24 Mac 2017

“Bersatulah” - Sejarah Dan Perubahan Lagu Rasmi PAS

Lagu rasmi pada asasnya bertujuan untuk menaikkan semangat patriotik atau semangat perjuangan bagi sesebuah negara atau pertubuhan. Sebagai sebuah badan politik yang terlibat dengan gerakan kemerdekaan dan perjuangan menegakkan Islam semenjak 1951, PAS juga turut menggubah sebuah lagu rasmi untuk merangsang semangat perjuangan ahli-ahlinya.

Lagu PAS pertama kali dinyanyikan di khalayak pada 26 September 1953, dalam Mesyuarat Agung Khas PAS oleh Ustaz Othman Abdullah, Mohd Asri Haji Muda dan Ahmad Haji Ali. Lagu ini bernama “Lagu Bendera PAS” telah digubah oleh Ustaz Othman Abdullah. Walau bagaimanapun lagu ini tidak dianggap laru rasmi parti kerana ia tidak pernah disahkan oleh mana-mana mesyuarat agung PAS atau Jawatankuasa Kerja Agung PAS.

Tetapi nyanyian Lagu Bendera PAS itu telah memberikan idea kepada pengwujudan lagu rasmi PAS. Dalam Mesyuarat Agung PAS Ketiga di Parit Buntar, Perak pada 12-14 Ogos 1954, satu usul yang berbunyi “Bahawa Majlis Mesyuarat Agung PAS yang bersidang pada hari ini bersetuju mengadakan lagu rasmi untuk PAS Se-Malaya” telah diluluskan. Untuk melaksanakan usul ini, satu usaha untuk menggubah sebuah lagu telah dilaksanakan oleh Jawatankuasa Kerja Agung PAS.

Dua tahun kemudian, dalam Mesyuarat Agung PAS Kelima pada 23-25 Disember 1956, satu usul telah dikemukakan oleh PAS Cawangan Kota Bharu untuk mengesahkan lagu rasmi PAS. Sebuah lagu yang hanya dikenali sebagai “Lagu Rasmi PAS” telah diperdengarkan buat pertama kali ketika usul tersebut dibentangkan, dan Mesyuarat Agung telah bersetuju untuk menerima lagu ini sebagai lagu rasmi PAS. Lagu ini adalah hasil gubahan Abdullah Bukhari dari Kota Bharu dan liriknya ditulis oleh Mohd Asri Haji Muda.

Lagu ini kemudian menjadi lagu rasmi PAS dan sentiasa diperdengarkan dalam majlis-majlis rasmi PAS, khususnya Mesyuarat Agung sehingga pertengahan 1970-an. Selepas itu, lagu ini tidak lagi dimainkan sehingga ahli-ahli PAS pada dekad 1980-an dan 1990-an tidak mengetahui tentang kewujudannya.

Hasil usaha Unit Media Dewan Pemuda PAS Pusat, skor (not) Lagu PAS yang asal telah diserahkan kepada Pengarah Unit Amal pada 2000 untuk dinyanyikan semula oleh kumpulan nasyid Shoutul Amal, sebuah kumpulan nasyid di bawah Unit Amal. Lagu ini pertama kali diperdengarkan semula dalam Muktamar Tahunan Dewan Pemuda PAS Pusat Ke-42 di Taman Melewar pada 31 Mei 2001. Selepas itu, atas usaha Shoutul Amal, lagu ini telah dirakamkan sebagai salah satu daripada lagu dalam album Shoutul Amal, “Gema Perjuangan” yang diterbitkan pada 2001.

Perubahan Lagu

Walau bagaimanapun, Shoutul Amal telah mengubah rentak lagu tersebut untuk disesuaikan dengan tempo muzik kontemporari. Turut mengalami perubahan ialah beberapa seni kata yang cuba diselaraskan dengan keadaan semasa dengan nama “Lagu Tema PAS”. Pada 2002, lagu rasmi PAS mula dinyanyikan semula dengan nama “Lagu PAS” dalam Muktamar Tahunan PAS sehingga hari ini.

Oleh kerana lagu PAS telah digubah sebelum merdeka dan telah lama tidak diperdengarkan kepada ahli-ahli PAS, iaitu semenjak pertengahan 1970-an, maka telah timbul masalah kesesuaian seni kata dan liriknya. Atas usaha Shoutul Amal, perubahan telah dibuat pada 2001, yang sebenarnya belum mendapat pengesahan atau kebenaran rasmi daripada PAS. Dan “Lagu Tema PAS” yang dirakamkan dalam album “Gema Perjuangan” juga adalah tidak mengikut rentak asal.

Selain itu, lagu rasmi ini tidak pernah diberikan satu nama yang rasmi. Pada 1950-an, ia hanya dikenali sebagai “Lagu Rasmi PAS”, kemudian sebagai “Lagu Perjuangan PAS” pada akhir 1960-an, dan kini sebagai “Lagu Tema PAS” atau “Lagu PAS” sahaja. Pihak pimpinan PAS sewajarnya menetapkan secara rasmi tentang lirik dan lagu bagi lagu rasmi PAS, sesuai dengan kedudukannya sebagai lagu rasmi. Dan pimpinan PAS juga perlu menetapkan apakah nama bagi lagu ini, bukan lagi menamakannya sebagai “Lagu Rasmi PAS” tanpa sebarang nama yang menggambarkan sebuah ekspresi perjuangan Islam di negara ini.

Antara nama yang sesuai untuk diberikan kepada lagu ini adalah seperti “Berjihadlah,” atau “Selamatlah Parti Islam” atau “Semangat Perjuangan.”

Disusun oleh: Arkib PAS

23 Mac 2017

"Wajib Sokong Dan Memilih Parti Islam" - Sheikh Abdul Qadir Al-Mandili

Sheikh Abdul Qadir Abdul Mutallib al-Mandili (1910-1965), ulamak besar yang menjadi guru di Masjidil Haram, Mekah al-Mukarramah ketika menjawab satu soalan yang ditanya oleh seorang pengundi di Tanah Melayu ketika berlangsung Pilihan Raya Umum 1959, telah menjelaskan bahawa wajib bagi umat Islam untuk menyokong dan memilih (mengundi) Parti Islam Se-Malaya (PAS) bagi membolehkan Islam ditegakkan dan hukum Islam dilaksanakan di negara ini.

Sheikh Abdul Qadir yang berasal dari Tapanuli Selatan, Sumatera merupakan murid kepada ulamak besar Tanah Melayu, Sheikh Wan Ibrahim Abdul Qadir (Pak Chu Him Gajah Mati), sebelum beliau berguru dengan Pak Da ‘Eil al-Fathani, Sheikh al-Maliki, Sheikh Hassan al-Mashat, Sheikh Muhammad al-Arabi, Sheikh Syed al-Alawi dan Sheikh Mohamad Ahyad di Mekah. Turut menjadi guru beliau ialah Sheikh Hasan Yamani, Sheikh Mohamad Nur Saif, Sheikh Yasin Isa al-Fadani, Sheikh Abdullah Lahji dan Sheikh Zakaria Abdullah Bela. Beliau kemudiannya diterima sebagai guru di Masjidil Haram.

Selain mengajar di Mekah, beliau juga merupakan penulis yang prolifik. Kitab beliau yang paling terkenal ialah ‘Penawar Bagi Hati’, kitab tasawuf yang masih digunakan di masjid-masjid dan menjadi teks sekolah agama di sesetengah negeri di Malaysia. Beliau menghasilkan 24 buah kitab dalam pelbagai bidang termasuk aqidah, syariat, ibadat, tasawuf dan politik Islam.

Fatwa Tentang Sokongan dan Memilih Parti Politik Dalam Pilihan Raya

Beliau ditanyakan perkara berikut:

Di negeri kita ini ada beberapa parti, seperti Parti Kebangssan (Umno) dan Parti Buruh (PBM) dan Parti Rakyat (PR), Parti Komunis (PKM) dan Parti Islam (PAS), dan adalah tujuan segala parti Itu bersalah-salahan, maka Parti Islam itu tujuannya memajukan agama Islam, dan menyuruh dengan segala kebajikan dan menegah daripada segala kejahatan dan mendirikan pemerintah yang berdasarkan Islam yang meluluskan segala perintah Allah Taala dan rasul-Nya SAW. Maka apa hukum masuk kepada segala parti itu? Dan adakah wajib atas tiap-tiap orang Islam mausk dan menyokong akan Parti Islam itu? Dan apa hukum mereka yang mahayid (neutral) yang tiada masuk ia kepada parti mana-mana, dan tiada menyokong ia akan satu parti? Dan apa hukum alim ulamak yang diam ia dan tiada menolong ia akan Parti Islam yang tersebut?

Jawapan Sheikh Abdul Qadir al-Mandili:

Tiada syak pada wajib atas tiap-tiap orang Islam istimewa alim ulamak daripada mereka itu menyokong akan Parti Islam (PAS) yang tujuannya seperti yang tersebut di dalam pernyataan itu, kerana firman Allah Taala yang ertinya: “Tolong-menolonglah kamu atas kebajikan dan takut akan Allah Taala.”, dan firman Allah Taala yang ertinya: “Dan sekalian orang yang beriman yang lelaki dan perempuan setengah mereka itu beberapa yang menolong akan setengah, menyuruh mereka itu dengan kebajikan dan melarang mereka itu daripada mungkar.”, dan sabda Nabi SAW yang ertinya “Barang siapa mengetahui ia daripada kamu wahai sekalian mukallaf akan yang mungkar maka hendaklah mengubah ia akan dia dengan tangannya, maka jika tiada kuasa ia akan mengubah dengan tangannya maka hendaklah mengubah ia akan dia dengan perkataannya, maka jika tiada kuasa ia akan ingkar dengan perkataannya maka hendaklah ingkar ia akan dia dengan hatinya dan bermula demikian itu (ingkar dengan hati kerana lemah daripada ingkar dengan yang lain daripadanya) sedhaif-dhaif segala pekerjaan Islam.”

Hadis ini hadis sahih, telah diceritakan akan dia oleh Muslim dan Imam Ahmad daripada Abi Said al-Khudri RA. Dikehendaki dengan munkar itu meninggalkan yang wajib atau mengerjakan yang haram. Dan ijma’ oleh ulamak atas wajib menghilangkan akan pekerjaan yang mungkar-mungkar, maka jika terhenti ia atas tolong-menolong dan masuk parti Islam (PAS) supaya mendapat kekuatan maka adalah ia (tolong-menolong dan masuk parti) itu wajib, kerana kaedah (fekah) yang telah maklum pada sisi orang ramai, yang ertinya, “Barang apa yang tiada disempurna oleh yang wajib melainkan dengan dia maka ia wajib,” dan kaedah (fiqh) yang ertinya, “Bagi segala wasilah (yang menyampaikan) hukum bagi segala yang dimaksud.”.

Setengah daripada segala yang wajib atas muslimin mendirikan pemerintah yang berdasarkan Islam yang menghukum ia dengan segala hukum yang menurun akan dia oleh Allah Taala. Dan tiada dapat yang demikian itu melainkan dengan lebih banyak orang yang faham Islam di dalam Parlimen (Dewan Perwakilan Rakyat). Maka kerana itu, wajib atas tiap-tiap mukallaf menyokong akan Parti Islam yang tujuannya meluluskan perintah Allah dan menghukum dengan segala hukum yang menurun akan dia oleh Allah Taala. Dan wajib atas sekalian rakyat jelata memilih akan wakilnya di Parlimen daripada mereka yang bertujuan dengan tujuan yang tersebut, supaya hasil oleh tujuan dan maksud yang wajib itu, dan haram atas mereka itu masuk atau menyokong parti yang lain yang tidak ada tujuannya seperti tujuannya yang tersebut, istimewa Parti Komunis kerana firman Allah ta’ala yang bermaksud “Dan jangan tolong-menolong di atas perkara dosa dan permusuhan,” seperti haram atas mereka itu memilih akan wakil di Parlimen darpada mereka yang tidak ada tujuannya melainkan dunia, dan tiada maksudnya meluluskan hukum-hukum Allah Ta’ala. Sekalipun ia daripada orang-orang yang beragama Islam. Kerana dengan sebab memilih dan menyokong parti yang tersebut itu tidak dapat meluluskan segala hukum tuhan, dan tidak dapat melarang segala yang mungkar.

Adapun sekalian mereka yang neutral yang tidak menyokong mereka itu akan Parti Islam dan tidak yang lainnya istimewa alim ulamak daripada mereka itu maka adalah mereka itu daripada segala syaitan yang bisu. Tidak ada mereka itu daripada mukmin yang sempurna. Maka jangan terpedaya oleh orang awam dengan sebab mereka itu. Kerana tidak beramal mereka itu dengan kandungan Hadith Nabi SAW yang ertinya “Beramal orang yang beriman yang sempurna imannya bagi orang yang beriman itu seperti yang dibina (daripada umpama ruman batu) menguatkan setengahnya akan setengah. Menceritakan ia oleh Bukhari dan Muslim dan Tirmizi dan Nasaie daripada Abu Musa RA. 

Dan ditakuti bahawa masuk mereka itu di dalam hadith Nabi SAW yang meriwayatkan dia oleh Abu Naim dan lainnya yang ertinya “barang siapa tidak mementingkan ia (tidak menitikberatkan) pekerjaan orang-orang Islam maka tidak ada ia daripada golongan mereka itu (muslimin).” Adapun takut mereka itu akan marah anggota-anggota parti yang lain apabila menyokong mereka itu akan Parti Islam maka tidak ada ia jadi uzur meninggalkan barang yang wajib atas mereka itu daripada menolong yang sebenar dan menyokong saudara-saudaranya pada memajukan agama Allah Taala. Dan tidak ada ia meharuskan bagi mereka itu bahawa mereka itu jadi ular sekerat dan sekeratnya lagi jadi belut. Wallahua’lam.

[Petikan fatwa daripada kitab Sheikh Abdul Qadir al-Mandili (1959), Islam: Agama dan Kedaulatan, The United Press, Penang, hal. 49-52]

Disusun oleh: Arkib PAS

22 Mac 2017

Perlembagaan PAS - Suatu Pencerahan Tentang Asal Mula Penubuhan

Perlembagaan PAS atau dahulunya dikenali sebagai Undang-undang Tubuh PAS telah digubal pertama kali oleh sebuah Jawatankuasa Penaja Pertubuhan Ulamak Se-Malaya, yang ditubuhkan pada 23 Ogos 1951. Jawatankuasa Penaja ini dipengerusikan oleh Tuan Guru Haji Ahmad Fuad Hassan dan mempunyai dua peranan utama, iaitu untuk menggubal undang-undang tubuh pertubuhan dan mengadakan persidangan bagi mewujudkan pertubuhan tersebut secara rasmi. Setelah cadangan atau rang undang-undang tubuh ini disiapkan sebagai draf kepada Undang-undang Tubuh Pertubuhan Ulamak Se-Malaya, ia telah dibentang, dibahas dan diluluskan dengan beberapa pindaan oleh Persidangan Pertubuhan Ulamak Se-Malaya di Kelab Melayu Bagan, Bagan Tuan Kechil pada 24 November 1951. Rang undang-undang ini kemudiannya dikenali sebagai Undang-undang Tubuh PAS 1951. Setelah PAS berjaya didaftarkan pada 31 Mei 1955, ia dikenali pula sebagai Undang-undang Tubuh PAS (Pindaan) 1955. Ia telah mengalami beberapa kali pindaan sepanjang sejarah PAS, tetapi mula dikenali sebagai Perlembagaan PAS pada pindaan 1973.

“Perlembagaan” atau “undang-undang tubuh” pada asasnya memberi maksud sebagai sebuah dokumen yang mempunyai keberkesanan yang menerangkan bentuk dan fungsi-fungsi organ-organ utama sesuatu kerajaan atau badan dan menentukan prinsip-prinsip bagaimana organ-organ itu bertindak. Bolingbroke (1733) mentakrifkan perlembagaan sebagai sekumpulan undang-undang, institusi-institusi dan peradaban yang diperolehi daripada prinsip-prinsip yang ditentukan dengan alasan dan meliputi sistem am, di mana masyarakat tersebut sanggup ditadbirkan. Secara luas, perlembagaan adalah sistem kerajaan sesuatu negara atau sistem pentadbiran sesebuah badan, atau kumpulan undang-undang yang menubuh dan menyelenggarakan atau memerintah kerajaan atau badan tersebut. Di dalam PAS berdasarkan Perlembagaan PAS (Pindaan) 2011, seluruh kekuasaan dan perjalanan parti adalah bergerak mengikut syarat-syarat yang terkandung di dalam Perlembagaan PAS [Fasal 7 (2)] dan setiap ahli PAS wajib menerima dan mentaati Perlembagaan PAS [Fasal 11 (4)].

Rang Undang-undang Tubuh PAS Digubal

Keputusan Persidangan Alim Ulamak Se-Malaya Kedua di Kelab Sultan Sulaiman, Kampung Baru, Kuala Lumpur pada 23 Ogos 1951 untuk menubuhkan Pertubuhan Ulamak Se-Malaya telah menyebabkan sebuah jawatankuasa penaja dibentuk. Jawatankuasa Penaja Lima Anggota ini dianggotai oleh lima ahli iaitu Tuan Guru Haji Ahmad Fuad Hassan sebagai pengerusi, manakala Syed Mohamad Syafie, wakil daripada Jam’iyah ad-Dakwah al-Islamiyah Kuala Lumpur dan Haji Ayub, wakil daripada Umno Bahagian Perak sebagai anggotanya, di mana mereka bertiga dilantik oleh persidangan tersebut. Dua lagi anggota telah dilantik oleh Pengerusi Jawatankuasa Penaja Lima Anggota iaitu Sardon Jubir, seorang peguam dari Singapura yang juga bekas Yang Dipertua Kesatuan Melayu Singapura (KMS) dan Haji Mohamad Amin Imran, wakil Umno Bahagian Johor Bahru / Kota Tinggi dan Mersing.

Jawatankuasa ini berfungsi untuk merangka undang-undang tubuh persatuan ini, selain menaja penubuhan dan “menjalankan pekerjaan menubuhkan” Pertubuhan Ulamak Se-Malaya. Jawatankuasa ini diberikan tempoh untuk menyediakan rangka atau draf undang-undang tubuh pertubuhan ini dalam masa tidak lewat dari empat bulan selepas persidangan pada 23 Ogos 1951 itu, dan ia perlu dibentangkan dalam persidangan akan datang di Pulau Pinang. Menjelang Persidangan Pertubuhan Ulamak Se-Malaya pada 24 November 1951, satu draf Undang-undang Tubuh Pertubuhan Ulamak Se-Malaya berjaya disiapkan dan ia disiarkan sepenuhnya di dalam Warta Negara pada 17 November 1951. Menurut Radziah Sulong (1987), struktur dan isi draf undang-undang tubuh ini dipengaruhi dengan kuat oleh Undang-undang Tubuh Pertubuhan Kebajikan Islam (Perkasa) Terengganu. Tuan Guru Haji Ahmad Fuad Hassan sebelum ini adalah Setiausaha Perkasa Terengganu. Rang undang-undang 22 fasal ini pada asasnya hendak menjadikan Pertubuhan Ulamak Se-Malaya sebagai sebuah badan kebajikan Islam, di luar daripada Umno.

Kandungan Draf Undang-undang Tubuh Pertubuhan Ulamak Se-Malaya

Draf asal undang-undang tubuh pertubuhan yang dirangka oleh Jawatankuasa Penaja Lima Anggota adalah mengandungi 22 Fasal, dan mencontohi struktur dan kandungan Undang-undang Tubuh Perkasa Terengganu. Pada asasnya draf ini mengandungi penjelasan tentang cadangan nama pertubuhan (Fasal 1), cadangan tujuan pertubuhan (Fasal 2), cadangan jawatan-jawatan bagi pegawai pertubuhan, cara-cara perlantikan dan tugas-tugas mereka (Fasal 3-7), struktur mesyuarat agung (Fasal 8), perihal keahlian PAS (Fasal 9), cara-cara penubuhan cawangan-cawangan pertubuhan (Fasal 12), hal-hal yang berkait dengan pingat dan bendera pertubuhan (Fasal 16-17), tanggungjawab dan hak ahli (Fasal 22). Tentang nama pertubuhan yang dicadangkan, ketika draf undang-undang tubuhnya tersiar di akhbar Warta Negara pada 17 November 1951, nama yang dicadangkan ialah “Persatuan Ulamak Se-Malaya,” tetapi teks sebenar yang diangkat kepada Persidangan Pertubuhan Ulamak Se-Malaya pada 24 November 1951 telah mencatatkan cadangan namanya sebagai “Pertubuhan Ulamak Se-Malaya.”.

Selain nama, Fasal 2 Draf Undang-undang Tubuh Pertubuhan Ulamak Se-Malaya telah menggariskan tiga tujuan penubuhan pertubuhan ini. Tiga tujuan tersebut ialah i) mewujudkan satu perikatan persaudaraan Islam untuk membentuk satu tenaga bersama bagi menyelenggarakan segala tuntutan agama Islam, ii) menumpukan ikhtiar dan tenaga bagi menyatukan perlembagaan dan pentadbiran agama seluruh Malaya, dan iii) memperkenalkan kepada umum bahawa agama Islam ialah suatu agama pergaulan dan siasah. Daripada ketiga-tiga tujuan pertubuhan ini, ia tidak menonjolkan tujuan politik, bahkan hampir tidak berbau politik, kecuali pada tujuan ketiga yang menjelaskan tujuan pertubuhan ini untuk mengembangkan kefahaman umat Islam bahawa Islam bukan semata-mata ibadat, tetapi juga politik dan kemasyarakatan. Yang lebih ketara pada tujuan ini menurut kebanyakan pengkaji adalah unsur kebajikan, seperti Perkasa Terengganu berperanan sebagai sebuah badan kebajikan Islam di Terengganu. Secara tekstual, elemen kebajikan juga sebenarnya tidak menonjol, sebaliknya tujuan kedua yang mahu menyatukan pentadbiran agama adalah menjadi tujuan asasi penubuhannya. Maka, tujuan untuk menyatukan persaudaraan Islam itulah yang dikaitkan dengan soal kebajikan tersebut.

Asas Tujuan Penubuhan

Walaupun ada pengkaji yang mengaitkan undang-undang tubuh ini dengan Undang-undang Tubuh Perkasa Terengganu, namun begitu secara realiti, setiap cadangan tujuan itu diangkat berdasarkan spirit atau semangat untuk menyelesaikan konflik umat Islam pada masa tersebut. Antara isu yang mempengaruhi setiap tujuan tersebut ialah:

I. Keadaan umat Islam yang berpecah, terutama para ulamaknya yang dilaga-lagakan oleh penjajah telah membawa kepada kelemahan umat yang sangat parah. Bukan sahaja umat Islam hilang kekuatan kerana ada dalam kalangan mereka menganut pelbagai aliran ideologi, tetapi para ulamak juga tersepit dalam isu kaum muda kaum tua, selain isu Darah Keturunan Keling (DKK) dan darah keturunan Arab (DKA). Hal ini telah ditegaskan dalam tulisan Tuan Guru Haji Ahmad Fuad Hassan dalam Suara Umno keluaran 1 Jun 1951 yang bertajuk “Ulamak Malaya Belum Bersatu dan Tidak Punya Persatuan.” Dalam ucapan pembukaan Persidangan Pertubuhan Ulamak Se-Malaya pada 24 November 1951, beliau menyatakan “Kita (para ulamak) menjadi seperti sampah kerana tidak bersatu.” Kerana itulah, pertubuhan ini meletakkan penyatuan umat Islam sebagai tujuan utamanya sehingga ia menjadi kekuatan bagi menuntut kemerdekaan, melaksanakan tuntutan agama bagi menegakkan hukum Allah dan menjadikan negara ini Negara Islam. Dalam soal ini, para ulamak telah melihat tekanan-tekanan yang dihadapi oleh umat Islam selepas penjajahan Palestin, pembunuhan Hassan al-Banna di Mesir, pembunuhan Tuan Guru Haji Sulong al-Fathani, kes murtad Natrah di Singapura dan serangan ke atas gerakan Darul Islam di Indonesia, sebagai satu kesan besar daripada perpecahan dan kelemahan umat Islam. Dalam konteks tempatan sendiri, telah wujud kebimbangan para ulamak terhadap perubahan Umno dari memperjuangkan Melayu kepada kemerdekaan, setelah parti itu diresapi oleh orang-orang kiri selepas 1948. Kemungkinan Umno akan diharamkan seperti Partai Kebangsaan Melayi Malaya (PKMM) memang ada, lalu penubuhan badan ulamak ini merupakan persediaan dalam menyatukan umat Melayu Islam jika Umno diharamkan. Turut menjadi kebimbangan ialah sekiranya British menggunakan ulamak pejabat agama untuk mengeluarkan fatwa mewajibkan taat kepada British sebagai ulil amri dan khalifatullah, seperti yang berlaku di India, maka badan ulamak ini akan menjadi benteng untuk menyanggahi fatwa tersebut. Selain itu, pertubuhan yang baru ini diharapkan dapat mengimbangi dan menasihati Umno supaya tidak melanggar hukum Allah seperti menganjurkan loteri dan fun fair. Langkah-langkah penyatuan umat untuk membolehkan tuntutan Islam ditaati menjadi tujuan kewujudan pertubuhan ini.

II. Sejak selepas Perang Dunia Kedua, isu yang paling besar dalam kalangan ulamak ialah wujudnya majlis-majlis agama di setiap negeri Melayu dengan undang-undang pentadbiran agama negeri masing-masing telah menyulitkan umat Islam. Misalnya peraturan nikah kahwin yang berbeza, hari permulaan puasa yang berbeza, hari raya yang berbeza dan seumpamanya telah menyebabkan keadaan umat Islam menjadi berpecah dan lemah. Isu-isu pendidikan tinggi Islam, pengurusan haji, harta wakaf, zakat dan sebagainya juga bermasalah. Para ulamak menubuhkan Majlis Tertinggi Agama Malaya (MATA) pada 1947 antara lain bertujuan menangani masalah ini. Hal ini menjadi perjuangan Hizbul Muslimin dan turut menjadi resolusi utama Persidangan Alim Ulamak Malaya Kali Pertama di Muar pada 21-22 Februari 1950 dan juga Persidangan Alim Ulamak Malaya Kali Kedua di Kuala Lumpur pada 23 Ogos 1951. Tuan Guru Haji Ahmad Fuad Hassan dalam Suara Umno keluaran 15 Februari 1951 telah menulis tentang isu “Menyatukan Pentadbiran Agama di Malaya.” Oleh sebab persidangan di Kuala Lumpur itu yang memutuskan penubuhan Pertubuhan Ulamak Se-Malaya, maka perkara penyatuan pentadbiran agama menjadi tujuan besarnya.

III. Semenjak kejatuhan Khilafah Othmaniyyah pada 1924, pemikiran sekular yang memisahkan agama dari kehidupan telah berkembang pesat dalam kalangan umat Islam, terutama yang berpendidikan barat. Mereka menganggap Islam hanya agama ibadat dan perbuatan mencampurkan politik dengan agama akan mengotorkan agama. Fahaman ini merebak di kalangan umat Islam di Tanah Melayu, terutama setelah tersebarnya ideologi-ideologi barat. Orang Islam sendiri mendukung faham kebangsaan, faham sosialis, faham demokrasi, faham kapitalis dan lain-lain kerana menganggap kehidupan bermasyarakat dan urusan politik tidak terkait dengan dosa pahala. Fenomena ini telah menyebabkan tokoh ulamak terkemuka di Mekah, Sheikh Abdul Kadir al-Mandili telah menuliskan kitab Islam: Agama dan Kedaulatan dan Pendirian Agama Islam Daripada Kaum Feudal dan Kapitalisme dan Sosial dan Komunisme untuk memperbetulkan pemikiran umat Islam. Lalu penubuhan badan ini bertujuan mengambalikan umat Islam ke atas landasan agama yang sebenar iaitu Islam sebagai agama yang syumul meliputi juga soal kemasyarakatan dan politik.

Disusun oleh: Arkib PAS

21 Mac 2017

Konsep Melayu Islam Dalam Pemikiran PAS

Konsep Melayu Islam adalah konsep terawal tentang pemikiran Islam yang dibawa oleh PAS dalam memperjuangkan tertegaknya sebuah daulah Islam di negara ini selepas dijajah oleh kuasa-kuasa Barat sejak 1511M. Kedatangan penjajah Portugis (1511-1641), Belanda (1641-1824) dan Inggeris (1786-1957, selain Jepun (1942-1945), telah menyebabkan kerajaan-kerajaan Melayu Islam yang wujud sejak abad kesembilan Masehi di Nusantara telah runtuh. Dalam mengembalikan kuasa politik Islam inilah, PAS telah menggerakkan perjuangan Melayu Islam sebagai terasnya.

Apakah PAS bersemangat perkauman Melayu dengan pemikiran dan perjuangan ini? Tidak! Ia adalah suatu konsep yang berbeza dengan perjuangan kebangsaan Melayu yang didukung oleh parti-parti seperti Partai Kebangsaan Melayu Malaya (PKMM), Umno, Partai Melayu Semenanjung (PMS), Partai Rakyat Malaya (PRM) dan lain-lain ketika itu. PAS melihat asas pemikiran ini kepada hakikat bahawa orang Melayu adalah bangsa yang beragama Islam, dan ia adalah bangsa asal rantau ini, selain menjadi bangsa yang paling besar populasinya di Nusantara. Bangsa Melayu menjadi lemah kerana dijajah, dipecah perintah, diperas dan ditindas oleh penjajah, yang mengakibatkan kekuatan umat Islam turut melemah. Perjuangan Melayu Islam ini dianggap sebagai proses untuk mengembalikan kekuatan umat dengan memerdeka dan memperkasakan bangsa Melayu.

'Hubbul Wathan Minal Iman'

Konsep kecintaan kepada tanah air sebagai sebahagian daripada iman telah diperjelaskan oleh Dr Burhanuddin al-Helmy lebih awal, setelah beliau menggerakan perjuangan politik Islam di Gunung Semanggol pada 1947M, dan memimpin PAS kemudiannya. Menurut Dr Burhanuddin al-Helmy, konsep kasihkan tanah air sebagai sebahagian daripada iman ('hubbul wathan minal iman') adalah satu falsafah yang sangat mendalam maknanya bagi orang Melayu, sebagai bangsa yang beriman kepada Allah, sedangkan buminya dikuasai oleh orang kafir.

'Hubbul wathan minal iman', apabila dipandang dari sudut falsafah, menurut Dr Burhanuddin adalah tersusun seperti berikut:
i) Iman (nyawa);
ii) Tubuh diri (orang Melayu);
iii) Bangsa (Melayu); dan
iv) Watan (tanah air).

Empat serangkai ini dalam binaan iman. Iman berdiri di atas tubuh. Tubuh berdiri di atas bangsa, bangsa berdiri di atas watan. Salah satu dari yang empat ini tiada boleh terpisah dari susunan binaannya dan watan adalah sebagai pokok. Ada watan ialah dengan kuat bangsa. Kuat bangsa keluar itu dari tubuh diri yang sihat dan perkasa seperti pekerja, pahlawan, perajurit dan seluruh para pejuang kebangsaan. Maka dalam jiwa para pejuang inilah letaknya iman. Jika seluruh bangsa itu lemah dan hina, maka agamanya juga akan turut lemah dan hina. Sebaliknya, jika suatu bangsa itu bebas dan merdeka, maka agamanya juga menjadi bebas dan merdeka ( Dr Burhanuddin al-Helmy, 1955, Perjuangan Kita, hal. 35).

Dr Burhanudin al-Helmy turut mempertegaskan bahawa kesedaran kebangsaan di kalangan para pejuang Islam adalah dipelopori oleh rasa keimanan bangsa Melayu sebagai bangsa yang beragama Islam, iaitu agama yang mengajar agar hidup merdeka, dan hanya mesti tunduk dan bertaqwa kepada Allah Yang Maha Esa semata-mata. Disebabkan orang Melayu telah menjadi bangsa yang beragama Islam sedemikian lama, maka perjuangan PAS untuk memerdekakan orang Melayu dan menegakkan Islam di atas runtuhan penjajah, maka itulah yang dikatakan perjuangan dan pemikiran Melayu Islam dalam perjuangan PAS.

Melayu Dan Islam Berpisah Tiada

Pemikiran yang diungkap oleh Dr Burhanuddin al-Helmy ini telah terpahat lebih awal dalam perjuangan PAS yang menolak asobiyah qaumiyah (semangat bangsa), tetapi memperjuangkan konsep kebangsaan Melayu yang tidak bercanggah dengan Islam, sehingga Melayu menjadi sebahagian daripada perjuangan Islam. PAS melihat perjuangan Melayu dari sudur pandang yang berbeza meliputi empat aspek iaitu konsep Melayi Islam, kebangsaan bulat, hak ketuanan Melayu dan Melayu Raya. Atas asas ini, Dr Safie Ibrahim (1981) mengatakan, “Even if Islam is regarded from a purely religious aspect, the party’s Malay nationalism has its own meaning and definition which falls within the scope of an ideology.”

Dalam hal ini, PAS mengulas dengan menyebutkan, “Kerana orang Melayu tuan punya negeri ini pada keseluruhannya beragama Islam, maka PAS pun menekankan perjuangannya pada peringkat ini atas nama kebangsaan, atas nama orang Melayu. Jika kedudukan, taraf, hak atau kepentingan orang Melayu dalam negeri ini dapat dipertahankan dan diselamatkan, maka dengan sendirinya taraf dan kedudukan Islam dalam negeri ini juga dapat dipertahankan dan diselamatkan, sebab Islam dan orang Melayu itu adalah sesuatu yang tidak dapat dipisahkan; Melayu pada PAS adalah modal yang besar, bahkan terlalu besar, yang harus diperjuangkan dan dipertahankan hingga daya dan tenaga yang penghabisan (Suara Islam, 15 Mei 1957).

Melayu Islam Bukan Asobiyah Qaumiyah

Asobiyah adalah perkauman yang fanatik sehingga sanggup melakukan kezaliman dalam membela kaum sendiri. Hal ini ditolak oleh Islam, dan PAS menganggapnya sebagai perjuangan yang terkeluar daripada Islam. Tetapi konsep yang dibawa oleh PAS adalah kebangsaan yang tidak membawa kepada makna “taksub” atau “fanatik,” iaitu perasaan membuta tuli dan kebangsaan yang sempit atau semata-mata rasa perkauman. Sebaliknya, PAS meletakkan ia sebagai rasa kebangsaan yang luas berdasarkan kepada tanah air dan kewatanan.

Menurut Dr Burhanuddin al-Helmy, ia adalah kebangsaan Melayu di atas dasar kebangsaan, menurut keadilan dan kemanusiaan yang luas, sama berhak dan adil. Ia tidak bermaksud untuk menyekat, menindas atau menzalimi kaum-kaum bukan Melayu. Ia lebih menekankan bagaimana untuk melahirkan sebuah negara toyyibah (negara yang baik) yang dapat melaksanakan keadilan kepada semua melalui penerapan hukum-hukum Allah dalam semua aspek kehidupan, sehingga mendapat rahmat dan pengampuan Allah (rabbun ghafur). Ia hanya dapat dicapai apabila PAS dapat memerdekakan negara ini dan menjadikan perjuangan kebangsaan Melayu sebagai tunggangan.

Disusun oleh: Arkib PAS

20 Mac 2017

Ulamak Seluruh Nusantara Sepakat Kewajipan Mengundi Untuk Mendirikan Negara Islam

Dalam satu Muktamar Islam Tenggara Asia yang diadakan di Kuala Lumpur pada 21 April 1954 telah memutuskan bahawa semua umat Islam adalah wajib keluar mengundi untuk membolehkan negara Islam yang melaksanakan syariat dibentuk. Fatwa para ulamak Nusantara ini dirumuskan ketika umat Islam di Indonesia dan Tanah Melayu sedang bersiap untuk menghadapi pilihan raya umum yang julung kalinya diadakan selepas Perang Dunia Kedua. Tanah Melayu mengadakan Pilihan Raya Umum pada 27 Julai 1955, manakala Indonesia berpemilu (pemilihan umum) pada tanggal 29 September 1955. PAS adalah parti Islam di Tanah Melayu, sedangkan Majlis Syura Muslimin Indonesia (Masyumi) menjadi parti Islam di Indonesia, di mana kedua-dua parti ini telah meletakkan matlamat mereka untuk menegakkan negara Islam melalui saluran demokrasi.

Terdahulu, di Indonesia, Muktamar Alim Ulamak dan Muballigh Se-Indonesia di Medan pada 11-15 April 1953 yang turut disertai oleh Setiausaha Agung Muktamar Islam Sedunia, In’manullah Khan bersama 205 ulamak seluruh Indonesia, telah mengambil pendirian bahawa umat Islam diwajibkan menyertai pilihan raya dengan mendaftarkan diri sebagai pemilih dan turun mengundi pada hari pembuangan undi, dengan maksud untuk menegakkan sebuah negara Islam. Majlis Syura Pusat Masyumi yang bersidang pada 24 Februari 1953 turut mengambil pendirian yang sama dalam menghadapi Pemilu Indonesia 1955. KH Abdul Rahman Shihab, Ketua Majlis Syura Pusat Masyumis mengumumkan pendirian ini bagi menggesa umat Islam supaya tidak memandang penglibatan mereka dalam pembuangan undi sebagai perkara remeh.

Muktamar Ulamak di Medan seperti mana yang disiarkan oleh Aliran Islam, No. 47, Thn. Ke-VII, 1953, telah memutuskan supaya semua parti Islam (Masyumi, Partai Sarekat Islam Indonesia, Perti dan PSII) serta badan-badan Islam yang besar (Nahdatul Ulamak, Muhammadiyah, Liga Muslim Indonesia dan Kongres Muslimin Indonesia) bersatu untuk memenangi pemilu bagi membentuk negara Islam, menggubal perlembagaan Islam, membela para ulamak dan memperkukuh perjuangan Islam. Demikian juga laporan majalah Perbaikan, No. 1-2, Thn. Ke-X, 1953 yang memetikan keputusan muktamar tersebut supaya umat Islam bersatu secara ukhuwah Islam bagi menjamin kemenangan Islam dalam pemilu.

Oleh kerana desakan parti politik di Tanah Melayu sejak awal 1953 menerusi National Conference dan National Convention supaya pilihan raya umum diadakan segera ke arah berkerajaan sendiri yang turut disokong oleh PAS, British telah bersetuju supaya satu pilihan raya umum diadakan dalam tahun 1955. Seperti mana di Indonesia, persoalan penglibatan umat Islam dalam pilihan raya ini juga menjadi isu, terutama hukum penyertaan umat Islam sebagai pemilih di Tanah dan Indonesia. Satu Muktamar Islam Tenggara Asia telah dianjurkan, di mana PAS sendiri telah menghantar tiga wakil iaitu Haji Sulaiman Basri, Haji Zabidi Ali dan Mohamad Hanif, manakala Setiausaha Pilihan Raya PAS, Abdul Hamid Sharif bersama Ustaz Othman Abdullah, Ustaz Mohd Asri Haji Muda, Haji Ahmad Ali dan Kiyai Yasiin hadir mewakili PAS sebagai pemerhati.

Muktamar ini, seperti yang dilaporkan oleh Berita APB, No. 94, Thn. Ke-VIII dalam kolum yang bertajuk ‘Alim Ulama Malaya Dan Soal Pemilihan Umum di Indonesia’. Berbunyi: “Seluruh alim ulama Malaya dalam satu sidangnya yang diadakan di Selangor dan dikunjungi oleh para alim ulama Malaya dari berbagai tempat telah memutuskan, bahawa penyertaan umat Islam Indonesia di dalam pilihan raya umum yang akan diadakan di Indonesia nanti adalah fardhu ain hukumnya, dan adalah haram jika umat Islam Indonesia tidak ikutserta dalam pilihan raya umum nanti.”.

Kesimpulan daripada keputusan-keputusan para ulamak Asia Tenggara dalam dalam soal pilihan raya ini ialah:

I. Penyertaan Parti Islam dalam pilihan raya umum dengan menghantar calon-calon dan berkempen untuk kemenangan mereka bagi menegakkan negara Islam adalah wajib;

II. Penyertaan umat Islam sebagai pemilih dalam pilihan raya umum adalah fardhu ain; dan

III. Haram bagi umat Islam jika tidak ikut serta (tidak mengundi) dalam pilihan raya umum.

Disusun oleh: Arkib PAS

19 Mac 2017

Presiden PAS - Ketua Eksekutif Yang Melaksanakan Dasar PAS

Ketua pentadbir atau eksekutif yang menjalankan dasar-dasar PAS dikenali sebagai Presiden PAS. Dalam organisasi PAS, terdapat dua jawatan utama dan tertinggi iaitu Mursyidul Am PAS dan Presiden PAS. Mursyidul Am adalah ketua Majlis Syura Ulamak PAS, badan pembuat dan pengawal dasar bagi PAS, sekali gus tugas utama Mursyidul Am PAS adalah untuk membuat dan mengawal dasar PAS, sedangkan Presiden PAS mengetuai Jawatankuasa Kerja PAS Pusat, iaitu jawatankuasa eksekutif yang tertinggi dalam, di mana PAS mempunyai jawatankuasa eksekutif di peringkat negeri, kawasan dan cawangan, selain stuktur eksekutif yang wujud di peringkat dewan-dewan ulamak, pemuda, muslimat dan himpunan penyokong.

Sebagai pemimpin utama parti, Presiden PAS memainkan peranan terpenting sebagai penggerak, teras, sumber ilham dan ideologi, sekaligus sentiasa memberi nafas baru terhadap kemajuan dan perkembangan PAS. Antara tugas umum sebagai ketua organisasi termasuklah menjalan seluruh aktiviti parti dan memastikan jentera parti di semua peringkat bergerak, mempengerusikan semua mesyuarat jawatankuasa yang diketuainya, membuat penilaian dan perancangan dalam melaksanakan dasar-dasar PAS. Semua Presiden PAS bertanggungjawab secara umum dalam soal ini, tetapi Perlembagaan PAS sendiri telah menggariskan secara jelas apakah fungsi dan peranan Presiden PAS sebagai ketua.

Menurut Fasal 26(1) Perlembagaan PAS (Pindaan) 2011, Presiden PAS mempunyai lima peranan dan tanggungjawab utama dalam memimpin PAS, iaitu:

i) Bertanggungjawab sebagai ketua bagi melaksanakan pentadbiran, gerakan dan kegiatan PAS bagi mencapai tujuan-tujuan yang termaktub dalam Perlembagaan PAS mengikut dasar yang diperuntukkannya dan diputuskan oleh mana-mana badan yang diberi kuasa oleh Perlembagaan PAS bagi menghurai, menjelas dan mentafsirkan dasar PAS serta membuat ketetapan-ketetapan mengenainya;

ii) Bertanggungjawab ke atas semua kerja dan urusan Jawatankuasa Kerja PAS Pusat serta menyelaras tugas-tugas Jawatankuasa Kerja PAS Pusat;

iii) Melantik Setiausaha Agung, Penolong-penolong Setiausaha Agung, Bendahari, Ketua Penerangan, Ketua Pengarah Pilihan Raya, Ahli-ahli Jawatankuasa yang dilantik di peringkat Pusat serta Pesuruhjaya PAS Negeri/Wilayah Persekutuan menurut peruntukan-peruntukan Perlembagaan di dalam dan dengan persetujuan mesyuarat Jawatankuasa Kerja PAS Pusat;

iv) Mengambil apa-apa jua langkah yang perlu bagi menjamin perpaduan, persefahaman dan kesungguhan Ahli-ahli Jawatankuasa Kerja PAS Pusat dalam menjalankan tugas masing-masing; dan

v) Menetap dan mempengerusikan mesyuarat-mesyuarat Jawatankuasa Kerja PAS Pusat dan Jawatankuasa Harian PAS Pusat.

Presiden PAS juga bertindak sebagai Pengerusi Jawatankuasa Kewangan PAS mengikut Fasal 76(2)(a) Perlembagaan PAS (Pindaan) 2011.

Dari segi sejarah, jawatan ketua eksekutif PAS ini pada awal dikenali sebagai “Yang Dipertua PAS” sejak penubuhan PAS pada 1951, tetapi ekoran tumbuhnya Cawangan-cawangan PAS mulai 1952, di mana ketua cawangan (sekarang kawasan) juga dikenali sebagai Yang Dipertua PAS. Maka Mesyuarat Agung Tahunan PAS Kedua pada 26-27 Ogos 1953 telah memutuskan bahawa jawatan ini dikenali sebagai “Yang Dipertua Agung PAS.” Pada 1971, Timbalan Yang Dipertua Agung PAS, Ustaz Hassan Adli Mohd Arshad pernah mencadangkan jawatan Yang Dipertua Agung PAS ditukar kepada “Ketua Pimpinan PAS,” tetapi ditolak oleh Jawatankuasa Pindaan Perlembagaan PAS 1971, yang menyebabkan nama asal terus digunakan sehingga 1987. Pindaan Perlembagaan PAS pada 1987 telah mengubah nama jawatan Yang Dipertua Agung PAS kepada “Yang Dipertua PAS Pusat,” sebelum ia dikenali sebagai “Presiden PAS” mulai 1993.

Antara tokoh yang pernah menduduki jawatan ini ialah Tuan Guru Haji Ahmad Fuad Hassan (1951-1953), Dr Haji Abbas Alias (1953-1956), Prof Dr Burhanuddin al-Helmy Mohd Noor (1956-1969), Dato’ Mohd Asri Haji Muda (1969-1982), Ustaz Haji Yusof Abdullah ar-Rawi (1982-1989), Ustaz Dato’ Haji Fadzil Mohd Noor (1989-2002) dan Dato’ Seri Tuan Guru Haji Abdul Hadi Awang (2002 hingga sekarang). Dalam sejarah PAS juga, pernah berlaku dalam tahun 1954, sebuah jawatankuasa yang dikenali sebagai Jemaah Pemangku Yang Dipertua Agung PAS dibentuk dengan dianggotai oleh Cikgu Ahmad Awang (Setiauusaha Agung PAS), Tuan Guru Haji Ahmad Tuan Hussin (Bendahari Agung PAS) dan Tuan Guru Haji Mansur Hassan (Ahli Jawatankuasa Kerja Agung PAS) beberapa bulan kerana Dr Haji Abbas Alias bertugas di luar negara.

Disusun oleh: Arkib PAS

18 Mac 2017

Wazirah Tafwidh - Kuasa Pelaksana Dasar Negara Islam

Sistem pemerintahan negara Islam yang dibangunkan berdasarkan al-Quran dan Sunnah telah meletakkan Khalifah sebagai ketua negara yang menjalankan kuasa pemerintahan, di samping mengamal pengasingan kuasa (separation of power) kepada tiga cabang kuasa. Tiga cabang tersebut ialah Sultah a-Tasyri’iyyah (legislatif), Sultah at-Tanfiziyah (eksekutif) dan Sultan al-Qudha’iyyah (judikatif). Pembahagian kuasa kepada tiga cabang ini wujud sejak zaman Rasulullah SAW, tetapi ia mula ditampilkan secara jelas setelah berakhir zaman kenabian, terutama mulai zaman Khalifah Umar bin al-Khattab (634-644M).

Sultah at-Tanfiziyah adalah sebuah badan atau kuasa yang tanggungjawab melaksanakan segala dasar dan undang-undang yang diputuskan oleh Sultah at-Tasyri’iyyah. Dalam sistem negara demokrasi moden hari ini, badan ini dikenali sebagai kuasa eksekutif. Pada asasnya, dalam negara Islam, wujud pengasingan yang jelas di antara tiga kuasa, di mana anggota eksekutif tidak terlibat dengan legislatif dan judikatif. Dalam negara Islam, kuasa pemerintahan dikenali juga sebagai al-hay’ah al-hakimiyah yang menjalankan urusan pentadbiran negara dengan diketuai oleh perdana menteri dan dianggotai oleh menteri-menteri. Mereka bertanggungjawab kepada Allah, badan legislatif dan rakyat.

Ketua pemerintahan atau eksekutif bagi negara Islam adalah khalifah atau perdana menteri dan dibantu oleh para penasihat, menteri, ketua-ketua wilayah (gabenor / menteri besar) dan pegawai-pegawai. Ia meliputi kuasa pemerintahan dari serendah-rendahnya hingga kuasa tertinggi selaku ketua negara. Ketua negara Islam boleh mewakilkan kuasanya kepada para menteri untuk menjalankan tugas-tugas pemerintahan. Menteri atau wazir adalah terbahagi kepada dua bahagian iaitu kementerian yang berkuasa penuh (wazirah tafwidh) dan kementerian yang tidak berkuasa penuh (wazirah tanfiz). Wazirah atau kementerian tafwidh memiliki kuasa penuh untuk menjalankan kuasa pentadbiran mengikut pandangan dan budi bicara menteri berdasarkan al-Quran dan Sunnah.

Wilayah (kuasa) tafwidh ini boleh dipegang secara langsung oleh Ketua Negara (seperti Yang di-Pertuan Agong) atau diwakil oleh ketua negara kepada ketua eksekutif (perdana menteri) dengan kuasanya meliputi seluruh wilayah negara. Perwakilan kuasa pemerintahan ketua negara kepada perdana menteri atau menteri-menteri tafwidh ini disebut sebagai Mu’awin Tafwidh, di mana mereka terikat dengan dua syarat iaitu tanggungjawab umum (umumum nadzir) yang mencakupi segala urusan negara dan sebagai wakil (niyabah) iaitu mewakili khalifah atau ketua negara. Para menteri tafwidh adalah bertanggungjawab melaksanakan mandat dan melaporkan urusan negara kepada khalifah selaku ketua negara.

Dalam soal perlantikan wazirah tafwidh, para fuqaha sepakat mengatakan bahawa ketua negara yang memegang wilayah ammah atau wilayah tafwidh wajibkan seorang Islam. Ketua negara atau sesiapa yang diberi autoriti atau mandat dari ketua negara sebagai wakil (mu’awin), adalah terlibat dan berkuasa secara langsung dalam pembentukan polisi dan dasar utama untuk seluruh negara dan berkuasa menentukan hala tuju sesebuah negara. Dalam konteks Malaysia hari ini, wazirah tafwidh adalah melibatkan jawatan ketua kerajaan (perdana menteri dan menteri besar) dan menteri-menteri yang memegang portfolio dasar seperti kewangan, pendidikan, keselamatan, pertahanan dan seumpamanya.

Adapun kuasa atau wilayah tanfiz atau khassah adalah para pelaksana dasar atau melaksanakan arahan ketua negara atau khalifah sahaja, di mana mereka tidak mempunyai kuasa untuk mentadbir secara budi bicara, dan menurut sesetengah ulamak, jawatan wazirah tanfiz ini boleh diserahkan kepada orang bukan Islam. Kementerian tanfiz adalah mempunyai kedudukan yang lebih rendah kerana mereka hanyalah pelaksana kepada dasar dan arahan ketua negara, dan tidak boleh menggunakan budi bicara dalam melaksanakan pemerintahan, tidak melantik ketua wilayah, tidak boleh mengarahkan tentera dan tidak boleh bertindak ke atas kewangan negara.

Walaupun menteri tafwidh berkuasa menggunakan budi bicara dalam menjalankan pemerintahannya, namun mereka sama sekali tidak boleh melakukan tindakan yang bercanggah dengan al-Quran dan Sunnah, perlembagaan negara, dasar dan prinsip negara, serta tertakluk kepada ketua negara. Menteri-menteri tafwidh yang dilantik mestilah seorang Islam yang mempunyai semua sifat dan syarat sebagai ketua negara (khalifah), serta mempunyai kelayakan pengalaman dan pengetahuan dalam bidang tugasnya. Kedudukan menteri atau wazir tafwidh ini sangat penting dalam memastikan Islam kekal sebagai dasar negara dengan al-Quran dan Sunnah menjadi rujukan tertinggi, kerana itu Islam tidak membenarkan orang bukan Islam diberikan jawatan ini.

Disusun oleh: Arkib PAS

17 Mac 2017

Pondok Tok Ayah Kedah - Nadi Pembinaan Kubu PAS Kelantan

Peranan institusi pendidikan agama, termasuk pondok terhadap kebangkitkan gerakan Islam di Alam Melayu adalah satu fenomena selepas kejatuhan khalifah pada 1924. Baik di Indonesia mahupun Malaysia, kemunculan pondok, madrasah dan pusat-pusat pengajian tinggi Islam telah menyemarakkan kesedaran Islam, sekali gus menimbulkan kebangkitan umat dalam rangka mengembalikan semula kemuliaan Islam. Salah sebuah institusi yang berperanan besar dalam soal ini ialah Pondok Tok Ayah Kedah yang terletak di Kg Pachor, Kemumin, Kelantan yang bukan merangsang kebangkitan Islam, tetapi juga menjadi nadi pembangun kubu PAS di Kelantan.

Pondok Tok Ayah Kedah mempunyai sejarah yang menarik kerana ia bermula sebagai sebuah surau untuk pengajian agama mingguan, tetapi akhirnya bertukar menjadi sebuah pondok pada awal 1920-an, apabila Tok Ayah Kedah menetap di Kg Panchor dari Kenali. Nama Tok Ayah Kedah sebagai murid kepada ulamak-ulamak termasuk Tok Kenali, telah membuatkan pondoknya dikunjungi oleh ramai penuntut. Malangnya, di awal Perang Dunia Kedua, Tok Ayah Kedah telah meninggal dunia dan pondoknya terbangkalai. Pada 1952, anak Tok Ayah Kedah, Ustaz Nik Abdullah Mohd Arshad atau Pak Nik Lah Panchor telah membangunkan semula institusi ini di tapak pondok tersebut, tetapi dengan nama baru, Madrasah at-Tarbiyah al-Mardhiyah. Sejak itu, ia berkembang menjadi institusi pendidikan agama yang penting di Kelantan. SMU (A) Tarbiah Mardhiah yang terletak di Kg Panchor sekarang bukan sahaja sebuah sekolah agama yang terkenal, tetapi juga telah melahirkan tokoh-tokoh besar negara.

Pengasas pondok ini, Tuan Guru Haji Abdullah bin Tahir (1875-1942) atau dikenali dengan nama rasminya, Mohd Arshad adalah seorang ulamak yang berasal dari Seberang Perai, Pulau Pinang, tetapi berhijrah ke Kedah kerana menuntut ilmu dengan Tok Sheikh Jarum, setelah berguru dengan Tuan Minal di Seberang Perai. Ulamak yang bersusur galur dari Pattani ini kemudiannya belajar dengan Tok Kelaba dan Tok Chaok di Pattani, sebelum mendapat sentuhan ilmu dengan Tok Kenali di Kelantan. Setelah. eberapa ketika menjadi pengajar di Pondok Kenali, beluau kemudiannya diarahkan oleh Tok Kenali supaya membuka pondok di Panchor, Kemumin. Kerana berasal dari utara semenanjung, beliau lebih terkenal dengan gelaran Tok Ayah Kedah dan institusinya dipanggil Pondok Tok Ayah Kedah. Demi melanjutkan perjuangan ulamak Pattani sesudah kejatuhan negeri itu ke tangan Siam pada 1838, Tok Ayah Kedah tegar memainkan peranan dalam membangkitkan semangat perjuangan Islam di Kelantan.

Kebangkitan semula Pondok Tok Ayah Kedah dengan citra baru, Madrasah at-Tarbiyah al-Mardhiyah pada 1952 telah membolehkan ia melanjutkan perjuangan Tok Ayah Kedah dalam memacu perjuangan Islam. Ketika PAS mula berkembang di Kelantan pada akhir 1952, Pak Nik Lah Panchor, pewaris institusi Tok Ayah Kedah ini telah memilih untuk bersama perjuangan PAS, terutama selepas PAS Kota Bharu ditubuhkan pada 1954. Beliau sendiri, selain menjadi Naib Yang Dipertua PAS Kota Bharu mulai 1960, turut menjadi Penyelaras Pilihan Raya PAS Kota Bharu pada 1955, di samping merupakan Naib Ketua Dewan Ulamak PAS Pusat sejak 1962. Beliau kemudiannya menjadi ADUN Kota Bharu Pantai sejak 1959 hingga 1974, merangkap Timbalan Pesuruhjaya PAS Kelantan (1967-1969) dan Yang Dipertua PAS Pengkalan Chepa mulai 1975. Pada 1974, kawasan pilihan rayanya dikenali sebagai DUN Sering yang dipertahankannya sehingga 1982.

Pak Nik Lah yang pernah menjadi Speaker DUN Kelantan (1972-1974), adalah antara tokoh yang dicalonkan sebagai Menteri Besar Kelantan dalam merungkai krisis politik pada 1977. Dalam krisis ini, PAS telah kehilangan Kelantan, tetapi Pak Nik Lah adalah salah seorang daripada dua calon PAS yang menang dalam Pilihan Raya Umum Negeri Kelantan 1978. Beliau menjadi satu-satunya pemimpin PAS yang tidak pernah tewas dalam pilihan raya, walaupun pada saat kritikal. Pada 1986, beliau menjadi calon tunggal PAS memenangi kerusi parlimen menerusi kerusi Pengkalan Chepa. Kerusi ini dipertahankan oleh beliau sehingga 1995, sebelum digantikan oleh anaknya, Ustaz Datuk Nik Mohd Amar Abdullah selama dua penggal. Kerusi parlimen Pengkalan Chepa (dahulunya Kelantan Hilir) mencatat sejarah sebagai satu-satu kawasan yang tidak pernah dimenangi oleh Umno dalam pilihan raya umum sejak merdeka. Datuk Nik Mohd Amar sendiri kemudiannya menjadi ADUN Panchor sejak 2004, selain menjadi anggota Exco Kerajaan Negeri (2004-2013) dan kini sebagai Timbalan Menteri Besar Kelantan.

Selain Pak Nik Lah dan Datuk Nik Mohd Amar, legasi Tok Ayah Kedah dalam mengukuhkan pengaruh PAS di Kelantan dapat dilihat dalam keluarga Haji Mohd Zain Mohd Arshad. Haji Mohd Zain (Ayah Wa) melahirkan beberapa tokoh seperti Usta Abdul Rahim Zain (bekas pensyarah Universiti Malaya) dan Mohd Ashari Mohd Zain (Penolong Setiausaha Perhubungan PAS Kelantan). Seorang lagi cucu Tok Ayah Kedah, Ustaz Ahmad Fathan Mahmud adalah ADUN Cempaka sekarang, manakala Ustaz Dr Mohamad Md Daud, bekas ADUN Tendung yang juga bekas Ahli Majlis Syura Ulamak PAS adalah cucu menantu Tok Ayah Kedah. Beberapa tokoh lain juga muncul dalam kelurga Tok Ayah Kedah tetapi melalui jalur pendidikan seperti Ustaz Prof Madya Dr Mohd Muhidden Abdul Rahman, pensyarah Universiti Malaya, Nilam Puri dan Prof Dr Haji Abdul Samat @ Lokman Musa, pensyarah undang-undang Universiti Sains Islam Malaysia (USIM).

Di sebalik penglibatan anak cucu Tok Ayah Kedah dalam perjuangan pendidikan dan politik Islam di Kelantan, kesan pengaruh Pondok Tok Ayah Kedah sebenarnya boleh dilihat pada kuatnya PAS Pengkalan Chepa dalam menjadi benteng dan kubu di Kelantan. Selain melahirkan tokoh-tokoh pemimpin PAS yang bertaraf nasional, PAS sendiri tidak pernah tewas dalam pilihan raya di kawasan tersebut sejak 1959, kecuali ketika krisis politik 1978 dan kegagalan PAS mempertahankan kerusi DUN Kemumin dalam pilihan raya kecil pada 1983 setelah tertubuhnya Hamim. PAS juga tidak pernah tewas untuk kerusi parlimen Hilir Kelantan (sekarang Pengkalan Chepa) sejak 1959 hingga sekarang, bahkan PAS pernah bercadang menamakan Presiden PAS, Ustaz Dato’ Haji Fadzil Mohd Noor, cicit Tok Sheikh Jarum yang juga keluarga terdekat Tok Ayah Kedah untuk bertanding di Pengkalan Chepa pada 1995.

Disusun oleh: Arkib PAS

16 Mac 2017

Lembaga Pendidikan Rakyat (LEPIR) - Penggerak Pendidikan Islam Pasca Perang

Pendidikan merupakan nadi kebangkitan ummah dan ia mendapat perhatian besar para ulamak sejak zaman-berzaman dalam membangunkan tamadun manusia. Dalam konteks Melayu sebagai bangsa yang dijajah pada abad ke-20, terutama selepas jatuhnya Khilafah Othmaniyah, maka institusi pendidikan Islamlah yang dijadikan benteng untuk membina semula kekuatan. Melanjutkan peranan institusi pendidikan pondok yang muncul semenjak abad ke-17 di Tanah Melayu, sistem pendidikan pondok mula mendapat tempat pada abad ke-20. Bermula dengan penubuhan Madrasah al-Masriyah di Bukit Mertajam pada 1906 dan Madrasah al-Iqbal di Singapura pada 1908, sistem pendidikan madrasah mula menjadi dominan selepas Perang Dunia Kedua.

Persoalan berkait dengan pembangunan dan masa depan sekolah-sekolah agama rakyat atau madrasah menjadi topik penting dalam perjuangan para ulamak, terutama untuk menyediakan pendidikan agama yang berkesan dan berkualiti kepada generasi baru umat Islam. Selepas Perang Dunia Kedua, tidak ada sebarang organisasi khusus yang memperjuangkan nasib pendidikan Islam, walaupun telah wujud beberapa organisasi seperti Jabhah ad-Diiniyah al-Islamiyah Kelantan, Jam’iyatul Dakwah al-Islamiyah Singapura dan Persatuan Ulamak Kedah. Isu pendidikan Islam ini hanya mula diperkatakan apabila para ulamak menubuhkan Majlis Tertinggi Agama Malaya (MATA) di Gunung Semanggol pada 24 Mac 1947 dengan diketuai oleh Sheikh Hussein ar-Rafik, guru Madrasah al-Mashoor.

Dalam persidangan MATA yang kedua di Madrasah al-Ahhlak as-Salam, Guar Chempedak pada 12-13 Julai 1947, telah ditubuhkan 14 buah jabatan di bawah MATA, termasuk Jabatan Pelajaran, selain turut membincangan rancangan menubuhkan sekolah tinggi (universiti) Islam di Tanah Melayu dan mewujudkan derma pelajaran (biasiswa). MATA juga turut menekanan kepentingan membangunkan sekolah-sekolah agama “demi perlunya pendidikan untuk perjuangan.” Dalam bulan Ogos 1947, sebuah badan yang dinamakan Badan Kebajikan dan Pelajaran telah ditubuhkan oleh MATA dengan diketuai oleh Ustaz Abu Bakar al-Baqir dan dibantu oleh Ustaz Abdul Rab at-Tamimi. Badan ini bertujuan untuk menganjurkan satu kongres pendidikan di Maktab Mahmud, Alor Setar pada 1-2 September 1947 “untuk memajukan bangsa melalui pembinaan sekolah tinggi…”.

Dalam kongres ini yang dihadiri oleh 300 orang ulamak dan tokoh pendidikan ini, sembilan resolusi telah diluluskan termasuk menubuhkan Lembaga Pendidikan Rakyat (LEPIR), menerbitkan buku-buku pelajaran, memperbanyakkan sekolah agama rakyat, mewujudkan derma pelajaran, menyamatarafkan silibus pendidikan, menghidupkan semula sekolah agama yang ditutup, membantahkan sekatan politik di sekolah, membantah kewujudan tauliah untuk menyekat gerakan dakwah dan menerbitkan akhbar-akhbar. LEPIR sendiri mewujudkan beberapa biro iaitu Badan Pentadbiran Pelajaran dan Pendidikan, Badan Propaganda, Badan Peperiksaan, Badan Kewangan dan Badan Hal Ehwal Am untuk menjalankan aktivitinya. Pada 15 November 1947, satu persidangan untuk menubuhkan LEPIR secara rasmi diadakan di Maahad Il Ihya as-Syariff, Gunung Semanggol dengan Ustaz Abdul Rab at-Tamimi sebagai pengerusinya dan Ustaz Harun Fahmi sebagai setiausaha.

LEPIR kemudiannya berjaya menubuhkan Pusat Pentadbiran Sekolah-sekolah Rakyat yang bertujuan menjadi payung kepada semua sekolah agama rakyat bagi mewujudkan keselarasan organisasi, pendidikan dan kurikulum. Bekas Mudir Madrasah Darul Ulum, Mekah, Sheikh Zubir Ahmad al-Filfulani dilantik sebagai pengelola pusat ini, manakala Pengerusi LEPIR, Ustaz Abdul Rab at-Tamimi menjadi nazirnya. Pergerakan aktif LEPIR yang menyatukan sekolah-sekolah agama rakyat ini bukan sahaja mendapat sokongan padu para ulamak dan institusi pendidikan Islam, tetapi turut menggugat kedudukan Umno sehingga memaksa mereka menubuhkan Derma Pelajaran Umno dan mencadangkan penubuhan Universiti Malaya di Kuala Lumpur.

Dalam persidangan besar yang diadakan di Gunung Semanggol pada 13-16 Mac 1948, para ulamak telah memberikan fokus kepada tiga isu utama iaitu penubuhan universiti Islam, penubuhan parti Islam dan pengendalian syarikat-syarikat perniagaan Melayu. Pada 14 Mac 1948, Persidangan MATA telah berjaya menubuhkan Hizbul Muslimin sebagai parti Islam yang pertama, sedangkan Persidangan PEPERMAS pada 15 Mac 1948, telah diputuskan penubuhan Bank Kebangsaan Melayu dan Hari Menguntum, makala Persidangan LEPIR pada 16 Mac 1948 pula bersetuju menubuhkan sebuah universiti rakyat yang dikenali sebagai Universiti Hang Tuah yang dipengerusikan oleh Dr Burhanuddin al-Helmy dan Ustaz Abdul Rab at-Tamimi sebagai setiausahanya. LEPIR kemudiannya berjaya menggabungkan 70 buah sekolah agama rakyat di bawahnya.

Selepas Persidangan LEPIR ini, badan pendidikan rakyat yang dipimpin oleh Ustaz Abdul Rab at-Tamimi telah mengatur pertemuan dengan Persatuan Il Ihya Assyariff untuk menyusun perkara derma pelajaran dan kekurangan guru, sebelum mereka menyusun penubuhan Kuliah al-Muallimin untuk melatih guru-guru yang dirancang untuk dimulakan pada Ogos 1948. LEPIR juga memperkenalkan mata-mata pelajaran baru dalam bidang kejiwaan (psikologi), pentadbiran, bahasa asing, matematik dan lain-lain. Namun begitu, penggubalan Ordinan Darurat 1948 telah melumpuhkan pergerakan LEPIR apabila pemimpin utama mereka, Ustaz Abdul Rab at-Tamimi dan Ustaz Abu Bakar al-Baqir ditahan di bawah ordinan ini pada Ogos 1948.

Disusun oleh: Arkib PAS

15 Mac 2017

Penyatuan Politik Islam Pasca Merdeka Di Sarawak - Tapak Awal Penubuhan PAS

Pergerakan politik Islam di Sarawak agak ketinggalan berbanding dengan negeri lain kerana demografinya yang agak berbeza, terutama setelah diperintah oleh Raja Brooke selama 105 tahun (1841-1946), walaupun sebelumnya Sarawak adalah merupakan wilayah Kesultanan Brunei. Dengan populasi umat Islam sekitar 30 peratus ketika Sarawak mencapai kemerdekaan pada 1963, kemunculan tokoh ulamak besar seperti Sheikh Othman Abdul Wahab Sarawak (m. 1921) atau tokoh pejuang seperti Datu Patinggi Abang Ali Abang Amir (m. 1844) dan Rosli Dhobi (m. 1950), ia tidak mampu memberikan dampak yang terhadap pergerakan Islam di wilayah Borneo itu.

Pada era 1940-an, telah muncul pergerakan politik Melayu di Sarawak dengan penubuhan Pergerakan Pemuda Melayu (PPM) dan Barisan Pemuda Sarawak (Barip Sarawak), sebelum mereka menubuhkan Parti Negara Sarawak (Panas) pada 1960 dan Barisan Rakyat Jati Sarawak (Barjasa) pada 1961. Panas yang ditubuhkan oleh Datuk Bandar Abang Mustapha adalah bertujuan untuk membela kaum Bumiputera Sarawak, khususnya orang Melayu, manakala Barjasa pula tertubuh kerana ketidakpuasan hati orang Melayu dan Melanau terhadap Panas dengan dipimpin oleh Tuanku Bujang Tuanku Osman.

Kebanyakkan tokoh agama di Sarawak pada dekad 1960-an seperti Haji Suut Tahir, Ustaz Mohamad Mortadza Haji Daud, Ustaz Abdul Kadir Hassan dan Haji Busrah yang berpengaruh di kalangan umat Islam menganggotai Barjasa. Tokoh intelektual Islam seperti Haji Abdul Rahman bersama anak saudaranya, Abdul Mahmud juga turut mendukung perjuangan Barjasa. Dalam bulan Oktober 1962, untuk menyatukan semua parti politik di Sarawak dalam menghadapi rancangan penubuhan Malayasia, sebuah badan politik, Barisan Bersatu Sarawak (Perikatan) telah ditubuhkan dengan dianggotai oleh lima parti termasuk Panas dan Barjasa, selain Parti Persaka Anak Sarawak (Pesaka), Sarawak National Party (SNAP) dan Persatuan Cina Sarawak (SAC). Mereka kemudiannya membentuk kerajan selepas Pilihan Raya Umum Sarawak 1963.

Krisis politik Sawarak yang tercetus akibat isu Ketua Menteri, Stephen Kalong Ningkan pada 1965-1966, parti-parti Barjasa, Panas dan Pesaka telah bergabung membentuk Perikatan Peribumi pada hujung tahun 1966. Ketika Abdul Rahman Yaakub mengetuai Jawatankuasa Tindakan Negeri Sarawak akibat darurat 13 Mei 1969, dan kaum Bumiputera Islam dalam Panas dan Barjasa berhasil disatukan di bawah parti Bumiputera dan memulakan pengaruh politik Islam ke atas Sarawak dengan Abdul Rahman Yaakub menjadi Ketua Menteri mulai 1970, setelah menjadi Menteri Persekutuan mulai 1963 dan bertanggungjawab terhadap penyatuan politik Bumiputera Islam. Pada 1974, Bumiputera telah bergabung dengan Pesaka membentuk Parti Pesaka Bumiputera Bersatu (PBB), sebelum muncul serpihan parti Melayu, Parti Rakyat Jati Sarawak (Pajar) pada 1978.

Salah satu kesan terbesar akibat penyatuan politik Islam di Sarawak ini ialah penubuhan Angkatan Nahdatul Islam Bersatu (BINA) yang ditubuhkan pada 19 Mei 1968. Abdul Rahman Yaakub dilantik sebagai Presiden, Ustaz Anis Abot sebagai Setiausaha dan Abdul Taib Mahmud sebagai Bendahari. Sebagai sebuah organisasi agama, BINA telah menganjurkan program-program dakwah, aktiviti keagamaan dan mengajak kepada penyatuan politik umat Islam. Penubuhan BINA ini dikatakan salah satu program persiapan pimpinan Bumiputera Islam dalam menghadapi Pilihan Raya Umum Negeri Sarawak 1970. Dalam pilihan raya tersebut, Bumiputera telah berjaya memenangi 12 daripada 48 kerusi DUN dan dapat membentuk kerajaan campuran di negeri tersebut.

Peranan yang dimainkan oleh BINA, khususnya terhadap perkembangan dakwah Islam di Sarawak adalah seperti peranan USIA di Sabah pada zaman Tun Datu Mustapha Datu Harun. BINA yang kemudiannya dikenali sebagai Harakah Islamiyah (HIKMAH) mulai 1994 telah berjaya meng-Islamkan seramai 2,236 orang antara 1973 hingga 1980, selain membantu Ketua Menteri, Datuk Abdul Rahman Yaakub mengukuhkan kedudukan Islam di Sarawak termasuk penamaan Yang di-Pertuan Agong sebagai Ketua Agama Islam dan pembentukan mahkamah syariah di Sarawak dalam tahun 1970-an. Perkembangan ini telah membantu peningkatan kesedaran Islam di Sarawak sehingga akhirnya PAS dapat mengembangkan sayapnya dengan menubuhkan PAS Kawasan Bintulu pada 1985 dan PAS Sarawak pada 1996.

Disusun oleh: Arkib PAS

14 Mac 2017

Undang-undang Seri Paduka Tuan - Perlaksanaan Hukum Syariat Dalam Undang-undang Kedah

Perlaksanaan undang-undang syariat merupakan salah satu ciri penting negara Islam, termasuk kerajaan-kerajaan Islam yang wujud di Alam Melayu. Semenjak berdirinya Kerajaan Islam Perlak pada tahun 840 Masehi sehingga lawatan Marco Polo di Samudera Pasai pada 1292, telah dicatatkan bahawa undang-undang syariat telah dikuatkuasakan di negeri-negeri tersebut. Sedangkan di Tanah Melayu, Batu Bersurat Terengganu yang bertarikh 1303 adalah bukti artifak tentang perlaksanaan syariat. Di Kelantan dan Kedah, kerajaan Islam dikatakan wujud seawal abad ke-12, manakala Hukum Kanun Melaka menjadi antara undang-undang Islam terlengkap yang pernah dilaksanakan di Tanah Melayu.

Hukum Kanun Melaka dikatakan memberi pengaruh yang besar terhadap Undang-undang 99 Perak, Undang-undang Pahang dan juga Undang-undang Kedah. Undang-undang Kedah yang bertarikh 1650 mempunyai beberapa teks undang-undang meliputi Undang-undang Pelabuhan, Undang-undang Seri Paduka Tuan, Hukum Kanun Datuk Kota Setar, Cara Membuat Bunga Emas dan Undang-undang Hijrah Seribu Seratus Sembilan Puluh Sembilan. Undang-undang Kedah dikatakan ditulis dengan bersumberkan Undang-undang Melaka, tetapi ia lebih teratur. R.O Winsted yang menterjemahkan undang-undang ini ke bahasa Inggeris dalam JMBRAS VI: 1928 mencatatkannya sebagai “The Kedah Laws”.

Berbanding dengan Undang-undang Pelabuhan yang membicarakan tentang peraturan pelabuhan dan perdagangan termasuk soal cukai kepala pendatang asing, cukai pelabuhan, cukai timah, cukai hamba, piawaian sukat timbang, keamanan pelabuhan serta misi dan duta asing yang termasuk dalam undang-undang sivil Islam; Undang-undang Seri Paduka Tuan pula membicarakan keberlakuan undang-undang jenayah syariat di negeri Kedah. Manakala Hukum Kanun Datuk Kota Setar memperkatakan tentang perilaku raja-raja dan larangan menderhaka, dan Cara-cara Membuat Bunga Emas menghuraikan tentang pembuatan bunga emas dan bunga perak untuk dihantar ke Siam sebagai ufti. Undang-undang Hijrah Seribu Seratus Sembilan Puluh Sembilan yang menyerupai Hukum Kanun Melaka dan Undang-undang Laut Melaka melibatkan peraturan adat istiadat, hukum jenayah, hukum keluarga, hukum sukat timbang dan hukum berwakil.

Undang-undang Seri Paduka Tuan yang mengandungi 16 fasal memperkatakan hukum orang mencuri, menyamun, menyabung, makan madat, berjudi, menyembah berhala, minum arak dan tuak serta perbuatan haram di sisi Islam; tanggungjawab ketua kampung untuk mengawasi orang tidak berpuasa dan tidak solat Jumaat yang boleh dikenakan takzir; pembazaran zakat pertanian; jual beli dan penjagaan haiwan ternakan; dan juga masalah tanah (ihya ul-mawat). Adapun sebahagian undang-undang jenayah dan sivil Islam terdapat juga di dalam Undang-undang Hijrah Seribu Seratus Sembilan Puluh Sembilan iaitu hukum jenayah terhadap perbuatan mencuri, merompak, membunuh, mengamuk, mengganggu isteri dan tunang orang, berhutang, memfitnah dan menuduh orang. Undang-undang ini turut mempunyai undang-undang keterangan mengikut hukum Islam.

Perlaksanaan Undang-undang Kedah semenjak tahun 1650 ini membuktikan undang-undang syariat telah berkuat kuasa dalam semua aspek kehidupan umat Islam di negara ini, termasuk undang-undang jenayah syariat. Kesalahan-kesalahan jenayah hudud seperti mencuri (sariqah), merompak (hirabah), meminum minuman keras (syarab), mengamuk (bughah), bersekedudukan (zina) dan menuduh orang berzina (qazaf), termasuk kesalahan membunuh (qisas) adalah merupakan undang-undang yang telah terpakai sejak sekian lama di Tanah Melayu. Misalnya, dalam Undang-undang Kedah dicatatkan, “Adapun hukum orang yang mencuri titah itu dibunuh atau dibelah lidahnya atau dikupas kulit kepalanya dan suatu hukum dipotong tangannya”.

Lebih menarik lagi, Undang-undang Kedah dalam mencatatkan peraturan-peraturan yang berkait dengan kesalah jenayah, qisas dan takzir, dinyatakan pandangan al-Quran atau hukum Allah tentang hukum yang berkaitan tersebut. Dalam bab zina misalnya, ia mencatatkan, “Adapun hukum Allah Taala, jika ia muhsan itu direjam.” Kewujudan Undang-undang Kedah sejak abad ke-17 ini menunjukkan bahawa perjuangan PAS untuk menegakkan undang-undang syariat melalui pindaan Akta 355 dan juga Enakmen Jenayah Syariah II Kelantan 2015 adalah bukan perkara baru, tetapi mengembalikan semula undang-undang yang telah dicabul oleh penjajah setelah negara ini jatuh ke tangan mereka secara berperingkat semenjak jatuhnya Melaka pada 1511.

Disusun oleh: Arkib PAS

13 Mac 2017

PAS Cipta Sejarah Dalam Pilihan Raya Umum Negeri Terengganu 1959

Semenjak berlakunya perubahan politik selepas Tanah Melayu mencapai kemerdekaan, negeri-negeri Melayu mula mengadakan pilihan raya umum peringkat negeri secara berasingan bermula di Perlis dan Kedah pada 20 Mei 1959, dan berakhir di negeri Pahang pada 27 Jun 1959. Negeri Terengganu adalah negeri yang pertama di Pantai Timur mengadakan Pilihan Raya Umum Negeri iaitu pada 20 Jun 1959, sebelum Pilihan Raya Umum Persekutuan diadakan pada 19 Ogos 1959. Kemenangan ini juga menjadi sejarah kerana inilah kemenangan pertama gerakan Islam di seluruh dunia dalam sistem demokrasi sejak kejatuhan Khilafah Othmaniyah pada 1924.

PAS yang pertama kali menyertai Pilihan Raya Umum di Terengganu telah melakukan kejutan apabila berjaya menewaskan Perikatan dan Parti Negara dengan memperolehi 13 daripada 24 kerusi DUN yang dipertandingkan. PAS tidak menyertai Pilihan Raya Negeri Terengganu pada 29 Oktober 1954, kerana PAS Terengganu hanya ditubuhkan pada 6 Julai 1956. Ketika menyertai pilihan raya umum ini, usia PAS Terengganu baru mencecah tiga tahun.

Hari penamaan calon diadakan pada 16 Mei 1959, di mana PAS Terengganu telah berjaya menghantar calon untuk bertanding di kesemua 24 kerusi DUN yang dipertandingkan. Berikut adalah kerusi-kerusi DUN yang disertai oleh PAS iaitu Kuala Besut, Kg Raja, Ulu Besut, Besut Tengah, Setiu, Jeram, Langkap, Kuala Nerus, Batu Rakit, Kuala Terengganu Tengah, Batu Buruk, Bandar, Ladang, Bukit Besar, Binjai, Ulu Terengganu Timur, Ulu Terengganu Barat, Marang, Sura, Ulu Dungun, Paka Kerteh, Kemaman Utara, Chukai dan Kemaman Selatan.

Sebelum pilihan raya ini berlangsung, PAS telah mempunyai seorang wakil di Majlis Undangan Negeri Terengganu apabila Ahli Majlis Undangan Negeri Terengganu Kawasan Marang, Ustaz Mohd Taib Sabri Abdu Bakar menyertai PAS dari Perikatan selepas tidak berpuas hati dengan Umno dalam rundingan kemerdekaan pada 1957. Dalam Pilihan Raya Umum Negeri Terengganu 1959 ini, Ustaz Mohd Taib Sabri Abu Bakar sekali lagi bertanding dengan mewakili PAS dan dapat mempertahankan kerusi tersebut. Calon-calon PAS yang berjaya dalam pilihan raya ini ialah Tuan Guru Haji Wan Said Mohd Noor (Kuala Besut), Mohd Sanari Yunus (Kg Raja), Ustaz Hussin Jusoh (Ulu Besut), Mohamad Ismail (Besut Tengah), Mohd Daud Abdul Samad (Setiu), Ustaz Ahmad Azzam Mohd Hanafiah (Jeram), Tuan Guru Haji Abdul Kadir Muhammad (Kuala Terengganu Tengah), Tuan Guru Haji Syafie Long (Binjai), Ismail Yusof (Ulu Terengganu Timur), Omar Abdul Rahman (Ulu Terengganu Barat), Ustaz Mohd Taib Sabri Abu Bakar (Marang), Abu Bakar Mohd Salleh (Sura) dan Ustaz Omar Shukri Embong (Ulu Dungun).

Sedangkan calon-calon PAS yang tewas pula ialah Mohd Rashid Su (Batu Rakit), Tuan Guru Haji Abbas Mohamad (Kuala Nerus), Ngah Awang (Langkap), Su Mahmud Dato’ Amar (Batu Buruk), Mohamad Chik (Bandar), Da Abdul Jalil Awang (Ladang), Syed Ahmad Khalid (Bukit Besar), Ahmad Mahmood (Paka Kerteh), Abdul Rahman Salleh (Kemaman Utara), Wan Ngah Abdul Rahman (Chukai) dan Syed Noh Alwee (Kemaman Utara). Perikatan telah memprolehi tujuh kerusi dan Parti Negara memenangi empat kerusi di 11 DUN yang PAS tewas ini.

Hasil daripada kemangan yang dicapai oleh PAS dalam Pilihan Raya Umum Negeri Terengganu pada 20 Jun 1959 ini, PAS telah membentuk kerajaan yang diketuai oleh Mohd Daud Abdul Samad (Setiu) sebagai Menteri Besar Terengganu. Walau bagaimanapun, akibat krisis kepemimpinan yang berlaku, Kerajaan PAS Terengganu telah tumbang dalam undi tidak percaya pada 30 Oktober 1961. Dalam krisis kepemimpinan ini, Ustaz Ahmad Azzam Mohd Hanafiah (Jeram) dan Ustaz Mohd Taib Sabri Abu Bakar (Marang) yang masing-masing merupakan Exco Kerajaan Negeri dan Speaker DUN telah bertindak keluar PAS, manakala ADUN Parti Negara, Ismail Abbas (Langkap) pula bertindak menyertai PAS.

Ustaz Ahmad Azzam Mohd Hanifah yang menyertai semula PAS sebelum usul undi tidak percaya tersebut telah bertindak untuk berkecuali dalam pengundian bersama UstazHussin Jusoh (Ulu Besut) dan Mohamad Ismail (Besut Tengah), sedangkan Tuan Guru Haji Wan Said Mohd Noor (Kuala Besut) dan Tuan Guru Haji Abdul Kadir Mohamad (Kuala Terengganu Tengah) tidak hadir kerana diculik oleh agen Umno di Kuala Lumpur. Seorang lagi ADUN PAS, Omar Abdul Rahman (Ulu Terengganu Barat) diperintahkan keluar Dewan. Selepas undi tidak percaya ini, PAS telah memecat keahlian tiga ADUN yang berkecuali tersebut kerana mengkhianati parti, sedangkan dua ADUN yang diculik mengisytiharkan penyertaan mereka dalam Umno kemudiannya.

Disusun oleh: Arkib PAS

12 Mac 2017

“Qawarib An-Najah Fi Hayah Ad-Du’ah” - Karya Dr. Fathi Yakan Sebagai Teks Tarbiyah PAS

Perlaksanaan Sukatan Tarbiyah PAS 1982 sebagai aplikasi kepada program tarbiyah haraki oleh Lajnah Tarbiyah PAS Pusat telah mengenal pasti teks-teks rujukan untuk digunakan dalam program-program tarbiyah PAS. Tujuan utama penggunaan teks rujukan ini adalah untuk menyelaraskan pemikiran dan tindakan ahli-ahli PAS dalam menggerakkan PAS sebagai sebuah gerakan Islam. Salah seorang tokoh murabbi gerakan Islam antarabangsa yang menjadi rujukan ialah Sheikh Dr Fathi Yakan iaitu pemimpin Ikhwanul Muslimin Lubnan. Antara karya beliau yang terkenal ialah Qawarib an-Najah fi Hayah ad-Du’ah atau Bahtera Penyelamat Dalam Kehidupan Pendakwah.

PAS telah memilih untuk menjadikan karya terkenal Dr Fathi Yakan ini sebagai teks tarbiyahnya, khusus untuk tujuan pembinaan syakhsiah ahli-ahli sebagai pendakwah. Sebagai pendakwah, ahli-ahli dan pemimpin PAS perlu mempunyai kekuatan dalaman melalui pengukuhan iman kepada Allah dan mengenali musuh-musuhnya dari kalangan orang-orang kafir dan munafik, sedangkan iman itu mempunyai ciri-cirinya yang disebutkan oleh al-Quran, sekali gus menghendakkan setiap pendakwah mempunyai amalan-amalan yang melibatkan hubungan dengan Allah dan juga manusia. Pemilihan buku ini sebagai teks tarbiyah dapat menjawab persoalan-persoalan yang berlegar di sekitar pendakwah.

Buku Bahtera Penyelamat yang diterbitkan pertama kali di Malaysia oleh Dewan Pustaka Fajar, Shah Alam pada 1985 telah diterjemahkan oleh Ustaz Abdul Ghani Shamsuddin dan Ustaz Dr Zawawi Ali, di mana ia mengandungi empat bahagian utama. Bahagian pertama membahaskan tentang rintangan yang dihadapi dalam kehidupan pendakwah, manakala bahagian kedua membahaskan tujuh ciri keimanan yang mesti dimiliki oleh pendakwah. Dalam menghadapi cabaran dakwah, bahagian ketiga menjelaskan bekalan-bekalan yang mesti disediakan oleh pendakwah, sedangkan pada bahagian kelima di jelaskan dayung yang menjadi penyelamat dalam perjuangan seseorang pendakwah.

“Keistimewaan golongan ini (pendakwah) tentunya kerana ketinggian dan keikhlasan amal-amal kerohanian yang membasahi kehidupan angkatan muharrik Islam yang seluruh keupayaannya dan jiwa raga mereka dinafkahkan ke jalan Allah,” demikian ulasan Ustaz Ya’qub Muhammad Hussin, pemilik Dewan Pustaka Fajar ketika mengulas yang hasil yang hendak dibina terhadap golongan pendakwah melalui buku ini. Dengan harapan dan sasaran yang begitu tinggi inilah, PAS telah menjadikan buku Bahtera Penyelamat ini sebagai salah satu sumber rujukan tarbiyah dalam pembentukan ahli-ahlinya, dan ia telah digunakan oleh PAS dalam program tarbiyahnya semenjak pertengahan 1980-an.

Sheikh Dr Fathi Yakan, penulis buku ini merupakan seorang pemimpin Ikhwanul Muslimin Lubnan yang dilahirkan pada 9 Februari 1933 di Tripoli, Utara Lubnan dan meninggal dunia pada 13 Jun 2009. Beliau yang berkelulusan kedoktoran falsafah dalam bidang pengajian Islam telah memimpin Front Amal Islam, iaitu sebuah cabang IKhwanul Muslimin dan menghasil lebih 35 buah karya berkait pembentukan gerakan Islam, selain menubuhkan sebuah universiti, Jami’ah al-Jinan bersama isterinya, Dr Muna Haddad. Pada 1992, beliau menduduki kerusi Parlimen Jordan sebagai strategi dakwah silmiyah. Dalam sejarah gerakan Islam, pada 1964, Dr Fathi Yakan bersama Dr Faisal Maulawi telah menubuhkan al-Jamah al-Islamiyah, sebelum menubuhkan Jabhat al-Amal al-Isalami (Front Amal Islam) pada 2006.

Ulasan dan huraian Dr Fathi Yakan terhadap kehidupan pendakwah dalam buku ini menjadi begitu berkesan kerana ia bukan semata-mata bertolak dari keilmuan yang dimiliki oleh beliau yang begitu mendalam, tetapi juga oleh pengalaman dan penglibatan beliau dalam amal Islami sehingga beliau sangat dihormati sebagai tokoh gerakan Islam yang berwibawa pada abad ke-20. PAS sendiri, selain buku Bahtera Penyelamat, turut menjadikan beberapa karya beliau yang lain seperti Maza Yakni Intima’i lil Islam, Mutasaqitun Ala Tariq ad-Dakwah, Abjadiyat at-Tasawur al-Haraki lil Amal Islam, Kaifa Nad’u ila al-Islam dan lain-lain.

Disusun oleh: Arkib PAS

11 Mac 2017

“Al-Imam” - Majalah Islam Pertama Di Nusantara

Pergolakan politik umat Islam di seluruh dunia pada akhir abad ke-19 adalah difaktorkan oleh kemunduran berfikir setelah dijajah oleh kuasa Barat. Umat Islam bukan sahaja terkebelakang dalam dunia ilmu, tetapi juga telah mengalami kelumpuhan pengaruh politik yang menggoncang kekhalifahan. Menangani permasalahan ini, para ulamak telah mengambil langkah “membangunkan semula umat yang sedang tidur” dengan mengejutkan pemikiran mereka melalui penerbitan majalah reformis Islam. Salah sebuah majalah reformis Islam yang terpenting di Nusantara ialah al-Imam yang ditubuhkan di Singapura pada 1906.

Menurut Hamka, pengasas al-Imam, Syed Mohamad Salim al-Khalali menjelaskan tujuan ia ditubuhkan adalah kerana dirinya merasa terpanggil untuk membangunkan bangsa dan kaumnya dari lena ketiduran dan kemalasan yang telah menyerang sejak bertahun-tahun. Maka, atas asas ini, edisi pertama al-Imam menggariskan tujuannya , iatu “… bertujuan untuk mengingatkan mereka yang telah lupa, membangkitkan mereka yang sedang tertidur, membimbing mereka yang tersesat dan memberikan suara kepada mereka yang berbicara dengan kebijaksanaan (hikmah).” Atas asas untuk menggerakkan kesedaran umat inilah, maka edisi pertama al-Imam berjaya diteritkan pada Julai 1906 (Jamadil Akhir 1304), dengan dicetak oleh Matbaah Melayu Tanjung Pagar, Singapura dalam tulisan Jawi.

Tokoh utama yang membangunkan al-Imam ialah para reformer Islam iaitu Syed Sheikh al-Hadi, Sheikh Tahir Jalaluddin, Syed Mohamad Salim al-Khalali, Syed Mohamad bin Aqil, Sheikh Abbas Taha dan Abdullah Abdul Rahman. Syed Mohamad Salim al-Khalali bertindak sebagai mudir (director), sedang majalah al-Manar yang diterbitkan di Mesir oleh Sheikh Mohamad Abduh menjadi inspirasi utamanya. Abdullah Abdul Rahman dikatakan tokoh yang mendatangkan al-Manar ke Singapura untuk dijadikan rujukan. Sedangkan Syed Sheikh al-Hadi, Sheikh Tahir Jalaluddin, Sheikh Abbas Taha dan Syed Mohamad Aqil adalah penulis-penulis yang progresif di sebalik penerbitan majalah ini.

Ramai pengkaji mendakwa majalah al-Imam adalah majalah Islam yang pertama di Nusantara yang bukan sahaja berasaskan Islam, tetapi turut membawa agenda pembaharuan pemikiran rakyat. Majalah al-Imam mempunyai rangkaian wakil sehingga ke Maninjau, Padang Panjang dan Betawi, selain Singapura dan Semenanjung Tanah Melayu pada peringkat awal penubuhannya. Prof William Roof menganggap kemunculan al-Imam pada 1906 adalah permulaan kesedaran nasionalisme bagi orang Melayu di negara ini. Majalah ini dikatakan metamorfosis kepada majalah Urwatul Wustqa yang diterbitkan oleh Syed Jamaluddin al-Afghani dan Sheikh Mohamad Abduh di Paris pada 1884 serta majalah al-Manar yang diterbitkan di Kaherah oleh Syed Mohamad Rashid Redha pada1897. Bahkan menurut Hamka, al-Imam mengambil haluan al-Manar dari segi kandungan dan objektif pembaharuannya.

Majalah al-Imam telah bertahan penerbitannya sehingga awal 1909, di mana penerbitannya terpaksa dihentikan atas faktor-faktor kewangan. Walaupun hayatnya tidak panjang, tetapi al-Imam selaku akhbar Islam yang pertama di Nusantara dan membawa agenda reformasi agama, ia telah berjaya menggerakkan kesedaran agama dan politik di kalangan umat Islam di seluruh Nusantara, kerana edarannya yang berkembang di Sumatera, Jawa dan Semenanjung Tanah Melayu. Selepas al-Imam terkubur pada 1909, muncul pula akhbar-akhbar baru yang mendukung pemikiran reformis seperti al-Munir (1911), al-Akhbar (1913), al-Munir al-Manar (1918) dan lain-lain di Sumatera; sedangkan di Tanah Melayu telah terbit Idaran Zaman (1925), al-Ikhwan (1926), Saudara (1928), Warta Malaya (1931), Majlis (1931) dan lain-lain.

Kesan daripada pemikiran pembaharuan Islam yang dibawa oleh al-Imam bukan sahaja membawa kepada kemunculan majalah-majalah reformis di Tanah Melayu, tetapi telah memunculkan madrasah-madrasah bermula dengan Madrasah al-Iqbal yang ditubuhkan oleh Syed Sheikh al-Hadi di Singapura pada 1908, sebelum ia berkembangan di Melaka, Kelantan dan Pulau Pinang. Dari aspek yang lain, akhbar Saudara pula berjaya menubuhkan kelab pembacanya, Persatuan Persaudaraan Sahabat Pena Malaya (PASPAM), iaitu pertubuhan separa politik bertaraf nasional yang pertama di Malaya pada 1934. Kemunculan al-Imam pada 1906 bukan sahaja memulakan akhbar Islam di Nusantara, tetapi turut memacu pertumbuhan sistem pendidikan madrasah dan penubuhan organisasi Islam bertaraf nasional.

Disusun oleh: Arkib PAS

10 Mac 2017

“Islam : Agama dan Kedaulatan” - Karya Pemikiran Politik Islam Yang Diharamkan Kerajaan

Perubahan politik dunia ekoran kejatuhan Khilafah Othmaniyah pada 3 Mac 1924 telah membentuk kesedaran ulamak untuk membincangkan tentang kepentingan politik, pemerintahan dan kenegaraan dalam sistem hidup umat Islam. Fahaman sekular yang melanda umat Islam akibat penjajahan Barat telah memyebabkan mereka memandang serong kepada sistem politik Islam, bahkan menganggap politik bukan sebahagian daripada agama. Menghadapi penularan fahaman sesat inilah, para ulamak Melayu mula menuliskan tentang pemikiran politik Islam.

Di kalangan ulamak Tanah Melayu, yang terawal memperkatakan tentang politik Islam selepas jatuhnya kekhalifahan ialah Tuan Hussin Kedah melalui karyanya, “Taslih Buldan” pada 1936, diikuti oleh Maulana Abdullah Noh dengan “Semangat Perajurit-perajurit Muslimin” pada 1947. Selepas Perang Dunia Kedua, Ustaz Zulkifli Mohamad telah menghasilkan karyanya, “Masyarakat dan Syariat” pada 1954, manakala Dr Burhanuddin al-Helmy menghasilkan “Agama dan Politik” dalam tahun yang sama, sebelum Sheikh Abdul Qadir al-Mandili menuliskan “Islam: Agama dan Kedaulatan” pada 1959, serta “Tatanegara Islam,” karya Ustaz Budiman Radhi terbitan 1963. Perkembangan ini banyak didorong oleh kesedaran para ulamak tentang kegelinciran pemikiran umat berkait dengan politik dan kenegaraan.

Kemerdekaan yang dicapai pada 31 Ogos 1957 adalah “kemerdekaan yang kosong” menurut pendapat Dr Burhanuddin al-Helmy kerana perjuangan PAS untuk memartabatkan Islam di atas kemerdekaan telah digagalkan oleh pemikiran kebangsaan sekular Umno. Para ulamak PAS selain Dr Burhanuddin al-Helmy dan Ustaz Zulkifli Mohamad, termasuklah Sheikh Abdul Qadir al-Mandili dan Ustaz Budiman Radhi mula membahaskan secara akademik tentang hakikat kenegaraan dan pemerintahan menurut kaca mata Islam. Atas sebab inilah, Sheikh Abdul Qadir al-Mandili menghasilkan beberapa karya lain seperti “Pendirian Agama Islam Daripada Kaum Feudal dan Kapitalisme dan Sosialis dan Komunisme;” “Menakutkan Daripada Memasukkan Kanak-kanak ke Dalam Sekolah Bangsa Kafir;” dan “Kebagusan Undang-undang Allah dan Kecelaan Undang-undang Ciptaan Manusia”.

Sheikh Abdul Qadir Abdul Mutalib al-Mandili (1910-1965) adalah seorang ulamak yang berasal dari Tanapuli Selatan, Sumatera. Beliau yang berketurunan Mandailing ini telah mendapat pendidikan Belanda di Tanapuli sebelum berhijrah ke Tanah Melayu dan belajar agama di beberapa pondok di Kedah antara 1924-1936. Salah seorang guru beliau ialah Sheikh Wan Ibrahim Abdul Qadir (Pak Chu Him Gajah Mati), sebelum berguru dengan Sheikh Wan Ismail Abdul Qadir (Pak Da Eil) dan ulamak-ulamak lain di Mekah sejak 1936. Setelah itu beliau menjadi guru di Masjidil Haram dan berjaya menghasilkan 24 buah kitab berbahasa Melayu dan Arab dalam pelbagai bidang. Karya beliau yang paling terkenal ialah Penawar Bagi Hati, kitab tasawuf yang masih digunakan di masjid-masjid institutsi pendidikan Islam di seluruh Nusantara. Beliau dikatakan memainkan peranan utama terhadap penubuhan PAS Cawangan Mekah pada 1954.

Selain bidang ilmu tasawuf dan fiqh ibadat, Sheikh Abdul Qadir al-Mandili juga telah berjaya menghasilkan kitab fiqh siyasah, “Islam: Agama dan Kedaulatan” yang dicetak kali kedua untuk Tanah Melayu pada 1959 oleh The United Press, Pulau Pinang hasil susunan semula oleh Pak Chu Him. Sheikh Abdul Qadir al-Mandili dalam kata pengantarnya menyebutkan bahawa buku ini ditulis sebagai “hadiah kepada saudara-saudara yang berjuang di lapangan agama Islam.” Ia merupakan respon beliau terhadap kegagalan menjadikan Tanah Melayu sebagai negara Islam sesudah kemerdekaannya, selain mengulas isu-isu berkait hukum kerjasama dengan orang bukan Islam, masalah loteri Umno, hukum menyokong selain daripada parti Islam dan sebagainya.

Kitab “Islam: Agama dan Kedaulatan” ini telah menghuraikan tentang pemerintahan Islam, menghukum sebagai tabiat Islam, sifat-sifat kerajaan Islam, tanggungjawab kerajaan melaksanakan hukum Allah, musyawarah dalam pemerintahan, kekhalifahan dan hukum berkongsi dengan orang kafir dalam memerintah negara. Di bahagian akhir kitab ini, Sheikh Abdul Qadir al-Mandili telah menjawab isu-isu yang berbangkit di Tanah Melayu berkait politik dan undang-undang Islam. Walau bagaimanapun, ketika tercetusnya isu takfir pada tahun 1963, Kerajaan Perikatan dikatakan telah bertindak mengharam kitab ini kerana kandungannya dikatakan merugikan politik Umno.

Disusun oleh: Arkib PAS

9 Mac 2017

Tarbiyah Haraki - Pemangkin Kekuatan Perjuangan PAS

Tarbiyah adalah elemen pembeza yang paling ketara dalam gerakan politik di Malaysia terutamanya untuk membezakan antara PAS dengan parti-parti politik yang lain. Sebagai sebuah gerakan Islam, PAS bergerak melalui tiga tunjang utama iaitu tarbiyah, dakwah dan siasah. Lalu elemen tarbiyah inilah yang membina kekuatan yang menunjangi perjuangan PAS, di mana ahli-ahlinya begitu kental mempertahankan dasar, tujuan dan hala tuju perjuangan mereka.

“Tarbiyah” adalah perkataan bahasa Arab yang berasal dari akar kata “raba yarbu tarbiyah” yang bermaksud pendidikan dan pengasuhan. Dari segi istilah, tarbiyah memberi makna suatu cara terbaik (ideal) dalam berinteraksi dengan fitrah manusia, baik secara langsung (berupa kata-kata) mahupun secara tidak langsung (berupa keteladanan, sesuai dengan sistem dan wasilahnya yang khas) untuk memproses perubahan dalam diri manusia menuju keadaan yang lebih baik. Tarbiyah Islamiyah adalah proses penyiapan manusia yang shalih, yakni agar tercipta suatu keseimbangan dalam potensi, tujuan, ucapan dan tindakannya secara keseluruhan.

Kerana pentingnya tarbiyah ini, maka semua gerakan Islam meletakkan tarbiyah sebagai komponen utama mereka, di samping politik (siasah) dan dakwah. Sarekat Islam yang wujud sejak akhir 1905 di Indonesia telah membentuk sistem tarbiyahnya sendiri terutama di bawah Haji Omar Said Cokroaminoto dalam menghadapi ancaman sosialisme selepas 1912, dan disambung oleh Pak Natsir dalam Masyumi sejak 1943. Sedangkan as-Syahid Hassan al-Banna sangat terkenal dengan model tarbiyah Ikhwanul Muslimin semenjak 1928, sebelum Syed Abul A’la al-Maududi membangunkan model tarbiyah Jamiat Islami di India pada 1941.

Dalam sejarah PAS sendiri, program tarbiyah telah wujud semenjak awal 1950-an lagi di mana PAS memberi fokus untuk membentuk generasi baru melalui pentarbiyahan kepada para pelajar dan pemuda. Melalui gerakan pelajar, Kesatuan Pelajar Agama Se-Malaya (KPAS) yang ditubuhkan pada 1954, PAS telah mengembangkan tarbiyah kepada para pelajar di sekolah-sekolah dan institusi pendidikan di seluruh Tanah Melayu. Mulai 1963, Dewan Pemuda PAS menjadikan teks-teks tarbiyah Ikhwanul Muslimin sebagai rujukan tarbiyah mereka, selain buku-buku dari Indonesia. Sedangkan mulai 1965, lebih banyak perkemahan tarbiyah, kursus-kursus dan latihan kepemimpinan diadakan, termasuk Gerakan Syuhada dan Gerakan SPEM yang diadakan pada akhir 1970-an.

Menjelang pertengahan 1970-an, kemunculan tokoh-tokoh ulamak muda yang menerima tarbiyah Ikhwanul Muslimin seperti Tuan Guru Haji Abdul Hadi Awang, Ustaz Harun Taib, Ustaz Nakhaie Ahmad, Ustaz Yahya Othman dan lain-lain telah mengembangkan sistem tarbiyah haraki dalam PAS. Semenjak itu, pergerakan tarbiyah PAS menjadi lebih tersusun, terarah dan mengikuti manhaj yang bertepatan dengan perkembangan semasa. Bahkan, mulai 1982, Lajnah Tarbiyah PAS Pusat telah menyiapkan Sukatan Tarbiyah PAS sebagai panduan keseluruhan gerakan tarbiyah haraki PAS, terutama dalam menghadapi tarbiyah yang disusun oleh ABIM dan IRC sejak pertengahan 1970-an. Kini, sistem tarbiyah haraki telah dilaksanakan sepenuhnya dalam PAS di semua peringkat.

Program tarbiyah haraki dan perkaderan ini telah mengubah tarbiyah PAS dari aspek program dan aktiviti, keahlian dan kepemimpinan serta peranan ulamak dalam membangunkan parti. Dengan slogan “Allah matlamat kami, Rasul pimpinan kami, al-Quran panduan kami, jihad jalan kami dan syahid cita-cita kami,” PAS telah berjaya membina kekuatan syakhsiah ahli-ahlinya dalam perjuangan menegakkan agama Allah.

Secara umumnya, tarbiyah haraki adalah program tarbiyah berkala dalam membentuk peribadi muslim sebagai pejuang Islam melalui usrah, tamrin, mukhayyam, rehlah, nadwah, liqa fikri dan juga ijtimak yang melibatkan seluruh ahli PAS di cawangan, kawasan, negeri dan pusat. Peringkat tarbiyah harakiyah ini disusun dalam tiga tahap iaitu taarif (pengenalan), takwin (pembentukan) dan tanfiz (perlaksanaan).

Kegagalan ahli-ahli dan pimpinan PAS di semua peringkat dalam mengikuti program tarbiyah haraki ini akan menyebabkan berlakunya pergeseran fikrah dan konflik dalam amal. Sebahagian besar isu keciciran dari jalan dakwah adalah difaktorkan oleh kegagalan proses tarbiyah yang dilalui oleh mereka, sehingga mereka tidak dapat menghadapi serangan pemikiran moden dan penyelusupan musuh, tidak memahami stategi politik berasaskan siyasah syar’iyah, melepaskan pergantungan kepada Allah dan hilang keyakinan kepada Islam, yang akhirnya menyebabkan berlaku perubahan hadaf dalam perjuangan dan gagal untuk istiqamah bersama Islam.

Disusun oleh: Arkib PAS

8 Mac 2017

Ustaz Wan Sulaiman - Pembangun Gerak Kerja PAS Kelantan

Kebangkitan politik Islam di Kelantan bermula apabila Tuan Guru Haji Hussein Che Dol, Naib Yang Dipertua Agung PAS mengadakan lawatan kerja ke Kelantan dalam bulan September 1952. Dalam rangka lawatan ini, beberapa siri penerangan tentang dasar, tujuan dan hala tuju perjuangan PAS ini, majlis pertama diadakah pada 9 September 1952 di Kampung Dalam Kemunting, Pasir Puteh, iaitu di rumah Ustaz Adam Kamil Mohd Salleh, seorang guru agama Sekolah Majlis.

Sejarah penubuhan dan perkembangan PAS Pasir Puteh tidak boleh dipisahkan daripada tokoh besarnya, Ustaz Wan Sulaiman Ibrahim yang juga ipar kepada Ustaz Adam Kamil Mohd Salleh. Setelah Ustaz Adam Kamil memimpin PAS Pasir Puteh antara 1954 hingga 1957, Ustaz Wan Sulaiman mengambil kepemimpinan PAS Pasir Puteh sebagai Yang Dipertua mulai 1957 hingga 1983. Beliau bukan sahaja menjadi watak penting dalam perkembangan PAS Pasir Puteh, tetapi juga PAS Kelantan. Sepanjang tempoh PAS memerintah Kelantan kali pertama (1959-1978), PAS Pasir Puteh berada di bawah kepemimpinan beliau sepenuhnya.

Ustaz Wan Sulaiman adalah seorang tokoh yang lahir dalam keluarga ternama di Pasir Puteh. Ayahnya, Haji Ibrahim adalah penghulu mukim Tebing Tinggi pada zaman British dan merupakan seorang yang berharta dan berpengaruh. Antara anak Penghulu Haji Ibrahim yang terkenal ialah Haji Wan Ismail Ibrahim, seorang peguam yang pernah menjadi Timbalan Menteri Besar Kelantan antara 1974-1977 dan pernah menjadi Bendahari Agung PAS pada zaman Dato’ Mohd Asri Haji Muda. Manakala Ustaz Adam Kamil, Yang Dipertua PAS Cawangan Pasir Puteh yang pertama itu adalah menantunya.

Ustaz Wan Sulaiman dilahirkan di Kampung Padang Siam, Pasir Puteh dalam tahun 1919, iaitu empat tahun selepas peristiwa Musuh Tok Janggut yang membangkitkan perjuangan politik Islam di Pasir Puteh itu. Salah satu sumbangan besar Penghulu Haji Ibrahim ialah penyediaan pendidikan yang berkualiti dalam membina anak-anaknya. Ustaz Wan Sulaiman pada awalnya memasuki Sekolah Melayu Pasir Puteh (sekarang Sekolah Lelaki Pasir Puteh) pada 1926 hingga 1931. Antara bekas pelajar sekolah ini yang terkenal ialah Haji Mohd Daud Abdul Samad, bekas Menteri Besar PAS Terengganu (1959-1961). Setelah itu, beliau diberikan didikan agama oleh ayahnya.

Pada 1932, beliau dihantar ke Pondok Bukit Abal dan berguru dengan Tuan Guru Haji Awang selama dua tahun, sebelum memasuki Pondok Kenali. Seketika berada di pondok ini, Tok Kenali meninggal dunia dan beliau berpindah ke Masjid Muhammadi untuk berguru dengan Tuan Guru Haji Ali Pulau Pisang, Tuan Guru Haji Yaakub Legor, Tuan Guru Haji Saad Kangkung dan Tuan Guru Haji Abdullah Tahir. Pada akhir 1934, beliau memasuki pengajian tinggi di Kuliah al-Attas, Johor Bahru sehingga 1938 yang ketika itu Sheikh Fadhlullah Suhaimi adalah seorang gurunya.

Ustaz Wan Sulaiman mula menjadi guru di Madrasah Ibrahimiyah, Padang Pak Amat mulai 1938 hingga 1940, dan menjadi guru agama Majlis pada akhir 1940 dengan mengajar Madradah Muhammadiyah Jalan Merbau (Maahad Muhammadi sekarang) sehingga 1946. Selepas Perang Dunia Kedua, beliau menjadi guru di Madrasah Saniah Pasir Puteh, di samping turut mengajar di Pondok Tuan Guru Haji Wan Hassan Wakaf Bunut dan Pondok al-Balaghul Mubin, Dalam Kemunting sehingga 1951.

Kerana kecemerlangan tugasnya, pada tahun 1951, beliau dilantik sebagai Penolong Pegawai Zakat Majlis merangkap Nazir Sekolah-sekolah Agama Majlis sehingga 1959. Dalam tahun 1959 itu, beliau selaku Yang Dipertua PAS Pasir Puteh telah meletakkan jawatan dan bertanding dalam Pilihan Raya Umum 1959 di DUN Pasir Puteh Tengah. Ekoran kemenangan PAS pada 1959 ini, beliau dilantik sebagai Ahli Majlis Mesyuarat Kerajaan (Exco) Kelantan 1959-1964.

Selaku Pengerusi Jawatankuasa Agama dan Dakwah yang bertanggungjawab ke atas pendidikan Islam, Ustaz Wan Sulaiman bertanggungjawab mengatur pengambilalihan sekolah-sekolah agama di Kelantan, mewujud biasiswa pelajaran agama, mewujudkan Pegawai Muballigh, melantik guru-guru agama di sekolah kerajaan dan membangunkan masjid-surau di seluruh Kelantan. Ustaz Wan Sulaiman juga turut dilantik sebagai Naib Yang Dipertua Majlis Agama Islam dan Adat Istiadat Melayu Kelantan (MAIK) antara 1959 hingga 1964.

Walaupun telah melaksanakan tugas dengan cemerlang, namun Ustaz Wan Sulaiman gagal mempertahankan kerusi DUN Pasir Puteh Tengah pada 1964 dan 1969, sebaliknya memenangi kerusi Parlimen Pasir Puteh pada 1969 dan 1974. Beliau menjadi Ahli Parlimen Pasir Puteh antara 1969 hingga 1978. Selepas krisis politik Kelantan pada 1977, beliau tidak lagi bertanding dalam pilihan raya umum. Namun tetap berkhidmat sebagai Ahli Majlis MAIK semenjak 1964 dan menjadi Ahli Jawatankuasa JASA (sekarang YIK) yang ditubuhkan pada 1974.

Krisis politik yang melanda Kelantan pada 1978 kemudiannya membawa kepada perpecahan PAS kali kedua pada 1983. Dato’ Mohd Asri Haji Muda yang menubuhkan Hamim telah mendapat sokongan daripada Ustaz Wan Sulaiman. Semenjak menyertai Hamim pada 1983, beliau tidak lagi aktif berpolitik sehingga akhir hayatnya pada 25 November 2004. Sepanjang penglibatan beliau bersama PAS semenjak 1952 hingga 1983, sumbangan beliau sangat besar kepada PAS Kelantan dan Kerajaan PAS Kelantan khususnya, dan pembangunan umat Islam secara umumnya.

Disusun oleh: Arkib PAS