadakan pilihan raya segera ke arah berkerajaan sendiri. PAS telah menyertai Pilihan Raya Negeri dengan bertanding di Perlis, Perak, Selangor dan Pahang, selain Kelantan.

Penubuhan PAS di Kelantan bermula dengan majlis penerangan di Pasir Puteh pada 9 September 1952, diikuti oleh tertubuhnya cawangan PAS yang pertama di Pasir Mas pada 23 Julai 1953, kemudian Machang (21 September 1953), Pasir Puteh (1 Oktober 1954) dan Kota Bharu (18 November 1954). Apabila Tuan Guru Haji Abdullah Tahir Ahmad menyertai PAS pada 1954, diikuti oleh penganjuran Mesyuarat Agung Tahunan PAS Keempat pada 25-27 Disember 1955 di Madrasah Ahmadiyah, Bunut Payung, para ulamak dan umat Islam di Kelantan mula berduyung-duyung menyertai perjuangan PAS. PAS Daerah Pantai Timur yang dipimpin oleh Mohd Asri Haji Muda selaku pesuruhjaya sejak akhir 1954 telah bergerak cergas mengembangkan organisasi bagi membolehkan mereka terlibat dalam pilihan raya ini dengan berkesan.

Walaupun PAS Kelantan tidak menyertai Pilihan Raya Bandaran Kota Bharu pada 1953, tetapi PAS Kelantan meletakkan tiga calon dalam Pilihan Raya Persekutuan pada 27 Julai 1955, masing-masing di Kelantan Timur (Mohd Asri Haji Muda), Pasir Mas (Tuan Guru Haji Mokhtar Ahmad) dan Kelantan Selatan (Haji Mohd Noor Yusof). Ketika hari penamaan calon pada 15 Jun 1955, selain menamakan tiga calon untuk Majlis Undangan Persekutuan, PAS turut meletakkan empat calon dari 16 kerusi Majlis Undangan Negeri iaitu Cikgu Abdullah Ahmad (Pasir Mas Tengah), Haji Mohd Noor Yusof (Machang), Haji Othman Minal (Ulu Kelantan) dan Haji Awang Saad (Pasir Mas Utara). Hari pilihan raya bagi kawasan Majlis Undangan Negeri Kelantan diadakan pada 19 September 1955, iaitu selepas hari pembuangan undi untuk Pilihan Raya Majlis Undangan Persekutuan pada 27 Julai 1955. Walaupun semua calon PAS tewas pada 27 Julai 1955, tetapi PAS tetap berkeyakinan tinggi untuk mencabar Perikatan dalam pilihan raya peringkat negeri.

Selepas pembuangan undi berlangsung pada 19 September 1955, calon PAS di Pasir Mas Tengah, Cikgu Abdullah Ahmad telah berjaya memungut 2,738 undi tetapi gagal mengalahkan calon Perikatan, Abdul Rahman Daud yang mendapat 4,868 undi. Di Pasir Mas Utara, Haji Awang Haji Saad pula telah kalah kepada calon Perikatan, Che Omar Ali dengan majoriti 4,016 undi setelah beliau hanya memperolehi 1,595 undi. Di Machang, Yang Dipertua PAS Machang, Haji Mohd Noor Yusof yang dicalonkan oleh PAS tewas kepada calon Perikatan, Tuan Yaakub Engku Yunus dengan majoriti 6,636 undi. Calon Perikatan itu mendapat 8,838 undi, calon PAS (2,202 undi), manakala calon Parti Negara, Abdul Majid Noh hanya mendapat 1,406 undi. Haji Othman Minal yang mewakili PAS di Ulu Kelantan pula hanya memungut 225 undi, sedangkan calon Perikatan, Mohamad Ali Abdullah dan calon Parti Negara, Mohd Yusof Bangs masing-masing mendapat 5,908 dan 973 undi membolehkan Perikatan menguasai Ulu Kelantan dengan majoriti 4,935 undi. Perikatan mengaut bersih semua 16 kerusi yang dipertandingkan, di mana lapan daripadanya dimenangi tanpa bertanding.

Ekoran kemenangan Perikatan ini, Tengku Seri Maharaja, Tengku Hamzah bin Tengku Zainal Abidin telah dilantik menjadi Menteri Besar Kelantan untuk tempoh 1955-1959. Setelah kemerdekaan dicapai pada 31 Ogos 1957, empat orang Ahli Majlis Undangan Negeri dari Perikatan dilantik sebagai Exco Kerajaan Negeri mulai 1 September 1957 iaitu Hassan Yaakub (Kota Bharu Utara), Usman Mohd Udin (Tumpat Selatan), Mohamad Idris (Pasir Puteh Utara) dan Yaakub Awang (Pasir Mas Selatan). Walaupun PAS tidak memenangi sebarang kerusi di Kelantan dalam Pilihan Raya Negeri 1955, menjelang kemerdekaan pada 1957, Ahli Majlis Undangan Negeri Pasir Mas Tengah, Abdul Rahman Daud yang tidak berpuas hati dengan sikap Umno dalam tuntutan kemerdekaan telah menyertai PAS, sekali gus membolehkan PAS mempunyai kerusi tunggal di Majlis Undangan Negeri Kelantan.

Disusun oleh: Arkib PAS

12 Februari 2017

Bendera PAS - Sang Saka Merah Putih “Allah Muhammad”

Bendera adalah panji-panji perjuangan yang menjadi pembakar semangat dan wahana yang menggambarkan simbol sebuah negara atau entiti, termasuk parti politik. Pada masa dahulu, bendera atau panji-panji berfungsi sebagai alat untuk penyelarasan di medan tempur, kini menjadi alat penyatuan fikrah, matlamat dan hala tuju sesebuah perjuangan. PAS sebagai sebuah parti politik dan gerakan Islam juga mempunyai bendera tersendiri yang wujud sejak awal 1953 lagi. Bendera PAS ini menterjemahkan perjuangan kemerdekaan bangsa Melayu di Nusantara yang berteraskan Islam demi menegakkan syariat Allah dan rasul-Nya.

Sejarah bendera PAS bermula apabila draf Undang-undang Tubuh Pertubuhan Ulamak Se-Malaya 1951 pada Fasal 17 menetapkan supaya PAS “hendaklah mempunyai bendera khas” dan mencadangkan supaya Jawatankuasa Kerja PAS menetapkan rupa benderanya, tetapi Persidangan Pertubuhan Ulamak Se-Malaya pada 24 November 1951 telah menyerahkan kuasanya kepada Mesyuarat Agung PAS berdasarkan Undang-undang Nombor 20 Undang-undang Tubuh PAS. Maka atas asas ini, Jawatankuasa Kerja PAS telah mengusulkan kepada Mesyuarat Agung Tahunan PAS Pertama pada 3 Januari 1953 untuk mewujudkan bendera PAS dengan berasaskan bendera “Sang Saka Merah Putih,” iaitu bendera perjuangan bangsa Melayu di Nusantara.

Sang Saka Merah Putih pada asalnya merupakan bendera asas bagi kerajaan-kerajaan Melayu di Nusantara terutama sebagai bendera dan umbul-umbul Empayar Majapahit (1293-1527), kemudian bendera Merah Putih diangkat menjadi bendera perjuangan bangsa Melayu di Indonesia dalam menentang penjajah dan dianggap oleh penjajah sebagai bendera golongan kiri. Pada 1938, Sang Saka Merah Putih telah dijadikan bendera bagi Kesatuan Melayu Muda (KMM) pimpinan Ibrahim Haji Yaakub, sebelum ia menjadi lebih terkenal pada 1945 apabila ia dijadikan bendera Partai Kebangsaan Melayu Malaya (PKMM) pimpinan Dr Burhanuddin al-Helmy yang mewar-warkan perjuangan Melayu Raya. Apabila Indonesia mencapai kemerdekaan pada 15 Ogos 1945, mereka menjadikan Sang Saka Merah Putih sebagai bendera negara Indonesia, sekali gus menyemarakkan perjuangan seluruh bangsa Melayu Nusantara dengan Sang Saka Merah Putih. Parti-parti politik Melayu di Tanah Melayu selepas 1945 hingga 1957, termasuk Umno, Hizbul Muslimin, Parti Melayu Semenanjung (PMS) dan lain-lain telah menjadikan Sang Saka Merah Putih sebagai bendera mereka. Pada 11 November 1947, gabungan PUTERA-AMCJA telah menerima Sang Saka Malaya berasaskan warna Merah Putih dengan 12 bintang sebagai bendera Persekutuan Tanah Melayu merdeka. Selain Indonesia dan Malaysia, negara Singapura yang ditubuhkan pada 1965 juga menggunakan asas Sang Saka Merah Putih pada bendera mereka, manakala Filipina dan Thailand juga mengekalkan warna merah putih di samping warna-warna lain.

Apabila PAS melakarkan bendera perjuangannya pada awal 1953 itu, PAS telah mengambil semangat perjuangan bangsa Melayu di Nusantara dengan Sang Saka Merah Putih sebagai asasnya. Bagi membezakan dasar perjuangan PAS dengan parti-parti lain yang turut menggunakan Sang Saka Merah Putih tetapi berideologi kebangsaan atau sosialis, PAS memasukkan unsur Islam pada benderanya. Dua ciri unsur Islam pada bendera PAS iaitu terdapat satu bulan hijau (warna Islam) di hujung sebelah atas (dalam warna merah) dan tertulis perkataan “Allah Muhammad” dalam bulatan hijau itu dengan tulisan Jawi berwarna putih. Rupa bendera ini telah ditetapkan dalam Undang-undang Nombor 20 Undang-undang Tubuh PAS (Pindaan) 1953. Sang Saka Merah Putih Allah Muhammad ini menjadi panji-panji perjuangan Islam di Tanah Melayu sehingga 1967.

Pada 24 Ogos 1967, PAS telah menerima arahan dari Pendaftar Pertubuhan Malaysia supaya kalimah “Allah Muhammad” dipadamkan dari bendera PAS kerana “agama hendaklah tidak dimasukkan ke dalam politik,” dan membuang warna merah putih yang didakwa menyerupai bendera negara asing (Indonesia). Tindakan Pendaftar Pertubuhan ini mempunyai kaitan dengan isu Konfrantasi Indonesia dan isu kafir-mengkafir yang dibangkitkan oleh Umno pada tahun 1960-an. Ekoran itu, Mesyuarat Agung Tahunan PAS Ke-16 dan 17 pada 20-22 April 1968 menetapkan supaya perkataan “Allah Muhammad” dipadamkan pada bendera PAS tetapi elemen lain – Sang Saka Merah Putih dan bulatan hijau – dikekalkan. Mesyuarat Agung Tahunan PAS itu juga telah menetapkan supaya bulan hijau itu terus kosong dengan tidak diganti oleh sesuatu yang lain sehingga PAS mencapai kemenangan!

Ekoran pindaan yang dibuat oleh Mesyuarat Agung Tahunan PAS 1968 ini, Perlembagaan PAS (Pindaan) 1973, Fasal 34(1) telah menetapkan bahawa “bendera PAS ialah berwarna merah terletak di atas warna putih yang sama lebarnya dan dipangkalnya sebelah atas satu bulatan hijau.” Sehingga hari ini, PAS mengekalkan bendera ini dengan satu cita-cita bahawa perkataan “Allah Muhammad” akan dimasukkan semula pada bulatan hijau itu setelah PAS mencapai kemenangan dalam menegakkan agama Allah di Alam Melayu ini.

Disusun oleh: Arkib PAS

11 Februari 2017

Tarbiah - Nadi Pembangun Kekuatan Organisasi PAS

Setiap orang ahli PAS yang menyertai parti ini sedar bahawa PAS bukanlah sebuah parti politik semata-mata, sebaliknya ia adalah harakah Islam yang bergerak dalam tiga dimensi iaitu siasah (politik), dakwah dan tarbiyah. Tarbiyah menjadi nadi terpenting kekuatan organisasi PAS sekali gus membezakan ia dengan parti-parti politik yang lain kerana ia bersifat perkaderan dan pembentukan syakhsiah ahli-ahli sehingga mereka benar-benar sedar dan faham tentang perjuangan Islam yang dibawa oleh PAS. Dalam sejarah PAS, proses pentarbiyahan ini telah bermula sejak awal penubuhannya lagi dan terus berkembang sehingga wujudnya tarbiyah haraki pada hari ini dalam konteks indoktrinasi dalaman PAS supaya fikrah perjuangan ahli-ahlinya selaras dengan kehendak al-Quran dan Sunnah.

Tarbiyah secara etimologinya adalah terbit dari kata rabaa-yarbuu yang memberi erti berkembang; rabiya-yarbaa yang bermaksud tumbuh; dan rabba-yarubbu dengan makna yang lebih luas iaitu memperbaiki, mengurus, memimpin, menjaga, mendidik dan memelihara. Dari makna perkataan ini, telah jelas fungsi tarbiyah dalam gerakan Islam itu adalah untuk memperbaiki (melakukan islah) terhadap syakhsiah, selain mengurus, memimpin, menjaga dan mendidik supaya setiap syakhsiah itu tumbuh subur sebagai pejuang-pejuang Islam sehingga organisasi (jemaah) dan pengaruh Islam dapat berkembang luas di dalam diri individu, rumah tangga, masyarakat dan negara.

Dari segi ilmu bahasa, tarbiyah (atau pendidikan) berasal dari kata robbaba-robba-yurobbii yang bereti memperbaiki sesuatu dan meluruskannya. Secara istilah pula, tarbiyah boleh diertikan sebagai menyampaikan sesuatu dengan method tertentu mengikut kesesuaian bagi mencapai kesempurnaan; menentukan tujuan yang sesuai dengan kemampuan untuk mencapai kesempurnaan; suatu proses bertahap yang dilakukan oleh pendidik (murabbi); sesuatu yang dilakukan secara berkesinambungan atau berterusan selaras dengan penghidupan; dan dijadikan tujuan terpenting dalam kehidupan iaitu mencapai kemaslahatan umat dalam mendapatkan redha Allah SWT. Hal ini selaras dengan penegasan Allah SWT dalam surah Ali Imran ayat 79 yang bermaksud, “Tidak patut bagi seorang manusia yang Allah berikan kepadanya al-Kitab, hikmah dan kenabian, lalu ia berkata kepada manusia, ‘hendaklah kamu menjadi penyembahku, bukan penyembah Allah’. Akan tetapi (dia berkata), ‘hendaklah kamu menjadi orang-orang rabbani, karena kamu selalu mengajarkan al-Kitab dan disebabkan kamu tetap mempelajarinya.”

Dalam konteks gerakan Islam, tarbiyah memberi makna suatu proses bimbingan dan pengembangan meliputi jasad, akal, emosi dan jiwa secara berterusan supaya anak-anak tarbiyah dapat tumbuh baik di tengah masyarakat; kegiatan yang disertai dengan kasih sayang, kelembutan hati, perhatian, bijak dan menyenangkan; menyempurnakan fitrah kemanusiaan, memberi kesenangan dan kemuliaan tanpa batas selaras dengan syariat Islam; proses yang dilakukan dengan susun atur yang bijak dan dilaksana secara bertahap dari yang mudah hingga yang sukar; mendidik melalui penyampaian ilmu dengan method yang sesuai sehingga menjadi amalan harian; serta kegiatan yang mencakupi pengembangan, pemeliharaan, penjagaan, pengurusan, penyampaian ilmu, pemberian petunjuk, bimbingan dan penyempurnaan. Seluruh proses ini adalah untuk membina abnaul harakah (anak-anak gerakan) supaya mereka melalui proses tarbiyah khalqiyat (pembinaan jiwa dengan pelbagai petunjuk) dan tarbiyah diiniyat tahzibiyat (pembinaan jiwa berpandukan wahyu untuk kesempurnaan).

Bagi PAS sendiri, sejak awal penubuhannya, program tarbiyah telah berjalan lancar untuk membentuk syakhsiah ahli-ahlinya. Sejak 1954, PAS telah menggerakkan program tarbiyah dengan pengaruh Ikhwanul Muslimin dalam mengkaderkan pimpinan mudanya, sehingga program-program tarbiyah yang tidak berkala seperti Kursus Perjuangan Kita diperkenalkan pada era 1960-an, diikuti oleh Kursus Politik pada 1966. Pada akhirnya 1960-an, PAS mengadakan Gerakan Insaf, Gerakan Syuhadak dan Gerakan Section Pembinaan Mental (SPEM) sebagai program tarbiyah dari 1968 hingga penglibatan PAS dalam BN pada 1974. Selepas 1975, dengan peranan ulamak-ulamak muda, PAS mula menggerakkan tarbiyah secara berkala dengan program yang tersusun mengikut sukatan (silibus) yang ditetapkan bagi setiap tahap ahli dan kepemimpinan. Sistem tarbiyah yang dikenali sebagai tarbiyah haraki ini masih berjalan sehingga hari ini berpandukan al-Quran dan Sunnah, selain karya-karya pemimpin gerakan Islam dari seluruh dunia.

Disusun oleh: Arkib PAS

10 Februari 2017

Jam'iyatul Fathaniah - Permulaan Bagi Kebangkitan Gerakan Islam

Kekalahan bangsa Melayu di tangan penjajah Portugis, Belanda, Inggeris dan Siam sejak 29 Ogos 1511 telah meletakkan bangsa Melayu sebagai bangsa Islam pertama terlepas dari kekhalifahan. Kesultanan Aceh (1496-1903) yang dianggap sebagai cabang Kekhalifahan Othmaniyah di Nusantara telah mengalami kemerosotan mendadak selepas Perjanjian Sumatera 1871 antara Belanda dan Inggeris, diikuti oleh Perang Aceh yang berlanjutan mulai 1873 hingga 1893 tetapi gagal menjatuhkan Aceh, sehinggalah pada 1896, Dr Snouck Hurgronje berjaya memecah-belahkan umat Islam dan akhirnya Sultan Mohamad Daud Shah menyerah kalah pada 1903. Sebelum runtuhnya Aceh, Pattani yang menjadi benteng kekuasaan Islam di utara juga telah runtuh pada 1786 setelah diserang Siam. Pada 1789-1791, mereka melancarkan Perang Sabil, diikuti Musuh Pattani 1820-1839 tetapi gagal membebaskan Pattani, sebaliknya kerajaan mereka runtuh sepenuhnya pada 1902. Di sisi yang lain, Perjanjian Inggeris-Belanda 1824 telah memecahkan Kerajaan Johor-Riau sekali gus melemahkan politik umat Islam yang menguasai laluan utama pedagangan.

Di sebalik keruntuhan serentak kuasa politik Islam di Nusantara – Johor-Riau, Pattani dan Aceh – Khalifah Othmaniyah yang berpusat di Istanbul juga turut terancam ekoran kehancuran Kesultanan Mughal di India pada 1857, sedangkan wilayah Islam di sebelah barat telah terlepas ke tangan kuasa-kuasa Eropah. Kemasukan pengaruh sekular barat dan Yahudi Donma dalam kerajaan Othmaniyah sejak 1876 telah menjadi punca kelumpuhan khilafah. Ketika Othmaniyah sedang melemah, pada tahun 1870, reformis Islam terkemuka, Syed Jamaluddin al-Afghani telah berhijrah ke Mesir dan menubuhkan Hizbul Hurriyah untuk membebaskan Mesir dari penjajahan Barat. Pada 1889, Sultan Abdul Hamid II telah melantik beliau sebagai Penasihat Kerajaan Othmaniyah dan melancarkan gerakan Pan-Islamism (al-Jam’iah al-Islamiyah) untuk menyatukan umat Islam. Kejatuhan Mesir dari tangan Perancis ke tangan British pada 1882 pula mendorong Syed Jamaluddin al-Afghani menubuhkan majalah al-Urwatul Wuthqa bagi membentuk kesedaran umat Islam, terutama kerana terancamnya Baitul Maqdis dan kekhalifahan di Istanbul.

Di celah-celah proses kejatuhan kuasa politik Islam di Asia Barat ini, orang Melayu telah pun kehilangan kuasa pemerintahan secara berperingkat terutama selepas 1824. Dengan pengaruh penubuhan Hizbul Hurriyah di Mesir pada 1870, seorang anak Melayu, Sheikh Wan Ahmad Wan Mohd Zain al-Fathani yang ketika itu merupakan orang Melayu yang pertama belajar di Universiti al-Azhar telah mengatur untuk menubuhkan organisasi politik yang serupa bagi memperjuangkan kemerdekaan Alam Melayu. Setelah beliau kembali ke Mekah dari Mesir pada 1873, beliau telah mengasaskan sebuah pertubuhan yang dikenali sebagai Jam’iyatul Fathaniyah, iaitu pergerakan politik Islam yang pertama bagi orang Melayu yang berpusat di Mekah. Pertubuhan ini dianggotai oleh para ulamak dan pelajar Melayu yang bermukim di Mekah, dan kemudiannya mereka mengembangkan perjuangan politik Islam di negeri masing-masing. Penubuhan Jam’iyatul Fathaniyah ini merupakan anjakan besar perjuangan umat Islam di Nusantara kerana sebelum ini pergerakan mereka adalah berdasarkan pengaruh peribadi tokoh-tokoh ulamak, kini telah berubah menjadi sebuah organisasi perjuangan Islam atau jamaah.

Sheikh Wan Ahmad al-Fathani (1856-1908) adalah ulamak besar di Mekah yang berasal dari Kampung Jambu, Pattani. Beliau lahir dalam keluarga ulamak pejuang di Pondok Bendang Daya yang sangat terkenal itu pada 1856. Beliau mendalami ilmu agama di Pattani, Mekah, Madinah, Baitul Maqdis dan Mesir sebelum mengajar di Mekah. Kitab-kitab karya beliau dan yang ditashihkan oleh beliau sangat banyak dan terkenal, termasuklah kitab Faridatul Faraid dan al-Fatawa al-Fathaniyah. Kitab Hadiqatul Azhar wa al-Rayahin dan ad-Daulah al-Aliyah at-Turkiyah al-Uthmaniyah adalah antara yang membahas pemikiran politik dan sejarah perjuangan umat Islam. Beliau telah dilantik sebagai Pengarah Percetakan Kerajaan Othmaniyah dan mengetuai Matba’ah Miriyah (al-Amiriyah) yang terkenal di seluruh dunia kerana penerbitan buku-buku agama. Beliau juga mempunyai murid yang sangat ramai lagi masyhur, termasuklah Tok Kenali, Syed Sheikh al-Hadi, Raja Ali Kelana, Sultan Zainal Abidin III, Dato’ Perdana Nik Mahmud, Tok Janggut dan lain-lain.

Peranan terbesar Jam’iyatul Fathaniyah di Mekah adalah membentuk kesedaran politik Islam, melahirkan semangat menuntut kemerdekaan dan mempertahankan kekhalifahan Islam yang sedang digugat oleh musuh-musuh Islam. Kesan dari pergerakan ini, pada 1880, Raja Ali Kelana dan Syed Sheikh al-Hadi telah menubuhkan Jam’iyatul Rusyidiyah di Pulau Penyengat sebagai organisasi Islam yang pertama di Nusantara. Dari organisasi inilah lahirnya Jam’iyatul Khairiyah (1905) dan Sarekat Islam (1906) di Pulau Jawa. Di Kelantan, Tok Kenali telah menubuhkan Jam’iyatul Asriyah pada 1915, sebelum muridnya, Tuan Guru Haji Abdullah Tahir menubuhkan Jabhah ad-Diiniyah al-Islamiyah Kelantan pada 1934. Jam’iyatul Rusidiyah juga turut berpengaruh di Singapura dan Pulau Pinang sehingga tertubuhnya beberapa organisasi Islam di sana. Sarekat Islam diketahui umum menjadi induk kepada perkembangan pergerakan politik Islam di Indonesia dan Malaysia selepas tahun 1900.

Di Mekah sendiri, selepas kematian Sheikh Wan Ahmad al-Fathani pada 14 Januari 1908, telah muncul pertubuhan-pertubuhan Islam yang dianggotai oleh pelajar-pelajar Islam termasuklah Gabungan Pelajar-pelajar Tanah Melayu-Indonesia (GAPIS) yang pernah diketuai oleh Pak Yusof Rawa dalam tahun 1940-an, kemudian ketika di bawah pimpinan Ustaz Mustafa Afifi, mereka menubuhkan PAS Cawangan Mekah pada 1954. GAPIS kemudiannya turut bergabung dengan Kesatuan Pelajar Agama Se-Malaya (KPAS) pada 1954. Para ulamak yang belajar di Masjidil Haram, Madrasah Shaulatiyah al-Hindiyah, Darul Ulum dan lain-lain di Mekah yang terlibat dengan pergerakan politik Islam di Mekah telah menjadi nadi utama gerakan politik Islam di Malaysia selepas Perang Dunia Kedua.

Disusun oleh: Arkib PAS