14 November 2008 : PAS Kedah Umum Menteri Besar Potong Gaji RM10 Ribu Sebulan Untuk Rakyat

Artikel asal oleh : Dr. Mohd Fadhli Ghani (Institut Al-Balaghul Mubin)

Pada hari ini dalam tahun 2008, PAS Kedah telah mengumumkan kepada PAS Kawasan-kawasan di Kedah bahawa Menteri Besar Kedah yang juga Pesuruhjaya PAS Kedah, Dato' Seri Ustaz Haji Azizan Abdul Razak telah memotong elaunnya sebagai Menteri Besar Kedah kebanyakkan RM10,000 sebulan dan ia disalurkan kepada agensi-agensi kerajaan untuk dikembalikan kepada rakyat. Timbalan Pesuruhjaya PAS Kedah, Ustaz Haji Hassan Abdul Razak pada 20 November 2008 telah memaklumkan kepada media bahawa pengumuman tersebut telah dibuat kepada pimpinan PAS Kawasan-kawasan dalam program taklimat dasar-dasar Kerajaan PR Kedah.

Pengumuman ini telah dibuat ekoran fitnah yang tersebar mengatakan Menteri Besar Kedah itu hidup bermewah-mewah selepas menjawat jawatan ketua kerajaan itu. Dato' Seri Ustaz Azizan Abdul Razak, bekas pensyarah kanan UKM merupakan seorang lulusan syariah dan undang-undang dari Universiti al-Azhar, Mesir dan memiliki ijazah sarjana dalam bidang undang-undang dari University of Kent. Beliau juga pernah berkhidmat sebagai pensyarah pelawat di Mindanao State University dan pensyarah sambilan di Universiti Islam Antarabangsa Malaysia (UIAM). Sebelum menjadi Menteri Besar Kedah selepas Pilihan Raya Umum 2008, beliau adalah ADUN Sala sejak 1996, sebelum menjadi ADUN Sungai Limau mulai 2004. Bekas Naib Presiden PAS yang juga Ahli Majlis Syura Ulamak PAS ini kemudiannya dilantik sebagai Menteri Besar Kedah yang ke-10 pada 9 Mac 2008 menggantikan Dato' Seri Mahadir Khalid setelah Barisan Alternatif (BA) yang menggabungkan PAS dan PKR berjaya menguasai DUN Kedah dalam Pilihan Raya Umum 2008.

Setelah itu, kerajaan Kedah dikenali sebagai Kerajaan Pakatan Rakyat (PR) Kedah ekoran penubuhan PR pada 1 April 2008 yang turut disertai oleh DAP. Setelah beberapa bulan menjadi Menteri Besar, tersebar fitnah bahawa Dato' Seri Ustaz Azizan Abdul Razak telah hidup bermewah-mewah selepas menjawat jawatan tersebut, iaitu satu usaha musuh untuk memburuk-burukan nama beliau, sekali gus merosakkan imej Kerajaan PR Kedah. Menurut Ustaz Haji Hassan Abdul Razak, sejak mula dilantik menjadi Menteri Besar Kedah pada 9 Mac 2008, Ustaz Azizan Abdul Razak telah memutuskan supaya elaun bulanannya sebagai Menteri Besar Kedah dipotong sebanyak RM10,000 daripada RM14,100 sebulan yang dibayar oleh kerajaan.

Elaun yang dipotong itu kemudiannya telah diagih-agihkan kepada agensi-agensi kerajaan bagi membolehkan ia dikembalikan untuk kepentingan rakyat, selain disalurkan kepada parti untuk menggerakkan aktiviti politik, dakwah dan tarbiyah. Sebelum itu, pada 17 Mac 2008, Menteri Besar Kedah itu telah mengumumkan kepada media bahawa Kerajaan BA Kedah akan melaksanakan pemotongan elaun Menteri Besar dan anggota Exco Kerajaan Kedah pada kadar yang akan ditetapkan kemudian. Cadangan ini adalah berdasarkan janji dalam Manifesto PAS Kedah yang mahu melaksanakan dasar berjimat-cermat dalam perbelanjaan awam dengan memotong elaun dan keistimewaan yang tidak munasabah. Namun begitu, Ustaz Azizan Abdul Razak tidak pernah mendedahkan kepada media bilakah dasar baru ini akan dilaksanakan dan berapakah potong elaun yang dibuat, kerana ketika ini ia masih di peringkat kajian. Namun begitu, dasar tersebut telah dilaksanakan sejak bulan pertama PAS memimpin Kerajaan Kedah.

Menteri Besar Kedah itu dikatakan bertindak demikian kerana mengikuti jejak langkah Mursyidul Am PAS yang juga Menteri Besar Kelantan, Tuan Guru Dato' Haji Nik Abdul Aziz Nik Mat yang telah memotong 45 peratus daripada gaji untuk disalurkan kepada parti dan juga rakyat sejak tahun 1990. Begitu juga dengan tindakan Presiden PAS, Dato' Seri Tuan Guru Haji Abdul Hadi Awang yang tidak mengambil elaun-elaun keistimewaan ketika menjadi Menteri Besar Terengganu antara 1999-2004. Memandangkan fitnah yang tersebar ini, dalam satu program taklimat dasar-dasar Kerajaan PR Kedah kepada PAS Kawasan-kawasan pada 14 November 2008, Pesuruhjaya PAS Kedah itu telah mendedahkan tindakan berjimat-cermat beliau yang sekali gus menolak fitnah yang tersebar sebelum ini. Menurut beliau, sebelum ini beliau merahsiakannya kerana "(hendak) berbuat baik tidak perlu dihebah-hebahkan."

13 November 1964 : Pertemuan PAS Kelantan Dengan Wakil Rakyat Berhubung Lawatan Tun Abdul Razak

Artikel asal oleh : Dr. Mohd Fadhli Ghani (Institut Al-Balaghul Mubin)

Pada hari ini dalam tahun 1964, satu majlis pertemuan di antara Badan Perhubungan PAS Kelantan dengan ahli-ahli Dewan Undangan Negeri (ADUN) dan ahli Parlimen PAS telah diadakan kerana membincangkan isu lawatan Timbalan Perdana Menteri, Tun Abdul Razak Hussein ke Kelantan. Pertemuan antara Mohd Asri Haji Muda, Timbalan Yang Dipertua Agung PAS yang juga Menteri Besar Kelantan dengan Timbalan Presiden Umno itu telah menimbulkan isu dalaman kepada parti dan kerajaan kerana Mohd Asri Haji Muda bukan mengadakan pertemuan dengan Tun Abdul Razak Hussein tanpa pengetahuan parti, tetapi juga telah bersetuju menerima bantuan kewangan dari Kerajaan Pusat dari sumber syubhah. Bagi menyelesaikan kekusutan ini, Badan Perhubungan PAS Kelantan telah mengada pertemuan dengan wakil-wakil rakyat untuk membincangkan isu tersebut.

Mohd Asri Haji Muda yang menjadi Menteri Besar Kelantan selepas Pilihan Raya Umum 1964 menggantikan Ustaz Dato' Haji Ishak Lotfi Omar telah mengambil kesempatan dari lawatan Tun Abdul Razak Hussein ke Kelantan untuk menyelesaikan beberapa masalah pentadbiran dan pembangunan Kelantan. Timbalan Perdana Menteri itu dalam rangka lawatannya ke Kelantan antara 5-8 November 1964 selepas berlangsungnya Pilihan Raya Kecil DUN Tumpat Tengah pada 10 Oktober 1964. Sempena lawatan ini, Tun Abdul Razak Hussein telah mengambil kesempatan untuk mengunjungi Menteri Besar Kelantan pada 5 November 1964. Menteri Besar Kelantan pula mengambil kesempatan daripada pertemuan ini untuk menyampaikan hasrat Kelantan dalam menyelesaikan isu-isu pembangunan.

Pertemuan ini telah dihadiri oleh Timbalan Menteri Besar Kelantan, Setiausaha Politik Menteri Besar Kelantan dan Pengerusi Jawatankuasa Pembangunan Luar Bandar Kelantan bersama pegawai-pegawai utama Kelantan, selain pegawai-pegawai Persekutuan yang mengiringi Timbalan Perdana Menteri. Antara isu-isu pembangunan utama yang dibincangkan dalam pertemuan ini ialah tuntutan Kelantan supaya Persekutuan meningkatkan jumlah bantuan tahunan Kerajaan Pusat kepada Kelantan, supaya Persekutuan menyiapkan pembinaan jalan-jalan raya yang terbengkalai dan memperbanyakkan pembinaan jalan-jalan raya yang baru di Kelantan dan supaya Persekutuan membiayai pembinaan dua buah rancangan parit dan tali air di Kelantan dalam tempoh Rancangan Malaysia Pertama (1966-1970). Selain itu juga, Kelantan telah bersetuju untuk menerima bantuan kewangan bagi pembangunan masjid dan surau jika disalurkan melalui Jawatankuasa Pembangunan Luar Bandar Negeri dan bersetuju untuk menerima skim rancangan tanah Lembaga Kemajuan Tanah Persekutuan (Felda) jika Persekutuan menerima syarat-syarat yang ditetapkan oleh Kerajaan Negeri.

Namun begitu, di sebalik kejayaan rundingan kedua-dua pihak ini sehingga Mohd Asri Haji Muda dikatakan oleh media sebagai berjaya "menyihir Tun Abdul Razak," Menteri Besar Kelantan itu menerima kritikan keras daripada sebahagian pimpinan PAS Kelantan. Ada pemimpin PAS Kelantan menganggap apa yang ditawarkan oleh Persekutuan itu adalah "gula yang mengandungi racun" sehingga ia dipandang negatif. Ada juga yang mempersoalkan percubaan merapakat hubungan Negeri-Pusat sebagai kerjasama politik PAS-Umno. Untuk menyelesaikan kekusutan ini, satu pertemuan antara ahli-ahli Badan Perhubungan PAS Kelantan dan wakil-wakil rakyat PAS telah diadakan pada 13 November 1964 untuk membolehkan Menteri Besar Kelantan itu memberikan penjelasan dan menjawab persoalan-persoalan yang ditubuhkan, sekali gus merungkai kekusutan tersebut.

12 November 1983 : PAS Anjurkan Seminar Tarbiyah Dan Kepimpinan Perjelas Konsep 'Hizbullah'

Artikel asal oleh : Dr. Mohd Fadhli Ghani (Institut Al-Balaghul Mubin)

Pada hari ini dalam tahun 1983, PAS Pusat telah menganjurkan satu Seminar Tarbiyah dan Kepemimpinan PAS selama dua hari di Masjid Rusila, Terengganu untuk memperjelaskan konsep 'hizbullah' dan 'hizbussyaitan' kepada pimpinan dan ahli-ahli PAS. Dua pembentang utama dalam seminar ini ialah Tuan Guru Haji Abdul Hadi Awang, Naib Yang Dipertua Agung PAS dengan tajuk "Parti Allah dan Parti Syaitan" dan Ustaz Mohd Nakhaie Ahmad, Naib Yang Dipertua Agung PAS yang membawa tajuk "Sikap dan Pendirian PAS Terhadap Beberapa Masalah Semasa." Seminar ini adalah antara langkah awal PAS untuk mengukuhkan dalamannya setelah berjaya mengasaskan kepemimpinan ulamak dan menangani krisis perpecahan parti selepas perletakan jawatan oleh bekas Yang Dipertua Agung PAS, Dato' Mohd Asri Haji Muda.

Seminar selama dua hari yang disertai oleh pimpinan PAS pelbagai peringkat dari seluruh negara ini telah didedahkan oleh Tuan Guru Haji Abdul Hadi Awang tentang ciri-ciri 'hizbullah.' Antara ciri-ciri utama 'hizbullah' ialah mereka redha kepada Allah dan Allah redha kepada mereka, bersikap lemah-lembut terhadap orang mukmin, bertegas dengan orang kafir dan berjihad di jalan Allah tanpa rasa takut terhadap golongan yang mencela. Matlamat 'hizbullah' pula adalah untuk menegakkan daulah dan khalifah Islam iaitu negara yang menegakkan hakimiyah Allah dan dipimpin oleh orang yang benar-benar beriman. Naib Yang Dipertua Agung PAS itu juga telah mempertegaskan bahawa menjadi kewajipan bagi setiap ahli PAS untuk menubuhkan cawangan hizbullah di setiap daerah atau tempat supaya perjuangan menegakkan agama Allah dapat dilaksanakan. 

Menurut beliau juga, usaha melaksanakan hukum-hukum Allah dalam semua aspek kehidupan, menyatukan umat Islam dan berjihad di jalan Allah hanya dapat dibuat dengan tertegaknya khilafah Islam. Tentang kewujudan hizbullah, beliau menegaskan, di setiap negara umat Islam hanya perlu wujud satu sahaja parti Islam, namun beliau tidak menolak kemungkinan mengadakan kerjasama dengan parti-parti Islam yang lain bagi menghadapi golongan nasionalis sekular "yang tidak bersedia menegakkan Islam sebagai ad-diin" dalam usaha menegakkan negara Islam. Tuan Guru Haji Abdul Hadi Awang turut menjejaskan bahawa hubungan darah, keluarga dan bangsa walaupun dibenarkan oleh Islam, tetapi jika ia memisahkan antara 'bendera Allah' dengan 'bendera syaitan,' maka hubungan tersebut tidak bererti lagi.

Dalam pada itu, seorang lagi Naib Yang Dipertua Agung PAS, Ustaz Mohd Nakhaie Ahmad dalam pembentangannya telah menjelaskan sikap PAS terhadap isu-isu semasa ketika itu termasuk isu penglibatan PAS dalam demokrasi dan pilihan raya, Revolusi Iran yang berlaku pada 1979, penyelewengan dan skandal Bumiputera Malaysian Finance (BMF) dan krisis Perlembagaan Persekutuan yang melibatkan kedudukan Raja-raja Melayu. Beliau menegaskan bahawa PAS memilih jalan pilihan raya untuk menegakkan cita-cita Islamnya dan PAS tidak boleh menerima undang-undang yang tidak berdasarkan syariat Allah, kerana itu PAS wajib berjuang menegakkan negara Islam. Seminar yang berlangsung pada 12-13 November 1983 ini telah berjaya membentuk kefahaman ahli-ahli dan pimpinan PAS tentang isu-isu semasa politik negara, konsep perjuangan Islam melalui hizbullah dan juga perbezaan antara hizbullah dengan hizbussyaitan.

11 November 1984 : Debat UMNO-PAS Dalam Isu Takfir Tidak Menjadi Kenyataan

Artikel asal oleh : Dr. Mohd Fadhli Ghani (Institut Al-Balaghul Mubin)

Pada hari ini dalam tahun 1984, cadangan Debat Umno-PAS yang dibincangkan sejak akhir Ogos 1984 dan sepatut berlangsung pada hari ini telah tidak menjadi kenyataan kerana Penyimpan Mohor Besar Raja-raja mengisytiharkan pembatalannya. Pembatalan atas arahan Majlis Raja-raja yang diumumkan pada 8 November 1984 ini telah menggagalkan satu usaha untuk bermuzakarah secara akademik tentang isu aqidah umat Islam yang hangat diperkatakan ketika itu. Yang Dipertua Agung PAS, Pak Haji Yusof Rawa ketika mengulas tentang pembatalan ini menyifatkan ia sebagai tindakan Umno untuk memastikan isu kafir-mengkafir ini tidak menemui penyelesaian dan Umno dapat terus menjadikannya sebagai modal politik dalam menghadapi PAS.

Isu Debat Umno-PAS ini adalah lanjutan isu kafir-mengkafir yang berlaku sejak awal 1980-an. Beberapa tindakan yang dikenakan ke atas pemimpinan PAS seperti pendakwaan di mahkamah, penahanan ISA dan tuduhan mengkafirkan Umno, termasuk manipulasi isu Amanat Haji Hadi telah mewarnai hubungan politik PAS-Umno selepas 1980. Ekoran itu, Naib Yang Dipertua Agung PAS, Tuan Guru Haji Abdul Hadi Awang dalam satu interview dengan Asiaweek telah mendakwa Umno enggan bertemu PAS untuk menyelesaikan masalah ini. Ekoran itu, pada 25 Ogos 1984, Perdana Menteri, Datuk Seri Dr Mahathir Mohamad telah menyatakan kesediaannya berdebat dengan PAS. Setiausaha Agung PAS, Ustaz Haji Hassan Shukri pada hari sama juga telah menyatakan kesediaan PAS untuk berdebat dengan Umno dengan bersyarat.

Syarat yang dikemukakan oleh PAS ialah perlu ada pertemuan pertama melibatkan lima pemimpin tertinggi kedua-dua parti. Setiap orang daripada mereka mestilah membaca dan menghuraikan makna Surah al-Fatihah dan ayat 1-16 Surah al-Baqarah untuk menentukan kebenaran tuduhan Umno bahawa PAS memutarbelitkan agama. Syarat PAS ini telah menyebabkan Umno berdiam diri sehingga Datuk Seri Dr Mahathir Mohamad membuat kenyataan pada 15 September 1984 bahawa Umno sedia berdebat dengan PAS dalam isu tuduhan PAS mengkafirkan Umno dan hanya menunggu persetujuan PAS sahaja. Pada 17 September 1984, PAS telah mengirimkan surat kepada Umno kerana persetujuan debat ini, dan ia dijawab oleh Datuk Sanusi Junid, Setiausaha Agung Umno pada 15 Oktober 1984 dengan mencadangkan debat ini atas tajuk "PAS mendakwa ahli Umno kafir, dan menentangnya jika mati, adalah mati syahid."

PAS yang bersetuju dengan cadangan tajuk oleh Umno itu telah bersepakat supaya debat diadakan pada 11 November 1984. PAS telah melantik wakilnya dalam debat tersebut terdiri dari Tuan Guru Haji Abdul Hadi Awang, Ustaz Mohd Nakhaie Ahmad dan Ustaz Harun Taib, sedangkan Umno diwakili oleh Dato' Wan Mokhtar Ahmad, Ustaz Ibrahim Azmi Hassan dan Anwar Ibrahim. Ketika PAS sedang membuat persiapan rapi tentang dalil dan hujah bagi menghadapi Umno, pada 8 November 1984, Penyimpan Mohor Besar Raja-raja, Datuk Ahmad Zainal Abidin Yusof telah mengisyharkan bahawa Yang di-Pertua Agong dengan perkenan Majlis Raja-raja telah mengarahkan pembatalan Debat Umno-PAS atas alasan isu kafir-mengkafir ini hanya boleh diputuskan oleh Majlis Raja-raja dan debat ini hanya boleh memecahkan umat Islam. PAS percaya pembatalan ini dibuat dengan kehendak Umno. Kerana pembatalan ini, Debat Umno-PAS yang dijadualkan pada 11 November 1984 ini tidak menjadi kenyataan.

10 November 1984 : Ustaz Haji Fadzil Noor Jawab Tuduhan Kertas Putih Kerajaan

Artikel asal oleh : Dr. Mohd Fadhli Ghani (Institut Al-Balaghul Mubin)

Pada hari ini dalam tahun 1984, Timbalan Yang Dipertua Agung PAS, Ustaz Haji Fadzil Mohd Noor telah menjawab dakwaan-dakwaan yang dibuat oleh Kerajaan Pusat tentang penglibatan PAS dalam isu kafir-mengkafir yang didakwa berlaku semula sejak awal 1980-an. Tuduhan Kerajaan Pusat ke atas PAS terdapat dalam Kertas Putih Kerajaan yang bertajuk "Ancaman Kepada Perpaduan Umat Islam dan Keselamatan Negara." Kertas Putih Kerajaan yang bertarikh pada 8 November 1984 dan dibentang oleh kerajaan di Dewan Rakyat pada 9 November 1984 ketika beberapa isu berkait dengan agama hangat diperkatakan.

Memasuki dekad 1980-an yang merupakan permulaan abad ke-15 Hijriyah (1980M bersamaan 1400H) telah membangkitkan kesedaran Islam di seluruh dunia terutama pasca Revolusi Iran pada 1979. Tuntutan umat Islam supaya Islam kembali memerintah telah menyebabkan berlakunya pertembungan pemikiran di antara ahli-ahli PAS yang memperjuangkan negara Islam dengan ahli-ahli Umno yang mendukung nasionalisme dan sekularisme. Atas faktor asas inilah, maka tercetusnya isu kafir-mengkafir yang sebenarnya bukan tuduhan kafir atau mengkafirkan, tetapi penjelasan tentang sikap menolak Islam syumul, menganut pemisahan agama dari kehidupan (sekular), mengamalkan peraturan manusia dengan menolak hukum Allah, penganutan ideologi ciptaan manusia dan seumpamamya sebagai mempunyai kesan ke atas aqidah. Bahkan, istilah-istilah asobiyah dan mutadh'afin-mustakbirin menjadi begitu popular. Gelombang kesedaran inilah yang mempertembungkan antara Islamis dan sekularis.

Pertembungan ini mula berlaku secara terbuka apabila kes Timbalan Pesuruhjaya PAS Kelantan, Tuan Guru Haji Mustafa Abu Bakar dibawa ke Mahkamah Syariah Besut pada 10 Februari 1980, diikuti oleh terbitnya buku "Islam dan Politik: Hasil Kajian Ilmiah Ulamak PAS" pada September 1980, kemudian pada 1981 timbul pula isu Amanat Haji Hadi. Di pihak Umno/BN, Perdana Menteri baru, Datuk Seri Dr Mahathir Mohamad telah memperkenalkan dasar-dasar yang berbau Islam bagi menangani kebangkitan Islam ini seperti menubuhkan Universiti Islam Antarabangsa (UIA) dan Bank Islam, melaksanakan Dasar Penerapan Nilai-nilai Islam, Dasar Bersih Cekap Amanah dan Dasar Kepimpinan Melalui Teladan. Pemimpin muda PAS melihat pendekatan Islamisasi Umno sebagai kosmetik, sedang sejak Pilihan Raya Kecil DUN Kemumin dan Selising sepanjang September 1983, Umno memanipulasikan isu Amanat Haji Hadi.

Ekoran dari konflik ini, pada 14 Julai 1984, tiga orang pemimpin Dewan Pemuda PAS, Mohamad Sabu, Ustaz Buniyamin Yaakob dan Ustaz Abu Bakar Chik telah ditahan ISA, dan diikuti pula oleh isu Debat Umno-PAS sejak 25 Ogos 1984 atas isu kafir-mengkafir dan dijadualkan akan diadakan pada 11 November 1984. Ketika semua isu ini berada di kemuncak, tiba-tiba pada 9 November 1984, Kerajaan Pusat telah membentangkan Kertas Putih Kerajaan dan Majlis Raja-raja pula mengarahkan pembatalan debat tersebut. Yang Dipertua Agung PAS, Pak Yusof Rawa menyifatkan pembatalan debat ini kerana Umno tidak mahu isu kafir-mengkafir ini diselesaikan dan mahu ia terus menjadi modal politik Umno. Kertas Putih Kerajaan itu antara lain telah mendedahkan gerakan subversif yang dilakukan oleh anasir-anasir komunis, gerakan bawah tanah yang dilakukan oleh kumpulan Jundullah dan P.A.S yang dikaitkan dengan PAS serta kegiatan pimpinan PAS yang didakwa membuat kenyataan-kenyataan yang menyifatkan negara ini bukan negara Islam serta isu kafir-mengkafir. Bagi menjawab tuduhan-tuduhan ini, Timbalan Yang Dipertua Agung PAS, Ustaz Haji Fadzil Mohd Noor dalam kenyataannya pada 10 November 1984 mendakwa semua tuduhan itu hanya catatan-catatan mengenai ucapan pemimpin Pemuda PAS yang wajar dibuat dalam masyarakat yang terbuka dan demokratik, serta ucapan-ucapan itu tidak menyimpang dari ajaran Islam, di mana ia menyatakan kepentingan umum dan kesan keburukan yang dilakukan secara terbuka.

09 November 1977 : Undang-Undang Darurat Kelantan Menjatuhkan Kerajaan PAS Kelantan

Artikel asal oleh : Dr. Mohd Fadhli Ghani (Institut Al-Balaghul Mubin)

Pada hari ini dalam tahun 1977, Parlimen telah meluluskan Rang Undang-undang Kuasa-kuasa Darurat (Kelantan) 1977 bagi membolehkan negeri Kelantan yang diperintah oleh PAS sejak 1959 didaruratkan dan diambil alih pentadbirannya oleh Majlis Gerakan Negara (Mageran). Rang Undang-undang Kuasa-kuasa Darurat (Kelantan) 1977 ini telah dibentangkan oleh Perdana Menteri, Datuk Hussein Onn pada 8 November 1977 atas alasan untuk menyelesaikan krisis politik Kelantan yang tercetus sejak 1975. PAS yang menolak cadangan mendaruratkan Kelantan ini telah menentang rang undang-undang tersebut, termasuk mengarahkan semua penjawat awamnya meletakkan semua jawatan dalam kerajaan pada 6 November 1977 bagi membolehkan wakil-wakil rakyat PAS menentangnya.

Krisis politik Kelantan yang tercetus sejak 1975 apabila ADUN-ADUN PAS pada 13 Mac 1975 telah melahirkan ketidakpuasan hati terhadap Dato' Mohamad Nasir selaku Menteri Besar Kelantan. Pada 8 Mei 1975, telah tersiar beberapa kenyataan Menteri Besar Kelantan itu dalam media yang dianggap merugikan parti dan kerajaan sehingga beliau didesak meletakkan jawatan. Setelah keadaan reda seketika, pada 20 November 1976, Dato' Mohamad Nasir telah menyerahkan surat perletakan jawatannya kepada parti berkuat kuasa mulai 31 Ogos 1977. Namun begitu, pada tarikh tersebut beliau tidak berundur dari jawatannya kerana dipengaruhi oleh anasir Umno, sehingga menimbulkan kemarahan pimpinan PAS Kelantan. PAS Kelantan kemudiannya mengarahkan Menteri Besar itu untuk bertindak demikian sebelum 20 September 1977, tetapi turut ditolak oleh Dato' Mohamad Nasir.

Krisis ini telah membawa kepada pemecatan Dato' Mohamad Nasir sebagai ahli PAS pada 10 Oktober 1977 dan diikuti oleh usul undi tidak percaya di DUN Kelantan pada 15 Oktober 1977. Dato' Mohamad Nasir kemudiannya disokong oleh sebuah badan, Barisan Bertindak Rakyat Kelantan yang dipimpin oleh Ibrahim Ali. Badan ini telah menganjurkan siri-siri demonstrasi yang kemudiannya bertukar menjadi rusuhan dan keganasan yang berkemuncak pada 22 Oktober 1977 dan perintah berkurung diisytiharkan. Pada 22 Oktober 1977 itu, wakil PAS telah berunding dengan Timbalan Perdana Menteri, Dr Mahathir Mohamad di mana Formula Dr Mahathir dicadangkan, tetapi ditolak oleh PAS Kelantan keesokkannya. Pada 25 Oktober 1977, Dr Mahathir Mohamad telah mencadangkan supaya Kelantan didaruratkan, dan seorang pegawai MCS dilantik sebagai pentadbir yang bertanggungjawab kepada Perdana Menteri.

Idea darurat ini mendapat tentangan kuat daripada PAS Kelantan, dan pada 29 Oktober 1977 ditubuhkan Jawatankuasa Perunding untuk berunding dengan Kerajaan Pusat. Dalam perjumpaan pada 2 November 1977, Perdana Menteri telah menyatakan cadangannya untuk mendaruratkan Kelantan dan memberi tempoh sehingga 7 November 1977 untuk PAS membuat pendirian. Tetapi pada 4 November 1977, Dr Mahathir Mohamad telah mengumumkan cadangan ini di Parlimen, diikuti perinciannya oleh Dato' Hussein Onn pada 6 November 1977, sehingga pendirian PAS pada 7 November 1977 tidak bererti lagi. Pada 6 November 1977, PAS mengarahkan semua menteri, timbalan menteri dan setiausaha parlimen PAS meletak jawatan untuk membantah cadangan mendaruratkan Kelantan itu.

Perdana Menteri kemudiannya pada 8 November 1977 telah mengemukakan Rang Undang-undang Kuasa-kuasa Darurat (Kelantan) 1977 di Dewan Rakyat. PAS dan DAP telah membantah rang undang-undang ini, tetapi ia diluluskan dengan 118 undian menyokong berbanding 18 undian membangkang. Dua wakil rakyat PAS yang menyokong undang-undang ini ialah Dato' Hassan Adli Mohd Arshad dan Ustaz Lokman Abdul Kadir. Pada 9 November 1977, Dewan Negara pula telah meluluskannya dengan 46 undi menyokong dan satu undi membangkang. Dengan kelulusan oleh Dewan Negara pada 9 November 1977 ini, Akta Kuasa-kuasa Darurat (Kelantan) 1977 telah berkuat kuasa dengan Hashim Aman menjadi Pengarah Mageran. Kesan dari isu ini, PAS telah dipecat dari BN pada 13 Disember 1977 dan tewas dalam Pilihan Raya Negeri Kelantan pada 11 Mac 1978.

08 November 1992 : Muktamar Khas PAS Lulus Usul Wujudkan Jawatan Timbalan Mursyidul Am PAS

Artikel asal oleh : Dr. Mohd Fadhli Ghani (Institut Al-Balaghul Mubin)

Pada hari ini dalam tahun 1992, Muktamar Khas PAS telah meluluskan cadangan pindaan Perlembagaan PAS (Pindaan) 1987 yang membolehkan satu jawatan baru diwujudkan dalam memperkemaskan organisasi PAS iaitu jawatan Timbalan Mursyidul Am PAS. Sebelum ini, ketika pindaan Perlembagaan PAS dibuat pada 1983 untuk menubuhkan Majlis Syura Ulamak PAS, jawatan tersebut tidak diwujudkan, sebaliknya hanya mempunyai jawatan Mursyidul Am PAS sahaja sebagai ketua majlis. Dengan kewujudan jawatan baru ini, Majlis Syura Ulamak PAS menjadi lebih perkasa kerana peranannya adalah untuk membantu tugas-tugas Mursyidul Am PAS, selain mempengerusikan mesyuarat Majlis Syura Ulamak ketika ketiadaan Mursyidul Am PAS.

Keperluan PAS kepada jawatan Timbalan Mursyidul Am PAS ini timbul ekoran keuzuran Mursyidul Am PAS, Ustaz Haji Yusof Abdullah ar-Rawi sejak akhir 1988, iaitu setahun selepas tertubuhnya Majlis Syura Ulamak PAS. Beliau telah melepaskan jawatan Yang Dipertua Agung PAS pada 15 Februari 1989, sedangkan sejak 8 September 1988 beliau telah berkeuzuran untuk memimpin mesyuarat Majlis Syura Ulamak PAS. Disebabkan oleh ketiadaan 'orang nombor dua' dalam Majlis Syura Ulamak PAS, Timbalan Yang Dipertua Agung PAS, Ustaz Haji Fadzil Mohd Noor telah mempengerusikan mesyuarat Majlis Syura Ulamak PAS sejak tarikh tersebut, sekali gus bertindak sebagai Timbalan Mursyidul Am PAS secara tidak rasmi. Setelah dilantik sebagai Yang Dipertua Agung PAS pada 2 April 1989, tugas ini diambil alih secara tidak rasmi oleh Ketua Dewan Ulamak PAS Pusat, Tuan Guru Haji Nik Abdul Aziz Nik Mat.

Pak Yusof Rawa yang memegang jawatan Mursyidul Am PAS sehingga 18 September 1994 sebenarnya tidak dapat berfungsi dengan berkesan ekoran keuzurannya, sedangkan beliau tidak mempunyai timbalan untuk membantu beliau. Atas sebab ini, ketika cadangan meminda Perlembagaan PAS dibuat pada 6 September 1992 dan diluluskan draf pindaan tersebut oleh Jawatankuasa Kerja PAS Pusat pada 11 Oktober 1992, mereka telah memasukkan jawatan Timbalan Mursyidul Am PAS sebagai salah satu pindaan untuk memperkasakan organisasi PAS, selain menambah bilangan ahli Majlis Syura Ulamak PAS dari 12 kepada 15 orang dan mewujudkan jawatan Setiausaha Majlis Syura Ulamak PAS. Antara pindaan lain yang turut dibuat ialah menukar nama jawatan Yang Dipertua PAS Pusat, Timbalan Yang Dipertua PAS Pusat dan Naib Yang Dipertua PAS Pusat masing-masing menjadi Presiden PAS, Timbalan Presiden PAS dan Naib Presiden PAS, selain memberi semula kuasa kepada Presiden PAS untuk melantik di dalam mesyuarat bagi jawatan Setiausaha Agung, Bendahari PAS Pusat dan satu pertiga Ahli Jawatankuasa Kerja PAS Pusat bilangan perwakilan untuk PAS Kawasan yang mempunyai lebih 2,000 ahli.

Draf pindaan Perlembagaan PAS ini kemudiannya diluluskan oleh Muktamar Khas PAS pada 8 November 1992, sebelum ia berkuat kuasa pada pertengahan 1993. Selepas Perlembagaan PAS (Pindaan) 1993 diluluskan, Majlis Syura Ulamak PAS telah melantik secara rasmi Ketua Dewan Ulamak PAS Pusat, Tuan Guru Haji Nik Abdul Aziz Nik Mat yang juga Menteri Besar Kelantan sebagai Timbalan Mursyidul Am PAS yang pertama untuk membantu Mursyidul Am PAS, sebelum beliau menggantikan Pak Yusof Rawa pada 18 September 1994. Sejak itu, jawatan Timbalan Mursyidul Am beralih pula kepada bekas Dekan Fakulti Pengajian Islam UKM yang juga Ketua Dewan Ulamak PAS Wilayah Persekutuan, Ustaz Haji Idris Omar (1994-2006); bekas Timbalan Dekan Fakulti Pengajian Islam UKM yang juga Ketua Penerangan PAS Pusat, Prof Datuk Dr Haji Haron Din (2005-2015); dan Menteri Besar Kelantan yang juga Pemangku Ketua Dewan Ulamak PAS Pusat, Ustaz Dato' Haji Ahmad Yakob (2015-sekarang).